هر رای، گامی به ‌سوی توسعه‌ی سیاسی

عبدالبصیر مصباح؛ استاد دانشگاه بغلان

این‌روزها هیاهوی برگزاری انتخابات پارلمانی و شوراهای ولسوالی در آینده‌ی نه‌چندان دور، به گفتمان مهمی در فضای مجازی و محافل روشن‌فکری کشور تبدیل شده است. این گفتمان، دارای ابعاد گوناگون است. تأمین امنیت روز برگزاری انتخابات، تقلب کردن یا تقلب نکردن نامزدان، آگاهی عموم از اهمیت این مسئله‌ی مهم، نبود شناس‌نامه‌های برقی، احتمال افزایش آمار رای‌دهنده‌ها و… از شاخص‌های مهم آن به ‌شمار می‌رود.

آنچه بیش‌تر توجه را به‌ خود جلب می‌کند، اشتراک کردن یا نکردن شهروندان واجدشرایط در این روند سرنوشت‌ساز است. اغلب قشر باسواد این سرزمین صف‌شان ‌را مشخص و از شرکت در روند ثبت‌ نام و رای‌دهی حمایت کرده‌اند. نمایه‌‌ی حساب‌های فیس‌بوکی آنان با چوکات «من رای می‌دهم» تزئین شده است. اما برعکس، استند شماری که با ارایه‌ی توجهیات و ناکام عنوان کردن این فرایند، همشهریان را از حق تعیین سرنوشت‌شان نهی می‌کنند. یا اظهار داشته‌اند که در این روند شرکت نمی‌کنند.

هرچند وضعیت امنیتی و سیاسی افغانستان مطلوب نیست و باتوجه به تجربه‌های تلخ پیشین، در صور‌ت نبود نظارت همه‌جانبه، احتمال دخل و تصرف در پروسه‌ی راهی‌دهی و ایجاد تغییر در سرنوشت انتخابات وجود دارد، با آن‌هم، شرکت در این فرایند مهم، جایگاه بلندتر و ارزش‌ برجسته‌تر از تحریم آن دارد، چرا که با تحریم روند انتخابات، فرصت و آرامش بیش‌تر به متقلبان و فرصت‌طلبان سیاسی می‌دهیم و زمینه‌ی فساد، ناامنی و نقض حقوق بشر را افزون‌تر می‌کنیم.

از طرفی، افغانستان در حالت نامطلوب گذار از جامعه‌ی بسته‌ی سنتی و عقب‌مانده به نظام مدرن دموکراسی قرار دارد. شرط اساسی گذر فعالانه و بی‌عیب و نقص از این پل زمانی برای رسیدن به جامعه‌ی مطلوب که در آن حاکمیت ملی برقرار باشد، حقوق بشر پایمال نشود و شاهد توسعه‌ی سیاسی باشیم، در حمایت و جانب‌داری عملی از مؤلفه‌های ارزش‌مند مردم‌‌سالاری نهفته است. در این میان، انتخابات یکی از عناصر خیلی مهم و رکن بسیار اساسی است. به‌بیانی، دموکراسی بدون انتخابات، معیوب و بی‌اعتبار و بی‌سرانجام است. با برداشتن واژه‌ی انتخابات از قاموس دموکراسی، فرهنگ جهانی بشری امروز زیر سوال می‌رود و رنگ و بوی انسانی‌اش را از دست می‌دهد. چنین مردم‎‌سالاری نه‌تنها قابل دفاع نیست، بلکه می‌تواند باعث «شر» و نابرابری در جامعه شود.

فراموش نکنیم که رمز توسعه‌ی سیاسی، به مشارکت آگاهانه و فعال مردم در فرایندهای سیاسی و ملی نهفته است. این شهروندان اند که با درک اهمیت ارزش‌های دموکراتیک، مشق دموکراسی می‌کنند و به عوامل توسعه‌نیافته‌گی پاسخ منفی می‌دهند. با این‌وصف، انتخابات از بزرگ‌ترین فرصت‌ها در راستای همدلی و مشارکت سیاسی شهروندان، جهت تأمین حاکمیت دموکراسی نیم‌بند و توسعه‌ی سیاسی در فضای ناامن افغانستان به‌ حساب می‌آید.

هرچند «تاریخ تلخ» کشور، اغلب بازی و خیانت با انتخابات را به نشانه رفته است، با این‌هم، تجربه‌ی گسترده‌ی جهانی نشان می‌دهد که تنها راه رسیدن به فضای صلح‌آمیز، همه‌پذیر و عاری از خشونت، مشق دموکراسی و حمایت از انتخابات حتا در بدترین شرایط است. در هر حالت ممکن باید قناعت کرد، به میدان رفت و در برابر افراطیت سیاسی و دشمن مردم‌سالاری نه گفت، چرا که برای گذار از جامعه‌ی عقب‌گرا به نظام توسعه‌یافته و صلح‌گرا، باید مبارزه کرد، قربانی داد و تسلیم افراطیت نشد.

جامعه‌ی بشری با نگاه به استقبال افغان‌ها از پروسه‌ی انتخابات، نبوغ سیاسی ملت افغان‌را محک می‌زند. نرفتن به پای صندوق‌های رای، به‌مفهوم مبارزه با مردم‌سالاری و بزرگ‌ترین تجربه‌ی بشری است. بنابراین هر رای، گام هر شهروند به‌سوی توسعه‌ی سیاسی در این سرزمین به‌شمار می‌آید. این رای‌ها استند که آینده‌ی کشور و ملت را رقم می‌زنند و بی‌تردید با حمایت از این پروسه، مسئولیت انسانی‌مان‌ را ادا کرده ایم. آن‌چه می‌تواند این گام‌ها را استوار و رسا کند، آگاهی رای‌دهنده‌ها از اهمیت، جریان و پیامد انتخابات است. بدون شک، همه در گسترش این آگاهی نقش دارند و باید فعالانه سهم بگیرند، چرا که انتخابات تجربه‌ی جهانی و پروسه‌ی ارزشمند ملی است.

Comments are closed.