پیش‌رفت‌ها در دوحه اختلاف‌ها در کابل؛ امضای توافق‌نامه امریکا و طالبان صلح را تضمین می‌کند؟

فهیم امین

هم‌زمان با پیش‌رفت در گفت‌وگوهای صلح میان نماینده‌گان ایالات متحده امریکا و گروه طالبان در دوحه، اختلاف دیدگاه‌ها در کابل جدی‌تر شده است. تفاوت دیدگاه رهبران حکومت وحدت ملی و چهره‌های سیاسی درباره چگونه‌گی صلح با گروه طالبان و مخالفت ارگ با موضوع مورد بحث در نشست دوحه از اختلاف‌های جدی در پیوند به صلح‌اند. در میان اما برخی از چهره‌های سیاسی بر تشکیل اجماع ملی درباره صلح تاکید دارند و از ایالات متحده امریکا می‌خواهند که امضای توافق‌نامه با گروه طالبان را مشروط به تمکین این گروه به صلح با دولت افغانستان بسازد.

سهیل شاهین، سخنگوی دفتر سیاسی گروه طالبان در دوحه به تازه‌گی از دیدار ملاعبدالغنی برادر، معاون سیاسی این گروه با زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه ایالات متحده امریکا در امور صلح افغانستان خبر داده و گفته است که موضوع مورد بحث در این دیدار «بحث روی گام‌های صلح» بوده است. آقای شاهین گفته است که این دیدارها به روزهای دوشنبه و سه‌شنبه هفته روان صورت گرفته است. در این دیدار سکات میلر، فرمانده عمومی ‌نیروهای ناتو در افغانستان نیز حضور داشته است. سهیل شاهین درحالی می‌گوید که موضوع مورد بحث در این دیدار گام‌های بعدی روند صلح است که او از این پیش گفته بود، هیات مذاکره‌کننده دو طرف روی «امضای توافق‌نامه صلح و مراسم آن» صحبت کرده‌اند.

در ماه گذشته یک هیات سه نفری گروه طالبان برای رای‌زنی درباره پذیرفتن برقراری «آتش‌بس و کاهش خشونت‌ها» در کشور وارد پاکستان شده بودند. منابع در گروه طالبان گفته‌اند که پس از یک ماه رای‌زنی‌های درون‌گروهی، ملاهبت‌الله، رهبر کنونی گروه طالبان به جای آتش‌بس، روی کاهش خشونت‌ها توافق کرده است. شاه‌محمود قریشی، وزیر خارجه پاکستان نیز در هفته گذشته با نشر یک پیام تصویری گفته است که گروه طالبان به خواست کاهش خشونت‌ها در افغانستان ابراز آماده‌گی کرده است.

با آن که زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه ایالات متحده امریکا در امور صلح افغانستان تا کنون درباره موضوع مورد بحث در دیدارش با هیات مذاکره‌کننده گروه طالبان در قطر چیزی نگفته است، اما ارگ ریاست جمهوری با گزینه «کاهش خشونت» به جای برقراری آتش‌بس مخالفت کرده است. عبدالسلام رحیمی، وزیر دولت در امور صلح، شش روز پیش (۲۶ جدی) در نشستی در انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان گفته است که کاهش خشونت‌ها از سوی طالبان «بی‌معنا» است و این گروه باید اعلام آتش‌بس کند. هم‌چنان امرالله صالح، معاون دسته انتخاباتی محمداشرف غنی «کاهش خشونت» را یک اصطلاح تازه در قاموس جنگ و صلح دانسته و گفته است که این اصطلاح از دید تخنیکی، دینی، حقوقی و سیاسی قابل تفسیر نیست. برداشت او از کاهش خشونت این است که طالبان به جای کشتن مردم زیاد، تعداد کمی ‌از آنان را می‌کشند و تعداد بمب‌گذاری را نسبت حال، کاهش خواهند دارد.

سرور دانش، معاون دوم ریاست جمهوری نیز طرح «کاهش خشونت» را فرار طالبان از صلح و فریب جامعه جهانی خوانده است. آقای دانش هفته گذشته در کابل گفته است که احتمال دارد ایالات متحده امریکا در بدل تعهد کاهش خشونت‌ها از سوی طالبان در افغانستان، حاضر به امضای توافق‌نامه صلح شود، اما طرف اصلی صلح مردم افغانستان است که با این طرح مشکل اصلی آنان حل نخواهد شد.

حامد کرزی، رییس جمهور پیشین کشور اما طرح کاهش خشونت از سوی طالبان را به نفع کشور دانسته و گفته است که تاکید بیش از حد حکومت به برقراری آتش‌بس مانع آغاز مذاکرات بین‌الافغانی خواهد شد. او هم‌چنان از ارگ خواسته است هر چه زودتر برای مذاکرات بین‌الافغانی حاضر شود.

این در حالی است که رییس جمهور غنی برقراری آتش‌بس از سوی گروه طالبان را پیش‌شرط آغاز مذاکرات بین‌الافغانی عنوان کرده و گفته است که بدون برقراری آتش‌بس روند صلح موفقانه پیش نخواهد رفت. هر چند از این پیش، زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه ایالات متحده امریکا در امور صلح افغانستان گفته است تا زمانی که روی چگونه‌گی «خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، ارایه ضمانت معتبر از سوی طالبان مبنی بر این که خاک افغانستان دوباره به پناه گاه امن برای گروه‌های تروریستی بدل نمی‌شود، توافق طالبان روی برقراری آتش‌بس و آغاز مذاکرات مستقیم با حکومت افغانستان» توافق نکند، هیچ توافقی میان دو طرف نهایی نخواهد شد. اما پس از توقف مذاکرات رسمی ‌ایالات متحده امریکا با گروه طالبان، آقای خلیل‌زاد اگر موضع تازه‌ای هم داشته باشد، همه‌گانی‌اش نکرده است.

نبود اجماع درباره صلح

منابع آگاه از جریان گفت‌وگوهای جاری میان نماینده‌گان ایالات متحده امریکا و گروه طالبان احتمال داده اند که توافق‌نامه صلح میان ایالات متحده امریکا و گروه طالبان تا اواخر ماه روان میلادی به امضا خواهد رسید. پس از این قرار است مذاکرات بین‌الافغانی و یا مذاکرات حکومت با گروه طالبان آغاز شود، اما تا کنون یک اجماع ملی درباره چگونه‌گی شرایط مذاکره با گروه طالبان در سطح رهبران حکومت وحدت ملی و احزاب سیاسی به میان نیامده است.

ارگ ریاست جمهوری به تازه‌گی همه‌ی امور مربوط به صلح را به وزارت دولت در امور صلح واگذار کرده است. در یک خبرنامه این وزارت آمده است که «مطابق حکم جداگانه رییس‌ جمهور، تمام امور مربوط به صلح از سوی حکومت از طریق و در هم‌آهنگی با وزارت دولت در امور صلح صورت می‌گیرد.»

عبدالله عبدالله، رییس اجرایی حکومت وحدت ملی اما با این تصمیم رییس جمهور غنی موافق نیست. آقای عبدالله دو روز پیش (دوشنبه) در نشست شورای وزیران گفته است که روند صلح نباید در اختیار انحصاری یک فرد و یا یک وزارت باشد. زیرا به باور او، همه شهروندان، چهره‌ها و احزاب سیاسی حق موضع‌گیری و شرکت در روند صلح را دارند.

این همه در حالی است که ارگ ریاست جمهوری از این پیش گفته است که هیات ۱۵ نفری‌ای را برای آغاز مذاکرات مستقیم با گروه طالبان مشخص کرده است. مسوولان وزارت دولت در امور صلح این هیات را همه‌شمول خوانده و گفته‌اند که اعضای این هیات متشکل از احزاب سیاسی، نهادهای جامعه مدنی،‌ زنان و خانواده‌های قربانیان جنگ‌های اخیر هستند. برخی از احزاب سیاسی اما به شمول گلبدین حکمتیار این هیات را حکومتی دانسته و گفته است که طالبان حاضر نخواهند شد با این هیات وارد مذاکره رودررو شوند. برخی از احزاب سیاسی دیگر طرحی چهارجانبه را برای آغاز مذاکرات بین‌الافغانی مطرح کرده‌اند که بر اساس آن نماینده‌گان حکومت، احزاب سیاسی، نهادهای جامعه مدنی و چهره‌های سیاسی وارد مذاکره با گروه طالبان شوند.

با این همه، محمدحنیف اتمر، از چهره‌های مطرح سیاسی و مشاور پیشین امنیت ملی روی تشکیل اجماع ملی در پیوند به صلح تاکید کرده و از رهبران سیاسی کشور خواسته است که با وجود اختلاف‌های جدی، دیدگاه‌های‌شان را درباره صلح توحید کنند. در یک خبرنامه‌ای که روز گذشته از سوی دفتر مطبوعاتی آقای اتمر نشر، آمده است: «اگر رهبران سیاسی کشور خط سرخ‌شان را حفظ نظام جمهوری اسلامی افغانستان بر بنیاد قانون اساسی تعیین کنند، و با اتفاق کامل این هدف را در مذاکرات بین‌الافغانی و مذاکرات با امریکا، اروپا و منطقه دنبال کنند، مردم افغانستان در روند صلح پیروز خواهند شد.» آقای اتمر هم‌چنان از جامعه جهانی خواسته است که امضای توافق‌نامه صلح میان امریکا و گروه طالبان را مشروط به امضای توافق‌نامه صلح گروه طالبان با دولت افغانستان بسازد.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن