دسته: تحلیل‌ها

  • واشنگتن خیلی عجله دارد

    حال دیگر آشکار شده است که ایالات متحده قصد دارد نظامیان خود را تا نوامبر سال آینده‌ی میلادی کاهش دهد و هم‌زمان با آن می‌خواهد روند حل سیاسی جنگ افغانستان هم کلید بخورد تا ترمپ در انتخابات سال ۲۰۲۰ پایان جنگ بیست‌ساله را به عنوان یک دست‌آورد مطرح کند. تردیدی نیست که جنگ افغانستان به بن‌بست راهبردی رسیده بود و تغییر این بن‌بست به سود کابل چندان ممکن به نظر نمی‌رسید، ولی عجله‌ی امریکایی‌ها بیش‌تر معلول نیازهای انتخاباتی تیم آقای ترمپ است.

  • مذاکرات احتمالی اسلو و دبیرخانه‌ی بین‌المللی برای صلح

    مذاکره‌ی سفیر خلیل‌زاد و طالبان شاید امروز یا فردا بار دیگر در قطر آغاز شود. هدف این مذاکره، نهایی‌سازی سندی است که امریکا و طالبان روی آن مذاکره می‌کنند. انتظار می‌رود امریکا و طالبان پس از نهایی‌سازی آن سند،‌ یک اعلامیه‌ی مشترک صادر کنند. ایالات متحده با حکومت افغانستان هم در تماس است و به نظر می‌رسد که پس از نشر اعلامیه‌ی مشترک امریکا و طالبان،‌ واشنگتن و کابل هم یک اعلامیه‌ی مشترک صادر کنند. در اعلامیه‌ها، طالبان به امریکا تضمین می‌دهند که با جهادیسم ضد امریکا قطع رابطه می‌کنند و در صف مبارزه با آن قرار می‌گیرند. ایالات متحده هم شاید یک جدول زمانی مشروط برای خروج تدریجی نیروهای ناتو و امریکایی را اعلام کند. احتمال آن زیاد است که مکانیزمی هم برای عملی شدن تضمین‌هایی که طالبان می‌دهند، در اعلامیه‌ها بیاید. اما رویداد مهمی که پس از آن اتفاق خواهد افتاد، گفت‌وگوهای میان‌افغانی در ناروی است.

  • عجله‌ی واشنگتن، ‌نگرانی کابل

    به نظر می‌رسد که امریکا و طالبان به یک توافق نزدیک شده‌اند، ‌ولی آن را نهایی نساخته‌اند. سفیر خلیل‌زاد نوشت که پس از نهایی شدن توافق طالبان و امریکا گفت‌وگوهای میان‌افغانی آغاز می‌شود. اما سوال این است که آیا امریکا و طالبان قبل از آغاز گفت‌وگوهای میان‌افغانی سندی را امضا می‌کنند و به هم‌دیگر تعهد می‌دهند یا این‌که سند را نهایی می‌کنند و امضای آن را به زمانی موکول می‌کنند که گفت‌وگوهای میان‌افغانی نتیجه بدهد؟ شاید دو طرف امضای سند را به بعد از به نتیجه رسیدن گفت‌وگوهای میان‌افغانی موکول کنند، اما نکات عمده‌ی توافقات‌شان را شاید اعلام کنند. احتمال آن است که امریکا یک جدول زمانی مشروط را برای خروج نیروهایش از افغانستان به نحوی اعلام کند و بعد طالبان هم یک‌سری تعهدات به امریکا بدهند و روی تطبیق این تعهدات به یک سری مکانیزم‌ها توافق کنند. احتمال آن زیاد است که امریکا با پاکستان هم به یک‌سری تفاهم‌ها رسیده باشد و یا شاید دو کشور در حال چانه‌زنی باشند.

  • اخلاق انتخاباتی باید رعایت شود

    کارزارهای انتخابات ریاست جمهوری از دیروز به صورت رسمی شروع شد. نخستین روز پیکارها تند، آتشین و البته در مواردی با تخلفات انتخاباتی شروع شد. محمداشرف غنی و عبدالله عبدالله به صورت تلویحی به یک‌دیگر حمله کردند. سخنان هر دو نامزد به جای دفاع از عمل‌کرد شخصی، یورش به عملکرد یک‌دیگر بود. سخنرانی‌های‌شان به گونه‌ای بود که شماری را حتا نسبت به ۵۹ روز باقی مانده این کارزارها نگران کرد.

  • روایت اصلی نامزدان چیست؟

    در کمپین انتخابات ریاست جمهوری که امروز آغاز می‌شود،‌ روایت آشتی با طالبان یا حل سیاسی جنگ بیش از هر موضوع دیگر میان نامزدان انتخابات ریاست جمهوری داغ می‌شود. افغانستان از جنگ رنج می‌برد و تمام شهروندان جمهوری بهای آن را می‌پردازند. برخی از دهکده‌های جنوب و شرق از ناحیه‌ی بمباردمان‌ها و عملیات‌های شبانه آسیب می‌بینند و دهکده‌های شمال هم شاهد دفن هر روزه‌ی جنازه‌های سربازان نیروهای امنیتی هستند. قدرت‌های بزرگ و کشورهای منطقه هم هر روز روی حل سیاسی جنگ افغانستان چانه‌زنی می‌کنند. آخرین مورد از این‌دست چانه‌زنی‌ها، سفر عمران‌خان، نخست‌وزیر پاکستان، به امریکا بود. به نظر می‌رسد پاکستان از امریکا خواسته است که به نفوذ مشروع و نامشروع این کشور در افغانستان رسمیت بدهد. پاکستان شاید به این نتیجه رسیده باشد که امریکا را به سرنوشت شوروی در افغانستان دچار کرده می‌تواند، ولی ایالات متحده در صورت خروج از افغانستان هم ابرقدرت باقی می‌ماند و مثل شوروی محو نمی‌شود. شاید همین ملاحظه پاکستان را وا داشته است که روی حل سیاسی جنگ افغانستان و به دست آوردن رسمیت برای نفوذ مشروع و نامشروعش در این کشور با امریکا چانه‌زنی کند. روشن نیست که دو کشور روی این موضوع تا چه حد و بر کدام اساس به توافق رسیده‌اند، ولی آن‌چه روشن است، این است که پاکستان و امریکا مشغول چانه‌زنی هستند.

  • مردم به تعهدات اخلاقی نمره می‌دهند

    در گزارشی که از سوی روزنامه ۸صبح در همین شماره نشر شده، آمده ‌است که تلفات غیرنظامی حتا پس از صدور قطع‌نامه دوحه نه تنها متوقف نشده، بلکه تنها در ۱۷ روز گذشته ۵۰ غیر‌نظامی کشته و بیش از ۲۰۰ غیر‌نظامی دیگر در سراسر افغانستان زخمی شده‌اند. این غیرنظامیان عمدتاً بر اثر حملات انتحاری و انفجار ماین‌های کنار جاده‌ای توسط طالبان و یا حملات هوایی توسط حکومت کشته شده‌اند.

  • پوپولیسم ترمپ یا ضعف ارگ؟

    تردیدی نیست که ترمپ یک سیاست‌مدار عوام‌زده، هویت‌گرا و انزواطلب است که لیبرالیسم امریکا و تعهدات جهانی آن کشور را به هیچ می‌گیرد. شکی نیست که او از موضع یک کلونالیست سفیدپوست نژاد‌گرا در مورد افغانستان صحبت کرد. بسیار روشن است که او باورهای اورینتالیستی دارد و نیروهای دست‌راستی از او حمایت می‌کنند. ولی باید اذعان کرد که ضعف‌های درونی حکومت و به ویژه ارگ هم در وضعیت به میان آمده نقش دارد. انسجام درونی در حکومت وحدت ملی وجود ندارد. در چند سفر مهم و اساسی رییس‌جمهور وزیر خارجه حضور داشته است؟ در چهار سال حکومت بین رییس جمهور و  صلاح‌الدین ربانی وزیر خارجه هم‌سویی لازم به میان نیامد. هر دو در برابر هم‌دیگر برخورد فراکسیونی و جناحی داشتند. روشن است که وقتی در این سطح رییس‌جمهور با وزیر خارجه مشکل داشته باشد، هم‌آهنگی لازم بین دو نهاد ریاست جمهوری و وزارت خارجه به میان نمی‌آید.

  • سیاست‌مدار عوام‌زده

    فرانسس فوکویا، سیاست‌شناس امریکایی، در مورد آینده‌ی نظم لیبرالی حاکم بر روابط بین‌المللی و دموکراسی‌های جاافتاده در کتاب اخیرش اظهار نگرانی جدی کرده است. او در کتابش به وضوح اعلام خطر می‌کند و می‌گوید که روی‌کارآمدن سیاست‌مداران دست‌راستی و پوپولیست،‌ در کشورهای غربی دموکراسی‌های جا‌افتاده‌ی این کشورها را با خطر روبه‌رو و نظم لیبرالی حاکم بر جهان را که پس از جنگ جهانی دوم شکل گرفت،‌ با مشکل مواجه کرده است. اظهارات دونالد ترمپ، رییس ‌جمهور کنونی امریکا در مورد افغانستان در نشست خبری با عمران‌خان، نخست‌وزیر پاکستان، نشان می‌دهد که نگرانی سیاست‌شناس امریکایی خیلی به جا است. ترمپ به گونه‌ای در مورد افغانستان سخن می‌گوید که گویی یک دولت خصم است و ایالات متحده با آن در جنگ می‌باشد. او وقتی سخن می‌گفت، اصلاً این موضوع را در نظر نگرفت که امریکا حضور مستشاری و حمایتی در افغانستان دارد و بار جنگ را نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان بر دوش می‌کشند. این نیروها و مجموع دولت افغانستان خودشان را متحد امریکا می‌دانند و اسناد رسمی هم میان دو کشور در زمان بارک اوباما و جورج بوش امضا شده است. مبنای حقوقی حضور مستشاری و کمکی نظامیان امریکایی در افغانستان همان اسناد است.

  • پیام‌های جنگی طالبان با قطع شبکه‌های مخابراتی در کلان‌شهرها

    در سال ۲۰۱۳، زمانی‌ که برخی از تحلیل‌گران امریکایی و اروپایی از وخامت اوضاع افغانستان پس از ۲۰۱۴ خبر می‌دادند، مردم نسبت به آینده تا حدودی نگران می‌شدند، اما این نگرانی‌ها به معنای ناامیدی نبود. بسیاری‌ تصور می‌کردند که وضعیت امنیتی به ‌ویژه در مناطق ناامن، نا‌امن‌تر خواهد شد؛ اما کم‌تر کسی پیش‌بینی می‌کرد که در کلان‌شهری مانند مزارشریف حتا شبکه‌های مخابراتی به دستور طالبان قطع می‌شوند.

  • کرزی در انتخابات آتی از کی حمایت می‌کند؟

    حامد کرزی به دلیل نفوذ و روابطی که با قبایل درانی در جنوب دارد، ‌یکی از وزنه‌های مهم در انتخابات ریاست جمهوری به شمار می‌رود. قبایل پوپلزی،‌ اچکزی و بارکزی در جنوب،‌ طرف‌دار دولت هستند. حامد کرزی در درون این قبایل شبکه‌ی حامیان خود را دارد. به همین دلیل شاید هر نامزدی تلاش کند که به نحوی حمایت کرزی را به دست بیاورد. شخص کرزی می‌گوید که تا حال در مورد انتخابات ریاست جمهوری تصمیم نگرفته است،‌ اما به نظر نمی‌رسد که او در این انتخابات بی‌برنامه باشد.