رای‌زنی روی اعلام وضعیت نظامی؛ آیا دولت به آخرین گزینه متوسل می‌شود؟

حسین حیدری

وخیم شدن اوضاع امنیتی در کشور به‌ویژه در ولایات شمال، مارشال عبدالرشید دوستم، رهبر حزب جنبش ملی را واداشته است تا طرح امنیتی را تهیه کند و آن را با رییس جمهور غنی در میان بگذارد. مارشال دوستم روز شنبه، شانزدهم اسد، با رییس جمهور دیدار کرد.

ارگ ریاست جمهوری در اعلامیه‌ای نوشته است که در این دیدار رهبر حزب جنبش با رییس جمهور غنی روی وضعیت امنیتی کشور به‌ویژه وضعیت امنیتی ولایت‌های شمال بحث کردند. ارگ ریاست جمهوری به نقل از عبدالرشید دوستم نوشته است: «زمان آن فرا رسیده است که در کنار نیروهای امنیتی و دفاعی در راستای بهبود وضعیت امنیتی کشور و دفاع از ارزش‌ها، تلاش و در برابر دشمن ایستاده‌گی کنیم.»

در همین حال احسان نیرو، سخنگوی حزب جنبش ملی، به روزنامه ۸صبح می‌گوید که رسیده‌گی به وضعیت عمومی کشور و ولایت‌های شمالی و شمال‌شرق کشور از محورهای گفت‌وگوی مارشال عبدالرشید دوستم با رییس جمهور غنی بوده است. آقای نیرو می‌افزاید که مارشال دوستم در این دیدار به رییس جمهور غنی پیشنهاد کرده است که دولت باید وضعیت نظامی در کشور اعلام کند. اعلام وضعیت نظامی در کشور، بخشی از طرح امنیتی مارشال دوستم است که به گفته نیرو، از سوی رییس جمهور غنی رد نشده است. احسان نیرو می‌گوید مارشال دوستم پیشنهاد کرده است که یک نشست بزرگ در یکی از قطعات کماندو با حضور رهبران سیاسی برگزار و در آن وضعیت نظامی اعلام شود.

هنوز دقیق نیست که منظور از اعلام وضعیت نظامی در طرح امنیتی مارشال دوستم، حالت اضطرار است یا خیر، اما سبحان آگاه، آگاه مسایل حقوقی، می‌گوید که هدف از طرح جنرال دوستم، حالت اضطرار است. آقای آگاه می‌افزاید: «فعلاً شرایط اضطرار را داریم، جنگ و خطر جنگ است. کاملاً وقتش است که رییس جمهور حالت اضطرار اعلام کند. بودجه‌ای که در بخش‌های عادی مصرف می‌شود، باید به بخش نظامی انتقال کند.»

حالت اضطرار در قانون اساسی نیز ذکر شده است. در ماده یک‌صد و ‌چهل‌و‌سوم قانون اساسی آمده است: «هرگاه به علت جنگ، خطر جنگ، اغتشاش وخیم، آفات طبیعی و یا حالت مماثل، ‌حفظ استقلال و حیات ملی از مجرایی که در قانون اساسی تعیین شده،‌ ناممکن گردد، حالت اضطرار از طرف رییس جمهور با تایید شورای ملی در تمام یا بعضی از ساحـات کشور اعلان می‌شود.»

سبحان آگاه می‎‌گوید که طبق قانون اساسی، هرگاه حالت اضطرار بیش از دو ماه دوام کند،‌ برای تمدید آن،‌ موافقت شورای ملی شرط است. طبق ماده یک‌صد و چهل‌و‌ششم قانون اساسی در حالت اضطرار، قانون اساسی تعدیل نمی‌شود. آقای آگاه تصریح می‌کند که هرگاه حالت اضطرار بیش از چهار ماه دوام کند، لویه‌جرگه از طرف رییس جمهور دعوت می‌شود.

برگزاری جلسه فوق‌العاده امنیتی از پیشنهادات دیگر رهبر حزب جنبش به رییس جمهور است. به گفته احسان نیرو، مارشال دوستم پیشنهاد کرده است که جلسه فوق‌العاده امنیتی برگزار شود که از سوی رییس جمهور پذیرفته شده است. نیرو افزود که امنیت شهر کابل و کمربند‌‌های امنیتی آن، میدان هوایی بین‌المللی حامد کرزی، ایجاد قوه منظم در شمال کشور و نظارت از وضعیت شهر کابل توسط امنیت ملی از دیگر محورهای طرح امنیتی مارشال دوستم است.

مارشال دوستم با توجه به وضعیت امنیتی شهر شبرغان به رییس جمهور پیشنهاد کرده است که ۵۰۰ نیروی قطعه خاص را به جوزجان اعزام کند. این طرح از سوی رییس جمهور غنی پذیرفته شده است. در چند روز اخیر، جوزجان شاهد جنگ بی‌پیشینه در بیست سال گذشته است. بخش‌هایی از مرکز جوزجان که زادگاه مارشال دوستم است، به دست طالبان افتاده است. وزارت دفاع می‌گوید که عملیات نیروهای امنیتی برای پس‌ زدن طالبان در این شهر ادامه دارد.

در رابطه به پیشنهادات و طرح امنیتی مارشال عبدالرشید دوستم، ‌‎خواستیم نظر ارگ ریاست جمهوری را هم داشته باشیم، اما با تماس‌های پی‌هم، موفق نشدیم.

حمایت مجلس نماینده‌گان از اعلام حالت نظامی

در همین حال شماری از اعضای مجلس نماینده‌گان می‌گویند که با توجه به اوضاع بد امنیتی، نیاز است که همه برای دفاع از جمهوریت و نظام ایستاده‌گی کنند. علی‌اکبر جمشیدی، عضو مجلس نماینده‌گان، خلاف سبحان آگاه می‌گوید که حالت اضطرار با وضعیت نظامی فرق دارد. آقای جمشیدی می‌افزاید: «هم‌اکنون هم تقریباً حالت نظامی است. در ۳۱ ولایت قیود شب‌گردی وجود دارد.»

این عضو مجلس نماینده‌گان خاطرنشان می‌کند، حالت نظامی وقتی موثر واقع می‌شود که براساس فیصله‌ مجموع سیاسیون یا براساس یک اجماع سیاسی به دست بیاید. وی خاطرنشان می‌کند: «وقتی حالت نظامی اعلام می‌شود، همه بخش‌ها در دفاع از دولت و جمهوریت در راستای دفع تهدیدات موجود، هماهنگ حرکت می‌کنند. پیشنهاد آقای دوستم به دولت، فکر می‌کنم که آخرین گزینه است.»

وزارت امور داخله در دوم اسد از اجرای قیود شب‌گردی در ۳۱ ولایت به استثنای کابل، پنجشیر و ننگرهار خبر داد. بر این اساس تردد مردم از ساعت ۱۰:۰۰ شب تا ۴:۰۰ بامداد ممنوع شده است.

علی‌اکبر جمشیدی می‌گوید که هنوز اجماع سیاسی در رابطه به دفاع از جمهوریت و دولت به وجود نیامده است و برای اعلام وضعیت نظامی، خوب است که اول اجماع سیاسی ایجاد شود. دولت برای اعلام حالت اضطرار نیاز به آرای مثبت شورای ملی دارد. این عضو مجلس نماینده‌گان می‌افزاید که شورای ملی به هر حالت از دولت، نظام و حفظ ارزش‌ها حمایت می‌کند.

در عین حال حلیمه صدف کریمی، عضو دیگر مجلس نماینده‌گان، می‌گوید که اعلام وضعیت نظامی به نفع مردم است و باید همه از آن حمایت کنند. خانم صدف می‌افزاید: «وضعیت بحرانی است، همه با هم باید برای دفاع از نجات کشور آماده شوند، وطن مشترک است، درد مشترک است و دفاع مشترک است.»

در همین حال عتیق‌الله امرخیل، آگاه مسایل نظامی، می‌گوید که اگر وضعیت نظامی اعلام شود، مردم عام به جمع نیروهای امنیتی نمی‌پیوندند و مورال نیروهای امنیتی ضعیف می‌شود. آقای امرخیل می‌افزاید: «قطعات ما باید بیش‌تر حمایت شوند، استخبارات ما فعال شود، کسانی که به دشمن می‌پیوندند یا تبلیغ دشمن را می‌کنند، باید از بین برده شوند.»

وی پیشنهاد می‌کند که شورای عالی نظامی از شخصیت‌های مطرح سیاسی و نظامی تشکیل شود تا براساس آن گزارش‌های جنگی به رییس جمهور درست برسد.

با این حال دیده شود که رییس جمهور غنی، طرح مارشال عبدالرشید دوستم را رد می‌کند یا تایید، اما رییس جمهور غنی در نشست فوق‌العاده شورای ملی حدود یک هفته پیش جنگ در برابر طالبان را فرض دانست و خواهان بسیج ملی علیه این گروه شد.

دکمه بازگشت به بالا