بحران بند برق نغلو

احمد خالد

بند برق نغلو بین سال‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۸ توسط اتحاد جماهیر شوروی سابق بالای دریای کابل در ولسوالی سروبی کابل اعمار شد. این بند، حدود ۴۰ کیلومتر از شهر کابل فاصله دارد. هدف اولی از ساخت بند برق متذکره، تولید انرژی برق است. بند برق نغلو ۴ توربین دارد. هر توربین با ظرفیت ۲۵ میگاوات و ظرفیت مجموعی ۱۰۰ میگاوات اعمار شده است. این بند برق به درازی ۲۸۰ متر، به ارتفاع ۱۱۰ متر و با ظرفیت ذخیره‌ی ۵۵۰ میلیون متر مکعب آب ساخته شده است. چندی پیش، ریاست برشنا از طریق رسانه‌ها اعلان کرد که توربین اول بند برق نغلو بعد از بازسازی به بهربرداری سپرده شده و همچنان توربین سوم در حال بازسازی است و در آینده‌ی نزدیک به بهربرداری سپرده خواهد شد. نظر به گفته‌ی مسئولین شرکت برشنا بعد از بازسازی توربین‌های متذکره، هر چهار توربین فعال شده و بند برق نغلو ۱۰۰ میگاوات برق تولید خواهد کرد. شاید بند برق نغلو تا ۵ سال آینده تولید برق اعظمی داشته باشد، اما بحران شدید کاسه ذخیره‌ی آب این بند برق را تهدید می‌کند. بحران بند برق نغلو تنها با بازسازی توربین‌ها حل نمی‌شود، چالش جدی‌ای که بندی برق نغلو را با خطر عدم تولید برق در چند سال آینده مواجه ساخته است، رسوبات ریگ و کثافاتی است که در سی سال گذشته در بستر کاسه‌ی ذخیره‌ی آب بند برق نغلو رسوب کرده است. در زمان دیزاین بندهای برق آبی بخاطر تخلیه‌ی رسوبات ریگ و کثافات، سیستم تخلیه، هم‌سطح با کف کاسه‌ی بند اعمار می‌شود. مواد مازادی که با گذشت زمان در کاسه‌ی بند جمع شده‌اند، به شکل دوام‌دار از طریق سیستم تخلیه‌ی بند، خالی می‌شود. این کار سبب می‌شود که ظرفیت ذخیره‌ی آب در کاسه‌ی بند حفظ شده و به پرده‌های توربین صدمه وارد نشود. بند برق نغلو نیز دارای سیستم تخلیه‌ی رسوبات کاسه‌ی بند است، اما سی سال است که سیستم تخلیه‌ی رسوبات کاسه‌ی بند برق نغلو غیر فعال است و هیچ‌گونه تخلیه‌ی رسوبات صورت نگرفته است. اخیراً یکی از متخصصین بین‌المللی بندهای برق آبی، مطالعه‌ای در مورد رسوبات بند برق نغلو انجام داده است. بنا بر پژوهش این متخصص، ۴۰ درصد کاسه‌ی بند نغلو توسط ریگ و کثافات اشغال شده است. یکی از منابع آبی بند برق نغلو دریای کابل است؛ رودی که از شهر کابل می‌گذرد. در اکثر ماه‌های سال که دریای کابل آب کافی ندارد، هزارها متر مکعب کثافات توسط مردم در بستر دریا ذخیر شده و در فصل باران همه‌ی این کثافات به کاسه‌ی بند برق نغلو انتقال و در آن‌جا ذخیر می‌شود. رسوبات مواد مازاد در کاسه‌ی بند به حالت بحرانی آن رسیده و برای جلوگیری آن هرچه زودتر باید اقدام‌های ذیل صورت گیرد:

سیستم تخلیه‌ی رسوبات بند برق نغلو بازسازی و دوباره فعال شود؛

پاک‌کاری رسوبات کاسه‌ی بند هرچه عاجل باید آغاز شود؛

تخلیه‌ی رسوبات به صورت منظم و کنترول شده در فصل بارندگی صورت گیرد؛

بخاطر نزدیکی بند برق نغلو و سروبی باید تخلیه‌ی رسوبات در هر دو بند برق همزمان صورت گیرد؛

راه حل دایمی‌ای بخاطر کثافات دریای کابل عملی شود؛

در صورتی که موارد فوق تا ۵ سال آینده عملی نشود، پره‌های توربین بند برق نغلو توسط ذرات ریگ و دیگر مواد مازاد تخریب شده و توربین از کار باز خواهد ماند، ظرفیت ذخیره‌ی آب کاسه‌ی بند به شدت کاهش می‌یابد و بالاخره بند نغلو از بند برق به بند آب‌گردان نغلو بدل خواهد شد.

Comments are closed.