کم‌توجهی به زنان کارگر در هرات

سیدحسن حسینی

فقر، بی‌کاری و دشواری‌های زنده‌گی، بخش قابل توجهی از زنان را در هرات مجبور کرده که برای تأمین نیازهای زنده‌گی، ساعت‌ها کار شاق را با ناچیزترین دست‌مزد به ‌جان بخرند.

جارو‌کشی خیابان‌ها، کار در کارخانه‌های تولیدی شهرک صنعتی، خیاطی در کارگاه‌های تولیدی لباس و کرک‌پاکی در زیر‌زمینی‌های پر‌خاک و گرد از جمله مشاغلی است که زنان کارگر در هرات در بدل آن‌ها اندکی معاش دریافت کرده و زنده‌گی را می‌گذرانند.

اداره‌ی محلی هرات وضعیت کار زنان را در سکتور خصوصی غیر قابل قبول خوانده و به این نظر است که باید برای بهبود شرایط کاری خانم‌های کارگر، نگاه جدی‌تری به آن انداخته شود. کمیسیون مستقل حقوق بشر و ریاست امور زنان هرات هم از وضعیت کار زنان در کارخانه‌های مختلف تولیدی راضی نیستند، اما تأکید می‌کنند که با توجه به همه‌ی شرایط دشوار کار، هنوز هیچ شکایتی از طرف کارکنان زن به آدرس آنان نرسیده است.

نبود قرارداد کاری، ساعت کاری زیاد و نداشتن مصونیت شغلی زنان از نمونه‌های کلان زیر پا شدن مواد قانون کار از طرف کارخانه‌داران و کارفرمایان در هرات شمرده می‌شود.

 

زنان فقیر و کارگر

در زیر‌زمینی یک مارکیت نیمه‌مخروبه، چندین زن هم‌زمان در حال کرک‌پاکی‌اند. از دستکش و ماسک خبری نیست و حتا فرش مناسبی که زنان کارگر روی آن بنشینند، وجود ندارد. چند بچه‌ی قد‌و‌نیم‌قد هم در کنار مادران و خواهران‌شان مصروف بازی‌گوشی هستند؛ فارغ از درک دشواری‌ای که مادران برای تهیه‌ی یک لقمه غذا برای خوردن، به جان می‌خرند.

فاطمه، زنی تقریباً میان‌سال که با دختر‌بچه‌ی کوچکش برای کار به این زیر‌زمینی آمده، می‌گوید که یک روز کاری را اگر بتواند در شرایط سخت کار کند، دست آخر برایش ۱۶۰ افغانی پرداخت می‌شود. مثل فاطمه، چندین زن دیگر هم در زیر‌زمینی یک مارکیت مخروبه در مرکز شهر هرات مصروف کار هستند و کرک پاک می‌کنند.

معصومه، یکی دیگر از زنان کارگر می‌گوید که ده ساعت کار متواتر در کارخانههای کرک‌پاکی در فضای آکنده از گرد و خاک، هوای گرم و ذرات ریز کرک، او و برخی از همکارانش را با مریضیهای جلدی، تنفسی و استخوان‌دردی همدم کرده است.

کرک محصولی است که از پشم حیوانات به دست می‌آید و بنا بر کیفیت و مرغوبیت نوع هراتی‌ آن، در بازار جهانی مشتریان زیادی دارد و زبان‌زد عام و خاص است.

 

شکایت شورای ولایتی

وضعیت نامناسب کاری زنان کارگر، واکنش نماینده‌گان مردم در شورای ولایتی را برانگیخته است.

نور‌احمد حیدری، مسوول کمیته‌ی اجتماعی شورای ولایتی هرات، در صحبت با رسانه‌ها، کم‌توجهی دولت و اداره‌ی کار و امور اجتماعی را نسبت به زنان کارگر در سکتور خصوصی، غیر قابل قبول می‌داند. او به این نظر است که علاوه بر نبود مصونیت شغلی و وجود دشواری‌ها، محیط کاری برای زنان کارگر «رقت‌بار» است و انواع آلوده‌گی‌ها آنان را به بیماری‌های گوناگون گرفتار می‌کند.

عبدالقیوم افغان، رییس اداره کار و امور اجتماعی هرات، با تأیید مشکلات مختلف فرا‌راه زنان کارگر، به این نظر است که دولت برنامه‌های حمایتی را برای کارگران در نظر گرفته است. از دید آقای افغان، سکتور خصوصی باید توجه ویژه‌ای برای استفاده کردن مواد مختلف قانون کار داشته باشد و حق را به حق‌دار تحویل دهد.

رییس کار و امور اجتماعی هرات می‌افزاید که هم اکنون تلاش برای ساخت یک مقرره‌ی مشخص در مورد معاشات کارگران، زیر نظر وزارت کار و امور اجتماعی کشور جریان دارد که در آن بنا بر رژیم کار، میزان حقوق با توجه به وضعیت اقتصادی کشور مد نظر گرفته می‌شود. به گفته‌ی وی، بیش‌تر قراردادها بین کارفرما و کارکن در ولایت هرات یا کتبی و یا شفاهی است، اما سکتور خصوصی تشویق شده که باید بر‌اساس قانون کار هنگام استخدام کارکن، با هم‌آهنگی ریاست کار و امور اجتماعی برای وی جواز کار دریافت کند. او تصریح می‌کند که اگر قرارداد کاری بین دو طرف شفاهی باشد و ریاست کار و امور اجتماعی از آن باخبر نباشد، مواد حمایتی قانون کار به سراغ کارگر رفته نمی‌تواند.

آقای افغان با تأکید بر این‌که هنوز هیچ شکایتی از جانب زنان کارگر به آدرس ریاست کار و امور اجتماعی نرسیده است، ادامه می‌دهد که نظارت از تمام اماکن با تشکیل کم کاری دشوار است.

 

نارضایتی دفتر والی هرات

در همین حال دفتر والی هرات هم به این نظر است که قانون کار در سکتور خصوصی مد نظر گرفته نمی‌شود و از زنان کارگر با معاش کم، بیش‌ترین کار کشیده می‌شود.

جیلانی فرهاد، سخنگوی والی هرات، به روزنامه‌ی ۸صبح می‌گوید که «متأسفانه» در حوزه‌ی کار سکتور خصوصی «کم‌تر» تطبیق تمام مواد قانون کار انجام یافته است. او می‌افزاید که مواردی از جمله بیمه، مصونیت شغلی و رعایت ساعات کاری از طرف سکتور خصوصی مورد توجه قرار نمی‌گیرد.

ریاست امور زنان هرات هم به این نظر است که باید برنامه‌های حمایتی از زنان کارگر بیش‌تر شود.

انیسه سروری، رییس امور زنان ولایت هرات، در گفت‌وگو با روزنامه‌ی ۸صبح می‌گوید که تا فعلاً هیچ شکایتی از طرف خانم‌ها به آدرس اداره‌اش نرسیده است، اما به این معنا نیست که مشکل وجود ندارد. خانم سروری می‌افزاید در نظارت‌هایی که از طرف این ریاست انجام یافته، دیده شده که امتیاز اضافه‌کاری به زنان کارگر داده نمی‌شود و به راحتی از رخصتی‌های قانونی هم استفاده کرده نمی‌توانند.

با تمام این‌ها رییس اداره‌ی امور زنان اعلام می‌کند که برنامه‌های حمایتی ریاست امور زنان فقط در بخش آگاهی‌دهی خلاصه می‌شود.

 

واکنش کمیسیون مستقل حقوق بشر

کم‌توجهی به حقوق زنان کارگر سبب شده که دفتر ولایتی کمیسیون مستقل حقوق بشر در هرات نیز نسبت به آن واکنش داشته باشد.

عطیه الهی، آمر بخش حمایت از زنان کمیسیون حقوق بشر در هرات، به روزنامه‌ی ۸صبح می‌گوید که بارها در جلسات مختلف از اداره‌های دولتی خواسته شده که مفاد قانون کار را به سکتور خصوصی آموزش دهند. به گفته‌ی خانم الهی، وضعیت زنان کار در هرات نگران‌کننده است و نیاز به توجه بیش‌تر به حقوق کاری آنان احساس می‌شود.

با آن‌که آمار مشخصی از شمار دقیق زنان کارگر در هرات وجود ندارد، اما با توجه به دریافت معاش اندک نسبت به مردان، خانم‌های زیادی در کارخانه‌های تولیدی شهرک صنعتی، تولیدی‌های لباس و سایر بخش‌های خدماتی مشغول انجام وظیفه هستند.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن