چالش‌های فراروی فروشگاه‌های انترنتی

بسم‌الله بهادري - جواد عبدياني

تعداد کاربران انترنت در یک دهه‌ی اخیر به شکل قابل ملاحظه‌ای افزایش یافته است. مردم اکثراً از انترنت برای دست‌رسی به شبکه‌های اجتماعی چون فیس‌بوک استفاده می‌کنند. از طرف دیگر این شبکه‌های اجتماعی خود باعث افزایش استفاده از انترنت و آشنایی مردم با طرز استفاده از آن شده است. استفاده‌ی روزافزون از انترنت زمینه را برای تجارت الکترونیکی فراهم کرده است.

تجارت الکترونیک به عنوان تبادله‌ی اجناس و خدمات میان تشبث‌ها و مشتریان، در میان تشبث‌ها و عرضه‌ی خدمات از طرف دولت به شهروندان با استفاده از تکنالوژی معلوماتی تعریف شده است. در مورد سودآوری تجارت الکترونیکی کافیست یادآور شویم که تجارت الکترونیکی جیف بیزوس بنیان‌گذار شرکت آمازون را ثروتمندترین مرد جهان در سال جاری میلادی ساخت. تجارت الکترونیکی مرز نمی‌شناسد. روزگاری که در چین کمتر کسی با انترنت آشنایی داشت، جک ما ویب‌سایت علی‌بابا را بنیان گذاشت و تجارت الکترونیکی مذکور به حدی رشد کرد که امروز جک ما یکی از ثروتمندترین مردان در قاره‌ی آسیا به شمار می‌رود. شاید همین حقایق عده‌ای از کارآفرین جوان کشور را تشویق کرده تا دست به فعالیت مشابه بزنند و ویب‌سایت‌های تجارت الکترونیکی را به راه اندازند. ولی تقریباً هیچ یک از آن‌ها حتا در آستانه‌ی مفاد هم نرسیده‌اند. چالش عمده در راه رسیدن به این هدف مشکلات تعلیمی، فرهنگی و تخنیکی اند.

شهروندان کشور هنوز با مقوله‌ی تجارت و خرید الکترونیک بیگانه‌اند. لذا آغاز فعالیت در این سکتور در آغاز نیاز به سرمایه‌گذاری هنگفتی دارد. آشنا کردن مردم با تجارت الکترونیک هزینه‌ی هنگفتی می‌طلبد؛ هزینه‌ای که فقط از عهده‌ی سرمایه‌گذاران بزرگ برمی‌آید. اما سرمایه‌گذاران نسبتاً بزرگ علاقه‌ای به این کار ندارند.

مانند سایر کشورهای رو به انکشاف، در افغانستان نیز سیستم ضعیف تحصیلی از چالش‌هایی است که تجارت الکترونیکی با آن مواجه است. نداشتن مهارت‌های کافی تکنالوژی معلوماتی حتا در میان افرادی که دارای مدرک کارشناسی در این بخش اند نیز شایع است.

چالش دیگر مانع فرهنگی است. در افغانستان سنت است که در هنگام خریداری، خریدار کالا را به رویت فروشنده می‌خرد. به نوعی خریدار بیشتر از خود کالا بر فروشنده دقت و تمرکز می‌کند. به عنوان مثال دو نفر فروشنده‌ی آرد وجود دارد. فروشنده‌ی اولی نسبت به دومی شهرت بیشتر دارد. خریدار بدون درنظرداشت کیفیت آرد، فرض می‌کند فروشنده‌ی اولی که شهرت دارد، آردش با کیفیت‌تر است، ولی در تجارت الکترونیک، خریدار، فروشنده را در وبسایت نمی‌بیند. فقط تصویر کالا و مشخصات کالایی که می‌خواهد بخرد را می‌بیند و چون به شکل سنتی عادت کرده که کالا را به رویت فروشنده بخرد، برایش دشوار است به یک محصول مجازی اعتماد کند.

موانع تخنیکی نیز وجود دارد. در بخش زیربنا، شمار زیادی از مشتریان کارت بانکی ندارند و سکتور بانک‌داری که از پیش‌شرط‌های عمده‌ی رونق تجارت الکترونیک است، به اندازه‌ی کافی رشد نکرده است. علاوه بر این، سقوط کابل بانک، ضربه‌ی بزرگی به اعتماد مردم بر بانک‌ها وارد کرد، چنان که مردم کمتر بر مؤسسات مالی چون بانک‌ها اعتماد می‌کنند. در معاملات مشتری- مشتری گرچه این چالش وجود ندارد، طوری که خریدار با فروشنده به کمک وبسایت به تماس شده، ولی بعدا همدیگر را به شکل فیزیکی ملاقات می‌کنند و پول را نقدا پرداخته، کالا را تسلیم می‌شود.

نبود شرکت‌های حمل و نقل نیز مانع دیگری بر این کار است. تعدادی از تشبث‌های تجارت الکترونیکی از پیک‌های موتوری به خاطر ارسال کالاها به مشتریان استفاده می‌کنند. نبود سیستم آدرس‌یابی منظم نیز چالش بزرگ دیگری است که ارسال کالای خریداری‌شده را به مشتری مورد نظر دشوارتر می‌کند.

نبود قانون تجارت الکترونکی در کشور خود از چالش‌های مهم است. طوری که در کشور هیچ قانون و یا مقرره‌ای برای تنظیم فعالیت‌های تجارت الکترونیکی وجود ندارد. این موضوع هم به اعتبار و اعتماد بر تجارت الکترونیکی ضربه می‌زند و هم در صورت بروز منازعات در معاملات الکترونیکی هیچ نوع مرجع و قانونی وجود ندارد تا در روشنی آن این نوع منازعات حل شود. با وجود همه‌ی این چالش‌ها، این اواخر شمار زیادی از کارآفرینان دست به ایجاد پورتال‌های خرید و فروش آن‌لاین در افغانستان زده‌اند.

دیدگاه are closed.

 

هشت صبح در شبکه‌ اجتماعی فیسبوک