در نبردهای قندهار، تعدادی از بناهای تاریخی و مکان‌های مذهبی ویران شده است

احمدشاه شاداب

از ۲۰ روز به این سو در شهر قندهار، جنگ میان گروه طالبان و نیروهای امنیتی به‌شکل کم‌پیشینه‌ای جریان دارد. در نتیجه این جنگ‌ها هزاران خانواده در قندهار بی‌جا و حدود ۷۰۰ غیر‌نظامی کشته و زخمی شده‌اند. با گذشت هر روز، طالبان در این ولایت ساحات بیش‌تر را تحت کنترل خود در‌می‌آورند. در کنار این‌‌، مکان‌ها و آبدات تاریخی در قندهار که بیش‌تر در ساحات زیر کنترل طالبان قرار دارد، تخریب شده و یا آسیب‌ جدی دیده است.

حکمت‌الله افغان، رییس اطلاعات و فرهنگ ولایت قندهار، در صحبت با روزنامه ۸صبح گفت که زیارت شیر سرخ، قلعه نادر افشار، چهل‌زینه، زورشار، مقبره زرغونه انا، مقبره میرویس نیکه، زیارت بابا صاحب، زیارت شاه‌مقصود آغا، زیارت جمال نیکه، قلعه میل، منصور غوندی، مقبره میانور و قلعه میرویس نیکه از مکان‌های مذهبی و تاریخی است که هر دو طرف جنگ به آن آسیب رسانده‌اند. آقای افغان افزود که این مکان‌های مذهبی و تاریخی همه نشان از تاریخ و هویت افغانستان دارد، اما متاسفانه در پی تشدید جنگ در قندهار به خطر ویرانی روبه‌رو است.

قندهار کانون بسیاری از تحولات سیاسی نیز بوده است. احمدشاه ابدالی پس از کسب عنوان شاهی در سال ۱۷۵۳ میلادی، شهر کنونی قندهار را ساخت و آن را احمد‌شاهی نام نهاد و اشرف‌البلاد لقب داد. در کنار این، بزرگ‌ترین مسجد جامع افغانستان نیز توسط ملا محمد‌عمر، رهبر گروه طالبان، ساخته شده است.

در همین حال محمدابراهیم، تاریخ‌دان در قندهار، می‌گوید که افغانستان با آثار تاریخی‌اش شناخته می‌شود و همین‌طور در جهان تمام کشورها و مردم برای حفاظت از مکان‌ها و آبدات تاریخی همکاری می‌کنند. به گفته او، در افغانستان اما هر کسی که به قدرت رسیده، نه‌تنها به حفاظت از آبدات تاریخی توجهی نکرده، بلکه از آن به‌عنوان سنگر استفاده کرده و یا هم آن را تخریب کرده‌ است. وی از دولت و گروه طالبان می‌خواهد که جنگ را در ساحات آبدات تاریخی متوقف کنند و به هویت و معرفت افغانستان صدمه نزنند.

از طرف دیگر، عبدالشکور سپاند، آمر آبدات تاریخی در قندهار، می‌گوید که  به قلعه و مقبره میرویس خان نیکه و نیز قصر نارنج که از سوی نادرافشار ساخته شده، آسیب جدی وارد شده است. این آبدات تاریخ در حوزه‌های هشتم و ششم امنیتی شهر قندهار مرکز این ولایت موقعیت دارد.

سپاند تصریح کرد که طالبان به هیچ اصول جنگی پابند نیستند. او افزود: «آنان هیچ توجهی به مکان‌های تاریخی ندارند و در نتیجه هر روز زیارتگاه‌ها و آبدات تاریخی صدمه می‌بیند.»

جنگ‌های ویرانگر در شهر قندهار، حفاری‌های قصر نارنج و کار قلعه میرویس نیکه و مقبره وی را متوقف ساخته است.

کار بازسازی مقبره زرغونه انا و نور مقدس که اخیراً آغاز شده بود، نیز متوقف شده است. با شدت گرفتن جنگ، این مکان‌های تاریخی نیاز به بازسازی پیدا کرده‌ است. در ولایت قندهار تنها مکان‌های مذهبی و تاریخی آسیب ندیده‌، بلکه شمار زیاد از پروژه‌های زراعتی و عمرانی نیز متوقف شده است.

در همین حال شماری از باشنده‌های قندهار نیز از ادامه این وضعیت نگران‌اند و از هر دو جانب جنگ می‌خواهند که آبدات تاریخی را ویران نکنند.

شفیع‌الله عمری، باشنده قندهار، می‌گوید که با شدت گرفتن جنگ در این ولایت، شماری از آبدات تاریخی و مکان‌های مذهبی در این ولایت آسیب دیده است. آقای عمری از هر دو جانب جنگ می‌خواهد که به ارزش‌های تاریخی احترام بگذارند و به آن صدمه وارد نکنند. وی هم‌چنان می‌افزاید: «تاریخ ما، هویت ما است و حفظ آن بر همه‌ ما فرض است.»

از جانب دیگر سرفرازخان، باشنده دیگر ولایت قندهار، می‌گوید که با گذشت هر روز جنگ در قندهار شدیدتر می‌شود. وی با ابراز نگرانی، از هر دو جانب جنگ می‌خواهد که به آبدات تاریخ و مکان‌های مذهبی احترام بگذارند و به آن آسیب نرسانند.

سرفرازخان تاکید می‌کند که در جنگ ضرر رساندن به تاسیسات عامه، آبدات تاریخی و مکان‌های مذهبی خلاف اصول جنگی است. در همین حال ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی گروه طالبان، می‌گوید که این گروه اجازه نمی‌دهد که آثار عتیقه یا باستانی آسیب ببیند. آقای مجاهد می‌افزاید که آنان در حملات‌شان از سلاح ثقیله استفاده نمی‌کنند و به همین دلیل به خانه‌های ملکی و آبدات تاریخی آسیبی نمی‌رسد.

قندهار در جنوب کشور، از ولایت‌های بزرگی است که از لحاظ فرهنگی، سیاسی و اقتصادی در طول چندین دهه، نقش اساسی و برازنده‌ای داشته است.

دکمه بازگشت به بالا