بانک مرکزی: ما دستور جلوگیری از پرداخت اسعار خارجی را نداده‌ایم

سیدحسن حسینی

مسوولان بانک مرکزی افغانستان می‌گویند که این نهاد هیچ نوع دستوری مبنی بر عدم پرداخت و توزیع اسعار خارجی را به هیچ بانکی صادر نکرده ‌است.

دست‌کم ۲ سال است که بانک‌های خصوصی در هرات به مشتریانی که حساب‌هایی با اسعار خارجی دارند، بیش‌تر از ۲۰۰ دالر و یا ۲۰۰ یورو پرداخت نمی‌کنند. این بانک‌ها در هرات اسعار خارجی مردم را همان‌جا با قیمت پایین‌تر از نرخ بازار به افغانی تبدیل و سپس به مردم پرداخت می‌نمایند.

مسوول یک بانک خصوصی در هرات که نمی‌خواهد از او نامی گرفته شود، می‌گوید که دفاتر مرکزی بانک‌ها در کابل به دفاتر ولایتی در هرات چنین دستوری داده‌اند. به گفته‌ی او بانک‌های خصوصی ممکن است روزانه سود زیادی را از این درک به جیب بزنند، اما مشتریان بانک‌ها که حساب دالری دارند، دچار ضرر و نقصان می‌شوند.

مشتریان بانک‌ها به ویژه دارند‌ه‌گان حساب‌های غیر‌افغانی می‌گویند که بارها نسبت به این روند اعتراض کرده‌اند، اما هربار از سوی مسوولان بانک‌ها در هرات گفته می‌شود: «این دستور بانک مرکزی افغانستان است.»

اما سخنگوی بانک مرکزی افغانستان در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح می‌گوید که بانک مرکزی افغانستان هیچ مکتوب رسمی به بانک‌ها در مورد عدم پرداخت اسعار خارجی به مشتریان‌شان صادر نکرده است.

با آن‌که گفته‌هایی وجود دارد ‌که بانک‌های خصوصی در هرات به بهانه تلاش بانک مرکزی برای جلوگیری از قاچاق دالر از هرات به ایران چنین اقدامی را روی دست گرفته‌اند، اما ایمل هاشور، سخنگوی بانک مرکزی افغانستان می‌گوید که بسیاری از مشتریان بانک‌ها حساب دالری باز می‌کنند و داد‌و‌ستد در بانک‌ها بر‌اساس توافق میان بانک و مشتری صورت می‌گیرد. او می‌گوید که هیچ بانکی حق ندارد برای مشتریانش در زمینه چگونه‌گی برداشت پول از حساب‌های‌شان تعیین تکلیف کند.

توزیع نکردن دالر از طرف بانک‌ها در ابعاد بالا اما انتقاد مردم را در پی داشته است. به گفته‌ی برخی از شهروندان هرات، هنگام مراجعه به بانک‌های خصوصی، مجبوراند در بدل دالر، پول افغانی از حساب خود خارج سازند.

از یک طرف، دالر در بانک‌ها نسبت به بازار با تفاوت فاحش، ارزان‌تر به فروش می‌رسد. محمد، یکی از ساکنان هرات می‌گوید که در بدل دریافت ۱۰ هزار دالر امریکایی و تبدیل اجباری آن به افغانی، مجبور شده که ۳۸۵۰ افغانی ضرر کند.

در حالی بانک‌ها علت توزیع نکردن دالر به مردم را دستور بانک مرکزی و برای جلوگیری از قاچاق دالر  می‌دانند که به تازه‌گی گزارشی نشر شده است که بر مبنای آن طی سال گذشته‌ی میلادی دست‌کم ۴ میلیارد دالر از مسیر مرزهای قانونی هرات به ایران قاچاق شده است.

ایمل هاشور، سخن‌گوی بانک مرکزی افغانستان، در صحبت با روزنامه‌ی ۸صبح می‌گوید که بانک مرکزی در قضیه‌ی توزیع نکردن دالر در ابعاد بزرگ و کوچک از طرف بانک‌های خصوصی به مردم «هیچ دخالتی» ندارد. آقای هاشور تأکید می‌کند که از دید بانک مرکزی افغانستان، مشکلی برای داد‌و‌ستد اسعار داخلی و خارجی در بانک‌ها وجود ندارد. او می‌افزاید که از سال ۱۳۸۳ به این طرف، بانک مرکزی به صورت هفته‌وار دالر لیلام می‌کند و با توجه به این مسأله، دلیلی برای محدود کردن بانک‌های تجارتی خصوصی در بخش توزیع دالر به مردم دیده نمی‌شود.

در سوی دیگر اما نرخ معامله در بازار صرافان هرات بسته به فراز و فرود دالر در برابر افغانی است.

 

رییس اتحادیه صرافان هرات: برخی بانک‌ها سودجویی می‌کنند

بهاالدین رحیمی، رییس اتحادیه‌ی صرافان هرات، به این نظر است که وضع محدودیت‌ها از طرف بانک مرکزی سبب می‌شود که بانک‌های خصوصی تابع مقررات باشند.

 آقای رحیمی می‌گوید که لیلام دالر در مرکز کشور انجام می‌یابد و به شاخه‌های بانک‌ها در ولایت‌های غربی کشور اجازه‌ی انتقال پول به ابعاد وسیع داده نمی‌شود. او تأکید می‌کند که سیاست نادرست توزیع متمرکز دالر در مرکز کشور که پشتوانه‌ی پول افغانی است، سبب شده که برخی بانک‌ها با استفاده از فرصت دست به سودجویی بزنند.

او می‌افزاید که برای جلوگیری از این روند، دولت باید جدیت بیش‌تری به خرج دهد.

 

انتقال دالر از کابل به هرات

نرخ دالر در بازار داخلی افغانستان به تناسب ولایت‌ها با نوساناتی به همراه است و همین مسأله هم برای سودجویان ارز به عنوان طعمه‌ای چرب و نرم دیده می‌شود.

هنگام تولید این گزارش هر دالر امریکایی در بازار داخلی هرات به ۸۰.۸۰ افغانی به فروش می‌رسید.  در بازار صرافی کابل اما با تفاوت ۳۰ پول، هر دالر امریکایی در بدل ۸۰.۵۰ افغانی به فروش می‌رسید. در این نرخ‌ها، در هر هزار دالر بین کابل و هرات، نزدیک به ۳ هزار افغانی تفاوت داشت و با این حساب در ۱۰۰ هزار دالر، ۳۰ هزار افغانی تفاوت نرخ وجود دارد.

برخی از صرافان در بازار هرات می‌گویند که عده‌ای با استفاده از همین فرصت‌ها، روزانه در حال انتقال دالر از طریق موترهای مسافربری به هرات هستند. رفیع عطایی، یکی از صرافان در هرات، می‌گوید که قاچاق دالر از کابل به هرات در کنار استفاده از مسیرهای زمینی، گاهی از طریق هوا هم انجام می‌یابد. او می‌گوید که گاهی تفاوت نرخ بین هرات و کابل از هر هزار دالر به ۱۰ هزار افغانی می‌رسد و برخی افراد با استفاده از فرصت، دالر را به از کابل به هرات قاچاق می‌کنند.

این قضیه گویا منحصر به یکی دو نفر نیست.

جاوید مختار، یکی از صرافان در مارکت صرافی‌ها در هرات می‌گوید کسانی را می‌شناسد که روزانه تا مرز ۶۰۰ هزار دالر امریکایی را از طریق زمین به هرات منتقل می‌کنند. او حتا تأکید می‌کند که تفاوت نرخ بین کابل و هرات سبب منفعت کلان اقتصادی برای برخی افراد می‌شود.

 

شکایت شهروندان به دلیل ضررهای اقتصادی در پی عدم توزیع اسعار خارجی

عدم توزیع اسعار خارجی توسط بانک‌ها، فغان مشتریان بانک‌ها و کسانی ‌که معاش‌های دالری دریافت می‌کنند را درآورده است.

ظهور صدیقی، باشنده هرات می‌گوید: «معاشات ما دالری است، متأسفانه (بانک‌ها) به افغانی می‌دهند و در هر‌بار حدود ۱۵۰۰ افغانی تا نرخ بازار تفاوت می‌کند. چندین‌بار شکایت کردیم، متأسفانه می‌گویند بانک مرکزی دالر نمی‌دهد. امیدواریم موضوع پی‌گیری شود.»

عبدالرحمن درویشی می‌گوید: «واقعاً از‌ این ناحیه در این اواخر تجار ما زیاد متضرر شدند که هیچ حق گرفتن پول از حساب خود را ندارند و هم‌چنان‌ به اکثر سفارت‌خانه‌ها زمانی‌ که برای ویزا مراجعه می‌کنیم، حساب بانکی یا «استیتمنت» می‌خواهند و حساب بانکی هم باید گردش و داد‌و‌ستد در آن باشد که ویزا بدهند. ما مردم هرات مانند سایر مشکلات از این ناحیه نیز محرومیم.»

Comments are closed.