اجماع برای صلح

شاه‌حسین مرتضوی

لویه‌جرگه مشورتی صلح که در ترکیب آن بیش از ۳۲۰۰ تن از نماینده‌گان واقعی مردم از همه نقاط حضور داشتند، نقشه راه صلح را ترسیم کرد. در این جرگه کمیته‌های مختلف پس از رأی‌زنی‌های زیاد یک قطع‌نامه‌ی ۲۳ ماده‌ای تنظیم کردند. این قطع‌نامه حاوی مطالبات مردم در پیوند به پروسه صلح است. رییس جمهور غنی در روز آخر جرگه از این قطع‌نامه استقبال نمود و از آن به حیث نقشه‌ی راه صلح یاد کرد.

به هدف عملی‌شدن مفاد قطع‌نامه، گام‌های عملی برداشته شده است. رهایی زندانیان طالبان به هدف نشان‌دادن حسن نیت صورت گرفت. این افراد انتظار می‌رود که در نقش سفیران صلح در مناطق‌شان عمل کنند.

 

اجماع منطقه‌ای

حکومت افغانستان از نخستین روزهای تلاش‌ها برای صلح، کوشش کرد تا اجماع منطقه‌ای در پیوند به موضوع صلح شکل گیرد. نشست کابل و نشست‌های پس از آن، همه‌گی در همین راستا بود. هر چند که برخی از کوشش‌های دیگر به صورت پراکنده و در برخی موارد ناهم‌آهنگ از سوی برخی کشورها و یا هم برخی جریان‌های فعال سیاسی صورت گرفت، اما یک موضوع روشن شد که در غیاب حکومت افغانستان این نوع گفت‌وگو‌ها و نشست‌ها نمی‌توانند نتایج عملی و مطلوب را به همراه داشته باشند.

در سفر اخیر رییس جمهور به شانگهای دیدار‌های متعددی با مقام‌های کشورهای مهم منطقه، صورت گرفت. در همه‌ی این دیدارها رهبران کشورهای منطقه بر اهمیت صلح به رهبری و مالکیت افغان‌ها تأکید کردند.

 دیپلماسی موفق منطقه‌ای حکومت وحدت ملی سبب شده است تا فضای همکاری منطقه‌ای در حال شکل‌گیری باشد. همین اکنون کشورهای منطقه نگاه مثبتی به وضعیت آینده سیاسی و اقتصادی افغانستان دارند.

افغانستان به همه کشورها اطمینان داده است که از خاک این کشور، علیه کشورهای دیگر اقدامات منفی صورت نخواهد گرفت. مبارزه جدی و بی‌امان نیروهای امنیتی در نوار مرزهای کشورهای همسایه و منطقه علیه تروریستان، نیت و صداقت ما را برای تامین امنیت جمعی و منطقه‌ای به نمایش گذاشته است.

 مهم‌تر از همه افغانستان در قالب برنامه‌هایی مانند کاسا یک‌هزار، تاپی، چابهار و برنامه‌های مهم تجارت و ترانزیت، بسترهای مهمی را برای همکاری‌های منطقه‌ای و اتصال منطقه‌ای فراهم کرده است.

کشورهای منطقه، اکنون دریافته‌اند که یک افغانستان با ثبات، می‌تواند روزنه‌های مهم همکاری و رفاه را در منطقه تضمین کند.

ما در کنار همکاری سیاسی، می‌توانیم در محور همکاری اقتصادی منافع ملت‌ها و کشورها را گره بزنیم، با درک این موضوعات، اکنون کشورهای زیادی در منطقه می‌خواهند در پروسه صلح نقش مثبت داشته باشند.

 ما گام‌های عملی با پاکستان هم برداشته‌ایم، ملاقات رییس جمهور با صدراعظم پاکستان در عربستان و هم‌چنان سفر آینده رییس جمهور به این کشور، همه‌گی در راستای ایجاد یک فصل نو و تهداب جدیدی از همکاری‌ها بر اساس منافع مردمان دو کشور است.

ما همیشه تأکید کرده‌ایم که حکومت‌های دو کشور نباید اسیر گذشته شوند. ما با روی‌کرد به آینده می‌توانیم گام‌های عملی برداشته و تصویر جدیدی از همکاری را برای مردمان دو کشور و منطقه ارایه کنیم.

 

صلح، گفتمان مسلط

شاید انتقاد‌های فراوانی نسبت به مجموع تلاش‌های صلح صورت گیرد. به رغم این‌که تا حال کدام مذاکره رسمی میان حکومت و طالبان صورت نگرفته است، اما یک گام مهم در سطح کشور و فراتر از آن برداشته شده است. گام مهم این است که اکنون صلح به حیث گفتمان مسلط در داخل و خارج از کشور مطرح است. همه جریان‌های فعال کشور امروز از صلح سخن می‌گویند. مردم و هم‌وطنان هم امروز صلح را به حیث یک اولویت مهم افغانستان تعقیب می‌کنند. حکومت هم به این امر مهم توجه کرده و با برگزاری جرگه تاریخی، فرصت جمع‌بندی دیدگاه اکثریت خاموش را فراهم کرد. در سطح منطقه و فرامنطقه هم، صلح به گفتمان مسلط بدل شده است. امروز کشورهای مختلف می‌خواهند میزبان صلح باشند. می‌خواهند در این عرصه نقش محوری داشته باشند. می‌خواهند نقش تسهیل‌کننده را داشته باشند. از امریکا گرفته تا قطر، آلمان، ناروی، مسکو و… همه در صدد ایجاد فرصت‌های مهم برای یک تحول مهم هستند.

خوش‌بختانه امروز افغانستان و همکاران بین‌المللی‌اش نیز در یک صف واحد قرار دارند. صحبت‌های اخیر آقای زلمی خلیل‌زاد در کابل در جمع شخصیت‌های سیاسی حکایت از این موضوع داشت.

 هم‌چنان کشورها به نقش حکومت افغانستان احترام دارند و این امر مهم را به خوبی درک کرده‌اند.

ما بار دیگر تأکید می‌کنیم که صلح با اجماع داخلی، منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای می‌تواند قابل دست‌رس باشد. کسی دیگر به نیابت از مردم و حکومت افغانستان نمی‌تواند موافقت‌نامه‌هایی را امضا کند. حکومت افغانستان بارها اعلام کرده است که این پروسه با مشورت همه اقشار پیش خواهد رفت. در تمام جریان مذاکرات، مشورت‌های جدی خواهد شد. مهم‌تر از همه که موافقت‌نامه‌ها باید با تایید مراجع معتبری مانند پارلمان، همه‌پرسی و یا جرگه همراه باشند.

این نشانگر درک عمیق حکومت نسبت به یک صلح پایدار است. برای حکومت مهم است که پس از امضای موافقت‌نامه، جنگی دوباره شروع نشود. مردم برای پس از موافقت‌نامه تشویش نداشته باشند.

 هم‌چنان برنامه مهم افغانستان برای ادغام مجدد و حمایت‌های کشور‌ها از این برنامه مهم است.

هرچند که برخی کشورها در این باره صحبت‌ها و حمایت‌هایی داشته‌اند، اما دولت افغانستان نیز برای آینده افغانستان برنامه‌های مهم اقتصادی را روی دست دارد تا بتواند افغانستان را از وابسته‌گی به کمک‌ها، به کشوری غیر وابسته بدل کند.

مردم افغانستان همیشه ممنون کمک‌های دوام‌دار و سخاوت‌مندانه کشورهای دوست بوده است، اما در نهایت باید روی عواید و خودکفایی افغانستان تمرکز شود تا ما بتوانیم با اتکا بر خود، مسیر روشنی برای آینده داشته باشیم.

Comments are closed.