شرکت‌های امنیت خصوصی چین در آسیای میانه فعال می‌شوند

سرمایه‌گذاری‌های گسترده در معرض خطر اند، شرکت‌های امنیت خصوصی چین در قرقیزستان و فراتر از آن فعالیت‌های خود را گسترش می‌دهند.

یو تِس یان – پژوهش‌گر آکادمی O.S.C.E در بیشکک و دانش‌آموخته‌ی دانشگاه هنگ‌کنگ – مجله‌ی دیپلمات – نجیب‌الله خورشید – [email protected]

 

آن‌گونه که رییس جمهور قرقیزستان سورنبای جینبکف برای واقعیت بخشیدن راه‌آهن چین – قرقیزستان – اوزبیکستان تلاش‌ کرد، یک شرکت امنیت خصوصی چین برای حفاظت از پروژه‌ی پرمخاطره‌ی «گروه راه‌آهن چین» قرارداد امضا کرد.

بمب‌گذاری سفارت چین در بیشکک در سال ۲۰۱۶ باعث افزایش درک خطر در میان جامعه‌ی تجاری چین در آسیای میانه شد. شرکت‌های [سرمایه‌گذاری] چینی در قرقیزستان از آن زمان به بعد به روی‌کارآوردن افراد شرکت‌های امنیت خصوصی چین برای جای‌گزینی خدمات امنیتی محلی شروع‌ کردند.

در حال حاضر، تعداد کمی از شرکت‌های امنیت خصوصی چین در مقایسه با ۴۰۰ شرکت امنیت خصوصی محلی در قرقیزستان وجود دارد، اما به گونه‌ای ۵۷۴ شرکت سرمایه‌گذار چین آغاز به تمایل نشان ‌دادن به جای‌گزینی افراد چینی برای فعالیت‌های محلی خود در قرقیزستان کرده است.

ژونگ‌جُنگ جون‌هانک، یکی از بهترین شرکت‌های امنیت خصوصی چین است که در سپتامبر ۲۰۱۶ فعالیت‌های شاخه‌ای خود را در قرقیزستان آغاز کرد. ژونگ‌جُنگ جون‌هانک به سرعت رهبری خدمات امنیتی فوق‌العاده را با ۲۸۱ نفر امنیتی با مجوز سلاح‌های محلی و سازوبرگ نظامی وارده از چین به دست گرفت که مشابه شرکت شناخته ‌شده‌ی «بلک‌واتر» که از سال ۲۰۱۱ به نام «اکادمی» فعالیت می‌کند، است.

وو گو-هوا، سرهنگ سابق آزدی‌بخش خلق، که در جنگ چین – ویتنام و واقعه‌ی میدان تیان‌آنمن در سال ۱۹۸۹ وظیفه اجرا می‌کرد، رهبر ژونگ‌جُنگ جون‌هانک است. در کم‌تر از سه‌ سال، این شرکت بیش از ۲۰ مشتری چینی در قرقیزستان از جمله شرکت‌های راه‌ و پل‌سازی، گروه مهندسی شماره ۵، سینوهایدرو بِرو، فن‌آوری‌های هواوی، پالایشگاه فلزات گران‌بهای گونگ‌لانگ و گروه ‌ساختمانی سن‌مِنکسیا لوگیاهو را تأمین کرده است. ژونگ‌جُنگ جون‌هانک قرارداد امنیتی شرکت راه‌آهن چین را در امتداد ساخت راه‌آهن چین – قرقیزستان – اوزبیکستان در نوامبر ۲۰۱۸ به دست آورد که تخمین زده می‌شود ساخت‌وساز آن ۵۰۰ میلیون هزینه داشته باشد.

شی جین‌ پینگ، رییس جمهور چین، که در دیدار اخیرش به بیشکک برای شرکت در اجلاس سران سازمان همکاری‌های شانگهای رفته بود – گروه‌های کاری سرمایه‌گذاری و همکاری‌های صنعتی چین‌ – قرقیزستان را زیر فشار موفقانه قرار داد. هیچ نشانه‌ای از کند شدن سرعت سرمایه‌گذاری‌های چین در آن کشور دیده نمی‌شود.

شرکت‌های دولتی چین با هزینه پایین امنیتی در گذشته خطرهای امنیتی را نادیده می‌گرفتند و تمایلی به به کار انداختن شرکت‌های امنیت خصوصی نداشتند؛ اما اقدامات خشونت‌آمیز بی‌شمار بر شرکت‌های چین در سراسر جهان، آسیب‌پذیری بالای سرمایه‌گذاری‌های چین در نبود اقدامات امنیتی به موقع را نشان ‌می‌دهد. به لحاظ سیاسی روی نیروهای بومی و بی‌ثباتی کشورها نمی‌شود تکیه ‌کرد. شرکت‌های دولتی چین شروع‌ کردند به اختصاص‌ دادن بودجه‌ی امنیتی برای به کار انداختن شرکت‌های امنیتی خصوصی چین.

در پروژه‌ی شاهراه پلخمری – شیرخان بندر کندز، ۱۱ کارگر چینی در یک بمب‌گذاری هدف‌مند کشته و ۴ نفر دیگر در سال ۲۰۰۴ به طور جدی زخمی شدند. شرکت راه‌آهن ۱۴ چین بدون هیچ‌ گزینه‌ی چینی پس از واقعه برای تأمین امنیت پروژه‌ها در کشور مجبور به استخدام «شرکت حفاظت و تحقیقات امریکا» شد؛ حرکتی که موجب شد شرکت‌های دولتی چین در خارج از کشور کارشناسان امنیتی امریکایی و انگلیسی را استخدام‌ کنند.

انستیتوت چارهار (Charhar) صرف در سال ۲۰۱۴ تخمین زد که شرکت‌های دولتی چین ۸۰ میلیارد دالر برای برآوردهای امنیتی هزینه کرده‌اند. در سال ۲۰۱۳ در کشورهای «یک‌ کمربند، یک‌ راه» ۵۰ میلیارد دالر سرمایه‌گذاری شده که متقاضی امنیت شدید هستند. امنیت خصوصی، پروژه‌ی سودآور تجارتی است.

جایگزینی شرکت‌های امنیتی خصوصی، منجر به قدرت‌مندسازی گروه‌های مسلح در نظام‌های سیاسی کشورهای بی‌ثبات می‌شود، طوری که چین در میانمار و بخش‌هایی از افریقا، به آن متهم است.

شرکت‌های چینی پس از یک دهه تقلا بین استخدام گروه‌های نظامی بومی و شرکت‌های امنیتی خصوصی غرب، اکنون شرکت‌های امنیتی خصوصی چینی را جایگزین می‌کنند. فراتر از آشنایی با زبان و حفظ اسرار تجارتی، این جایگزینی منابع مالی را در چرخش اقتصاد چین حفظ‌ می‌کند. چون شی جین پینگ بر شرکت‌های بیرون از کشور فشار می‌آورد که قاعده‌ی «عادی‌سازی تازه» [چرخش پول در اقتصاد چین] را رعایت کنند. در عراق شرکت «C.N.P.C» در سال ۲۰۱۰ خود را از زیر بار کنترل شدید خطرات متوجه شرکت «گوهنان چین» بیرون کشید و در همان سال چین قانون شرکت‌های امنیت خصوصی را تصویب کرد.

بخش امنیت خصوصی چین چندین سال است که در پاکستان، عراق، دریای جنوبی چین و شماری از کشورهای افریقایی حضور دارد و در آسیای مرکزی عملیات خود را گسترش می‌دهد؛ قلمروی که چینی‌ها داوطلبانه سرمایه‌گذاری گسترده می‌کنند.

از زمان تصویب کمربند اقتصادی جاده‌ی ابریشم در سال ۲۰۱۳ با مسیر مکمل دریایی «یک‌ کمربند، یک‌ جاده» دست‌کم این پنج شرکت چینی (T.B.E.A.، شرکت راه‌ و پول‌سازی چین، شرکت انرژی هورانگ، شرکت احداث ارتباطات چین و شرکت زغال‌سنگ و کیمیایی) در قرقیزستان سرمایه‌گذاری هنگفتی کردند که هر یک به بیش از ۴۰۰ میلیون دالر می‌رسد. سرمایه‌گذاری‌های بزرگ شامل پالایشگاه نفت C.N.P.C. و خط‌ لوله‌ی گاز D آسیای میانه و چین (با عبور مستقیم از قرقیزستان) می‌شود که همه به ارزش ۲ میلیارد دالر می‌رسد.

این سرمایه‌گذاری‌ها آسیب‌پذیر اند. در همه‌ی سنجش‌ها، پروژه‌های چین در قرقیزستان، بالأخره در جایی، با ساکنان محلی به مشکل بر‌می‌خورد. به گونه‌ی مثال، ۵۰ قرقیز کارگر راه‌سازی در ماه جون ۲۰۱۱ به خاطر پرداخت مزد ناعادلانه در کِمین (Kemin) اعتراض‌ کردند. در سال ۲۰۱۴ اعتراضات ساکنان «کارا – بالتا» سبب توقف موقت کار در پالایشگاه نفت C.N.P.C. شد. ساکنان تُگوز – تُرو در ماه اپریل ۲۰۱۸ یک کارخانه‌ی زه‌کشی طلا را  به آتش کشیدند.

شرکت‌های چینی نیز برای مدیریت کارگران وارداتی خود از چین درد سر دارند. کارگران چینی T.B.E.A. گروهی از کارگران قرقیز را در جنوری ۲۰۱۳ در کورشاب (Kurshab) به گروگان گرفتند. در گزارش، سرقت یک تلفن آمده بود. بیش‌تر از صد نفر درگیر شدند، ۱۸ کارمند چینی زخمی شدند و باقی آن‌ها به اوش (Osh) منتقل گردیدند. ۳۹ کارمند مهاجر چینی، کارمندان محلی قرقیز را به خاطر کار دیروقت در پالایشگاه نفت توکامک به گروگان گرفتند.

با تمام این‌ها، خشونت‌های سازمان‌یافته بر اتباع چینی در قرقیزستان افزایش‌ یافته است. گروه ملی‌گرای قرقیز کورولُرو (Choroloru) غیراخلاقی، توجه جهان را پس از یورش به باشگاه کارایوکه (Karaoke) در جنوری ۲۰۱۵ که از سوی یک تاجر چینی میان‌سال اداره می‌شد، به خود جلب کرد. وی ادعا کرد که از سوی وزارت امور خارجه قرقیزستان حمایت شده است. در دسامبر ۲۰۱۸ گروهی متشکل از اکثریت مردان جوان در برابر سفارت چین برای منع [برپایی] «اردوگاه بازآموزی سین‌کیانگ» تجمع اعتراضی‌ کردند. ماه بعد، یک اعتراض دیگر ضد چین در مرکز بیشکک در مورد کارگران غیرقانونی چینی سازماندهی شد.

با وجود این‌که شرکت‌های زیادی [امنیتی غیر‌چینی مستعد به قرارداد] در خارج از کشور فعال‌اند، چین در سال ۲۰۱۰ قوانین سفت و سخت خود را بازنگری‌ کرد و قوانین امنیت خصوصی داخلی خود را به تصویب‌ رساند. این حرکت در میان اصلاحات ساختاری گسترده P.L.A. عمل‌ کرد که هدف از آن قدرت‌زدایی ارتش آلوده به فساد کشور بود. به هرحال، هیچ خط مشی یا تجربه‌ی عملیات در خارج از کشور وجود ندارد؛ تنها بازی‌گران بزرگ در صنعت امنیت خصوصی خطر قرارداد را می‌پذیرند. تمام این شرکت‌ها با حمایت متخصصان نظامی سابق و بازنشسته تأکید می‌کنند که خصوصی و تقاضامحور هستند، با این وجود وفادار به حزب کمونیست چین می‌باشند.

پس از ایجاد توافق درازمدت از طریق سازمان همکاری‌های شانگهای در مورد جدایی‌طلبان اویغور که به گونه‌ی پراکنده در آسیای مرکزی زنده‌گی می‌کنند، چین گفتمان ضد دهشت‌افگنی خود را با حضور نظامی در منطقه بیش‌تر توجیه می‌کند. در بعضی از گزارش‌ها آمده است که دو چینی دیپلمات و یا دو تاجر در ماه می ۲۰۰۰ در بیشکک با شلیک گلوله کشته شدند. یک دیپلمات و یک تاجر چینی دیگر در ۲۰۰۲ به قتل رسیدند. ۲۱ مسافر در ۲۰۰۳ که ۱۲ نفر آن‌ها چینی بودند، در بیشکک و تاشغر در موتر مسافربری با شلیک گلوله کشته شدند و بعد موتر مسافربری را آتش زدند. گفته می‌شود که جدایی‌طلبان اویغور مسوول تمام این حوادث‌اند.

مرکز منطقه‌‌ی ضد تروریستی سازمان همکاری‌های شانگهای در سال ۲۰۰۴ در تاشکند اوزبیکستان افتتاح شد. گزارش شده که بیشکک انتخاب اولیه برای میزبانی این مرکز بوده است.

با توجه به سقف خطرات بلند امنیتی تجاری و سیاسی، در غیاب ساختار حقوقی حاکم بر عملیات خارج از کشور، به نگرانی کارمندان امنیت خصوصی افزوده می‌شود که ممکن است از همان مصونیت عدم پیگرد قانونی برخوردار باشند که شرکتی به نام «بلک‌واتر» در عراق برخوردار بود.

ژونگ‌جُنگ جون‌هانک در قرقیزستان با مجوز سلاح دولتی تأیید شده که محدودیت ملیتی برای حامل‌های سلاح را مشخص نمی‌کند، فعالیت می‌کند. در اسناد وزارت خارجه‌ی چین آمده است که افراد امنیت خصوصی چین در خارج از کشور غیرقانونی‌اند، به استثنای نیروی دریایی. قوانین چین هم‌چنان اتباع چینی را برای کسب منافع از اشتراک در درگیری ممنوع کرده است.

شاخه‌ای از گروه امنیتی و حفاظتی چین در قرقیزستان با یکی دیگر از بازیگران بزرگ، با نهاد فراهم‌آوری [خدمات نظامی] و بسیجی ارتش‌ جنجالی سین‌کیانگ (X.P.C.C) کار می‌کند و ادارات امنیتی سین‌کیانگ را حمایت مالی می‌نماید. نهاد فراهم‌آوری و بسیجی ارتش سین‌کیانگ یا بینگ‌تُوان (Bingtuan) به طور خلاصه، یک ‌سازمان تجاری سه‌نفری دولتی و نظامی است که هم‌چنان مالکیت « S.M.T.W» را دارد و [از آن به عنوان] نخستین شرکت امنیت خصوصی در سین‌کیانگ یاد می‌شود. این شرکت پیشنهاد خدمات از راه دور را بدون داشتن دفتر در خارج از کشور، به قزاقستان داده است. این‌، مشابه «گروه فن‌آوری‌های امنیتی» چین است که در اوزبیکستان بدون دفتر محلی خدمات عرضه می‌کند.

چین اولویت‌بندی را به منابع غنی آسیای میانه با راه‌اندازی یک‌ کمربند، یک‌ جاده به سمت غرب تنظیم می‌کند. گروه خدمات میان‌مرزی (Frontier Services Group) که یک شرکت تدارکاتی و امنیتی است و از سوی صاحب امتیاز «بلک‌واتر» اریک پرنس تأسیس‌ شده است، در هنگ‌کنگ فهرست برنامه‌های عملیاتی که از افریقا تا قزاقستان و اوزبیکستان توسعه می‌یابند را اعلام کرد. با توجه به تهدیدات بی‌شماری برای سرمایه‌گذاری‌های چینی، حتا شرکت‌های امنیت خصوصی غرب در تلاش برای حفاظت از پروژه‌های چین در منطقه گام برداشته‌اند و هر یک آماده‌ی خدمت است.

Comments are closed.