آب آشامیدنی در هرات از آلودگی تا کاهش

وحید پیمان

مسوولان محلی در هرات می‌گویند که سطح آب‌های زیرزمینی در این شهر  بین هفت تا دوازده متر کاهش داشته‌ است. آنان ابراز نگرانی می‌کنند که دوام این وضعیت منجر به محدودیت دسترسی مردم طی سال‌های آینده به آب آشامیدنی خواهد شد.

حمیدالله یلانی، رییس عمومی آبرسانی شهری و کانالیزاسیون کشور هشدار می‌دهد که شهرهای کابل و هرات به ترتیب با تهدید کم‌آبی به ‌ویژه در سال‌های آینده روبرو هستند. آقای یلانی هشدار می‌دهد که نسل‌های بعدی ممکن است حتا به آب آشامیدنی دسترسی نداشته باشند.

در هرات از آب زیرزمینی عمدتاً برای آبیاری باغ‌ها، بلوارها و درختان استفاده می‌شود. آقای یلانی استفاده‌ی بی‌رویه‌ی آب‌های زیرزمینی به منظور آبیاری درختان را «ظالمانه» توصیف می‌کند و هشدار می‌دهد که مسوولیت کم‌آبی و یا بی‌آبی هرات در سال‌های آینده به ‌دوش کسانی ‌است که امروز آب را بی‌رویه هدر می‌دهند.

در هرات علاوه بر استفاده مردم از آب زیرزمینی برای امور زراعتی تقریباً در بیشتر منازل مسکونی نیز چاه عمیق حفر شده است. شهروندان از این آب در مواردی برای شست‌وشوی خانه، فرش، موتر، کالا و آبیاری باغچه‌های منازل استفاده می‌کنند.

در همین حال انجینیر راتب حمیم، رییس اداره‌ی آبرسانی هرات هشدار می‌دهد که علاوه بر کم‌آبی، هم‌اکنون هرات با آلودگی آب آشامیدنی روبرو است. به گفته‌ی آقای حمیم ساخت‌و‌سازهای بی‌رویه در هرات باعث شده است که فاضلاب جذب زمین شود و آب‌های کم‌عمق و آب‌های لایه‌ی اول زمین را آلوده بسازد.

آقای حمیم هشدار می‌دهد که هم اکنون به خاطر خشکسالی در بعضی از قسمت‌های شهر هرات هفت تا ۱۲ متر آب‌‌های زیرزمینی پایین آمده است. وی از مردم خواست که از آب‌ به صورت درست استفاده کنند، اگرنه تا ۱۰ سال آینده هرات با کمبود آب روبرو خواهد شد.

او می‌گوید در پهلوی سایر موارد، ساکنان شهر و کشاورزان ولسوالی‌های هرات دست به حفر چاه‌های عمیق در این ولایت می‌زنند؛ چیزی که باعث کم‌شدن آب‌های زیرزمینی شده ‌است.

در همین حال اداره‌ی محیط زیست هرات با انتشار بیانیه‌ای از مردم هرات خواسته است تا از استفاده‌ی نادرست از آب جلوگیری کنند. در این بیانیه آمده است: «چرای مفرط مواشی، فقر و تنگدستی، نابسامانی‌های فراگیر در بخش عدالت اجتماعی، مکدر شدن مساوات همگون شهروندی، ناتوانی در بهره‌جویی از انرژی‌های پاک، ناتوانی مالی مردم در بهره‌برداری از منابع قابل دسترس برای شکوفائی کشور و دیگر مسایل، موجب نابودی منابع طبیعی و کاهش روزافزون منابع آب‌های شیرین شده است.»

اداره‌ی محیط زیست هرات افزوده است: «گاهی زمین‌های زراعتی به شیوه‌ی غیرمعیاری به قدری زیر پوشش آب قرار می‌گیرند که ذخایر آب‌های سطحی و زیرزمینی به پایان می‌رسد و گاهی هم در هنگام انتقال آب از جایی به جایی دیگر، نمک موجود در خاک حل می‌شود و آب را شور می‌کند.»

اداره‌ی محیط زیست هرات می‌گوید که هدف از این نوشته این است که بگوییم: «ما می‌توانیم متحدانه برای زندگی بهتر تلاش کرده و آب، این نعمت پاک خداوندی را حفاظت و نگهداری کنیم.»

همزمان، بر اساس بررسی‌های اداره‌ی حوزه‌ی دریایی هریرود – مرغاب، نبود بارندگی کافی در زمستان سال گذشته، سطح آب‌های زیرزمینی و سد سلما در هرات را تا ۴۰ درصد با کاهش روبرو کرده است. نوراحمد بارز، رییس این اداره با اشاره به این‌که در حال حاضر وضعیت آب‌های زیرزمینی در هرات  بحرانی  و فاجعه‌بار است، تأکید دارد که کاهش سطح آب زمین‌های زراعتی هرات را  نیز به  شدت تهدید می‌کند.

آب هرات آلوده است

بررسی‌های اداره‌ی محیط زیست هرات نشان می‌دهد که به دلیل نفوذ فاضلاب به آب‌های زیرزمینی، آب آشامیدنی در این بزرگ‌شهر افغانستان به شکل خطرناکی غیربهداشتی و غیر‌معیاری شده است. همزمان تحقیقی که پارسال توسط دانشکده‌ی زراعت دانشگاه هرات به همکاری پروفیسور «پاول ایبنیر» از دانشگاه پردو ایالات متحده‌ی امریکا در مورد کیفیت آب در هرات و مواد موجود در آن انجام یافت، نشان می‎دهد که درجه‌ی سختی و غلظت آب در هرات از حد معمول بیشتر است و درجه‌ی سرب و ارسنیک که برای بدن مضر است، صفر و در حد مطلوب می‌باشد.

اداره‌ی محیط زیست هرات منبع آلودگی آب در این ولایت را بی‌توجهی شهروندان عنوان کرده‌ است. بر اساس گفته‌های مسوولان این اداره، شهروندان هرات چاه‌های زیرزمینی را به صورت غیرمعیاری حفر می‌کنند و این، باعث می‌شود فاضلاب، مواد کیمیاوی و آب‌های دیگر غیرصحی به آب‌های زیر زمینی نفوذ کرده و آن‌ها را آلوده سازد.

انجینیر وکیل‌احمد بارک، متخصص محیط زیست در هرات می‌گوید: «به دلیل این‌که آب نقش اساسی در بقای زندگی انسان ایفا می‌کند، در صورت آلوده بودن توانایی زیادی برای انتقال انواع گوناگونی از بیماری‌ها را نیز دارد.» به گفته‌ی او، این بیماری‌ها، به وسیله‌ی باکتریاها، ویروس‌ها، پروتوزویرها و کرم‌ها در انسان ایجاد می‌شوند.

آقای بارک هشدار می‌دهد که منابع و مخازن آب هرات از جمله هریرود و کانال‌های انجیل، کارآباد و جوی نواست؛ به علت بندش آب در کانال‌ها، مشکلات محلی مناسب برای انتشار بیماری‌ها به خصوص هوای گرم است.

به گفته‌ی آقای بارک، آب‌های نوشیدنی آلوده‌ی شهری‌ شامل چاه‌های تا ده مترْ حدود ۹۰ درصد آن‌ آلوده است. او همچنان تأکید کرد که آب‌  ۸۰ درصد چاه‌هایی که تا ۲۰ متر عمق دارند، آلوده است و چاه‌های آب بالاتر از ۲۰ متر ۵۰ درصد آلوده است.

آلودگی آب در هرات وقتی به مشکل جدی بدل شد که از سال ۱۳۹۳ و پس از آشکار شدن خطر آن، تا کنون اقدام دقیقی برای برطرفی مشکل از سوی مسوولان امور روی دست گرفته نشده است.

تنها اقدامی که ریاست حفاظت از محیط زیست هرات در همکاری با شهرداری این ولایت از سال‌ها به اینسو روی دست گرفته است، تشویق مردم به حفر چاه‌های «سپتیک» یا حفاظت شده در برابر چاه‌های جذبی است. این ریاست باور دارد که با رو آوردن مردم به حفر چاه‌های حفاظت شده، تا حد زیادی مشکل آلودگی آب کاهش می‌یابد.

نصیراحمد فضلی، رییس اداره‌ی حفاظت از محیط زیست هرات در صحبت با روزنامه‌ی ۸صبح ضمن ابراز نگرانی از آلودگی بیش از حد آب آشامیدنی در این ولایت، آلودگی آب‌های زیرزمینی را چالش عمده‌ای برای اداره‌اش توصیف می‌کند. آقای فضلی همچنان آلودگی آب را در تمام مناطق شهری ولایت هرات تأیید می‌کند.

او می‌گوید که در مناطقی که سطح آب بالا است، آلودگی آب بیشتر دیده می‌شود.

با رشد روزافزون جمعیت و گسترش سرسام‌آور فضای شهری در ولایت هرات، بیم آن می‌رود که در آینده‌ی نه چندان دور، معضل آلودگی آب به حدی دامن‌گیر ساکنان این ولایت شود که دولت توان مهار آن را نداشته باشد.

دیدگاه are closed.