نگرانی از انحصار روند صلح توسط سیاسیون

محمدحسین نیک‌خواه

شماری از فعالان اجتماعی ولایت‌های حوزه غرب کشور با حضور در یک همایش صلح‌خواهی در هرات، از انحصار روند صلح توسط چهره‌ها و احزاب سیاسی ابراز نگرانی می‌کنند. از دید آنان، رهبران احزاب سیاسی در مذاکرات صلح به دنبال منافع شخصی خودشان هستند و منافع ملی را برای اهداف شخصی قربانی می‌کنند. اشتراک‌کننده‌گان این نشست صلح‌خواهی باور دارند که دیدگاه و نظرات «مردم عام» باید در جریان گفت‌وگوهای صلح، به ویژه نشست صلح استانبول شنیده شود و چهره‌های سیاسی نماینده‌گان واقعی مردم و قربانیان جنگ در روند صلح نیستند. این شمار از فعالان اجتماعی ولایت‌های حوزه غرب تأکید دارند که از حوزه جمهوریت باید یک طرح واحد و جامع در نشست صلح استانبول ارایه شود و جریان‌های سیاسی حوزه جمهوریت در شرایط مهم کنونی نباید دچار چند دسته‌گی و اختلاف نظرهای شدید شوند. در همین حال، آگاهان امور سیاسی پافشاری دارند که «طرح صلح زلمی خلیل‌زاد»، راهکار مناسبی برای آتش‌بس و پایان جنگ در کشور است و سایر طرح‌ها به شمول «طرح انتخابات زودهنگام»، در شرایط کنونی افغانستان «منطقی و عملی» نیست.

شماری از جوانان و فعالان اجتماعی ولایت‌های هرات، بادغیس، فراه و نیمروز، با حضور در یک نشست صلح‌خواهی در هرات، از حضور کم‌رنگ مردم در روند گفت‌وگوهای صلح ابراز نگرانی کردند و خواهان نقش‌آفرینی بیش‌تر مردم در این روند شدند. ضیاءالدین صدر، نماینده دفتر میدیوتیک افغانستان و از برگزارکننده‌گان این نشست صلح‌خواهی، در صحبت با روزنامه ۸صبح می‌گوید که آنان قرار است افزون بر ولایت‌های حوزه غرب، دیدگاه حدود ۸۰۰ تن از ساکنان افغانستان را در پیوند به گفت‌وگوهای صلح با برپایی همایش‌های صلح‌خواهانه گردآوری کنند.

به گفته او، اشتراک‌کننده‌گان این نشست‌ها فعالان اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و استادان دانشگاه هستند و دیدگاه آنان در مورد مذاکرات صلح تاکنون شنیده نشده است و پس از بحث و تبادل نظر در پیوند به مسایل مرتبط با صلح، نسخه‌ای از تمامی نظریات مطرح شده با طرف‌های اصلی مذاکرات صلح شریک می‌شود. وی امید دارد که طرف‌های اصلی جنگ و صلح افغانستان به شمول حکومت، طالبان، کشورهای منطقه‌ و جهان، نگرانی‌ها، خواست‌ها، راه‌حل‌ها و پیشنهادهای مطرح شده در پیوند به صلح از سوی مردم افغانستان را بررسی و آن را عملی سازند.

در همین حال، فعالان اجتماعی اشتراک‌کننده در این نشست پافشاری دارند که روند صلح افغانستان نباید در انحصار چند حزب و چهره سیاسی باشد و باید دیدگاه مردم عام جامعه نیز در جریان گفت‌وگوهای صلح، به ویژه نشست صلح استانبول مدنظر گرفته شود. قاسم حمیدی، از ساکنان ولایت فراه، به روزنامه ۸صبح می‌گوید که رهبران سیاسی در جریان سال‌های گذشته تنها به فکر منافع شخصی خودشان بودند و منافع ملی برای‌شان اهمیت چندانی ندارد و از همین سبب آنان نماینده‌گان واقعی مردم در روند صلح نیستند.

عبدالکریم وفا، از فعالان اجتماعی در ولایت نیمروز، باور دارد که مردم افغانستان از جنگ خسته شده‌اند؛ اما اگر تداوم وضعیت کنونی به سود رهبران و احزاب سیاسی باشد، سیاسیون نمی‌خواهند که در افغانستان صلح تامین شود و مانع رسیدن کشور به صلح می‌شوند. سیما محمدی، استاد دانشگاه در ولایت بادغیس، عقیده دارد که باید دیدگاه و نگرانی اقشار گوناگون جامعه در پیوند به مذاکرات صلح مدنظر گرفته شود و قربانیان جنگ احساس کنند که در روند صلح سهم دارند و حقوق‌شان تلف نمی‌شود.

یعقوب مشعوف، نویسنده و پژوهشگر تاریخ، باور دارد که «صلح و جنگ» تمام اقشار جامعه را در بر می‌گیرد و مردم عام نباید از این روند مهم کنار گذاشته شوند. از دید او، در کنار مقام‌های حکومتی و چهره‌های سیاسی، دیدگاه مردم نیز در گفت‌وگوهای صلح مهم است و باید مد نظر گرفته شود.

آقای مشعوف افزود، روند صلح افغانستان در انحصار چند فرد سیاسی قرار گرفته است و احزاب سیاسی معیارهای اساسی حزب سیاسی را ندارد و رهبران احزاب تلاش می‌کنند، برای رسیدن به منافع شخصی خود، مانع پیش‌رفت مذاکرات صلح شوند. محمدرفیق شهیر، آگاه امور سیاسی، در صحبت با روزنامه ۸صبح می‌گوید که نظریات اقشار گوناگون مردم افغانستان در پیوند به صلح تفاوت‌های زیادی ندارد و بخش بزرگی از دیدگاه مردم به گونه همه‌جانبه در طرح صلح زلمی خلیل‌زاد، پرداخته شده و این طرح با اندکی تغییرات، مورد قبول مردم است.

او باور دارد که افغانستان در شرایط کنونی برای پایان جنگ و آغاز آتش‌بس، نیازمند اداره موقت و حکومت انتقالی برای تدوین قانون است و اگر این روند اجرایی شود، خوش‌بینی‌ها و نگرانی‌های مردم باید در روند صلح بررسی شود. این آگاه امور سیاسی پافشاری دارد که طرح «انتخابات زودهنگام» در اوضاع کنونی افغانستان «منطقی و عملی» نیست و مورد قبول طرف‌های اصلی جنگ و صلح افغانستان قرار نمی‌گیرد. افزون بر این، منابع آگاه از شورای عالی مصالحه ملی خبر می‌دهند که این شورا در حال نهایی ساختن یک طرح صلح برای نشست صلح استانبول است.

چندی پیش، خبرگزاری رویترز گزارش داد که قرار است رییس جمهور غنی نیز طرحی را برای برگزاری انتخابات زودهنگام ریاست جمهوری در شش ماه آینده، در نشست صلح استانبول ارایه ‌کند. رویترز به نقل از مقامات ارشد دولت افغانستان اعلام کرده بود که این پیشنهاد در تضاد با طرح صلح زلمی خلیل‌زاد، برای تشکیل دولت انتقالی صلح پیش‌کش شده است.

با این همه، در جریان چانه‌زنی جریان‌ها و چهره‌های سیاسی برای ارایه طرح‌های صلح در نشست صلح استانبول، نگرانی اصلی مردم این است که انحصار روند مذاکرات از سوی چند فرد و جریان سیاسی، ممکن است به سود آنان نباشد و برایند مذاکرات، منافع شخصی سیاسیون را تضمین کند و مردم قربانی شوند.

دکمه بازگشت به بالا