عوامل اقتصادی مؤثر بر وقوع جرم

برخی اقتصاددانان عقیده دارند که در دوران رشد اقتصادی جرم افزایش می‌یابد. در این دوران مردم بیشتری در بیرون از خانه‌ها به سر می‌برند، انواع مختلف گوشی‌ها، تبلیت‌ها و  بقیه، باقیمت‌های بالاتر، بیشتر به کار گرفته می‌شود، موترهای گران‌قیمت گاهی بدون توجه درست در پارکینگ‌ها رها می‌شود و تلویزیون‌هایی با صفحات بزرگ‌تر در خانه آماده‌ی سرقت شدن استند. از نظر این افراد شرایط اقتصادی بهتر سبب افزایش مصرف انواع مواد مخدر، شراب و ارتکاب جرایمی است که همراه با مصرف این مواد رخ می‌دهد، اما اغلب جرم‌شناسان شرایط سخت اقتصادی را از عوامل مهم تمایل به ارتکاب جرم معرفی کرده‌، عقیده دارند که شرایط دشوار اقتصادی جرایم مالی و دزدی را در پی دارد. همچنین اضطرابی که در دوران سخت اقتصادی ایجاد می‌شود به رشد جرم دامن می‌زند.

با نگاهی گذرا به بروز پدیده‌ی جرم و جنایت در جوامع، شاهد آن خواهیم بود که تحمیل عوامل اقتصادی نظیر تورم، نابرابری درآمد، فقر، بی‌کاری و بقیه، بر روح و روان افراد جامعه تأثیرگذار بوده، باعث بروز آشفتگی‌های روانی می‌شود و درنهایت فرد را وادار به جرم و جنایت می‌کند.

وقوع جرم، به‌عنوان یک پدیده‌ی نامطلوب اجتماعی، علل اقتصادی و اجتماعی متعددی داشته و با توجه به اهمیت موضوع جرم، در سال‌های اخیر مطالعات گسترده‌ای برای شناسایی و تبیین علل وقوع آن انجام‌شده است. باید اذعان داشت که عوامل اقتصادی، عامل اساسی برای تمام ساختارهای اجتماعی بوده و تأثیرات قابل‌توجهی بر روی فعالیت‌های فردی، از جمله وقوع جرم دارد.

در زیر برخی از عوامل مهم اقتصادی مؤثر بر جرم را مرور می‌کنیم:

۱- فقر

یکی از عوامل بسیار مهم در تبیین جرم، فقر است. فلیپس (۱۹۹۱) معتقد است که فشار فقر می‌تواند منجر به بی‌مسئولیتی و در نتیجه انحرافات اجتماعی شود. به نظر او، ایجاد استقلال اقتصادی برای افراد فقیر مهم‌ترین عامل ریشه‌کنی و مبارزه با جرم است.

۲- نابرابری اقتصادی و درآمدی

یکی دیگر از عوامل تأثیرگذار بر جرم، نابرابری اقتصادی است. نابرابری اقتصادی بیشتر از طریق نابرابری درآمدی مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. مطالعات متعدد نشان داده‌اند که نابرابری اقتصادی در جامعه بیان‌گر اختلاف بین وضعیت اقتصادی فقرا و ثروتمندان است. در این شرایط افراد فقیر انگیزه‌ی بیشتری برای ارتکاب جرائمی چون سرقت دارند تا به شرایط اقتصادی بهتری برسند. در واقع جرم اختلاف درآمدی را جبران کرده و باعث می‌شود فقرای مجرم به شرایط اقتصادی بهتری برسند.

۳- بی‌کاری

بی‌کاری یکی از متغیرهای مهم کلان اقتصادی بوده و همواره مورد توجه سیاست‌گذاران کشورها است. این امر به لحاظ اثرات و تبعات منفی اقتصادی اجتماعی بی‌کاری حایز اهمیت است. طور مشخص بی‌کاری بر بسیاری از پدیده‌های اجتماعی، به ‌خصوص جرم تأثیرگذار است.

۴- صنعتی‌شدن و شهرنشینی

باید اذعان داشت که صنعتی‌شدن و رشد شهرنشینی نیز جزء عوامل مهم زمینه‌ساز جرم محسوب می‌شوند.

محققان معتقد اند که با رشد شهرنشینی و صنعتی‌شدن، مهاجرت به این مناطق افزایش‌یافته و منجر به ایجاد تنوع فرهنگی و ارزش‌های مختلف در جامعه می‌شود. در نتیجه، این هنجارها و معیارهای مختلف باعث افزایش فعالیت‌های مجرمانه شده است.

عوامل و پارامترهای اقتصادی و اجتماعی زیادی در وقوع جرم در افغانستان تأثیرگذار بوده که شناسایی تمامی آن‌ها در این مقاله میسر نبوده و تنها پیشنهاد‌ها زیر را به‌عنوان عوامل مهم اقتصادی بر وقوع جرم معرفی می‌شود:

– توجه جدی به بی‌کاری و اتخاذ سیاست‌های مناسب اشتغال‌زا برای کاهش آن.

– برنامه‌ریزی مناسب جهت رشد و توسعه‌ی صنعتی شهرها با توجه به قابلیت‌ها و استعدادهای منطقه‌ای.

– اجرای سیاست‌های فقرزدایی مناسب در شهرهای مختلف به شیوه‌های ممکن.

– در کنار توصیه‌های سیاستی فوق، توجه و انجام مطالعات پژوهشی در خصوص بررسی عوامل اجتماعی تأثیرگذار بر جرم در شهرها در شناسایی علل و کنترل آن بسیار مؤثر خواهد بود.

دیدگاه are closed.