جیره‌بندی برق پایتخت؛ سویچ برق کابل هنوز به دست همسایه است

حسیب بهش

جیره‌بندی برق در پایتخت و برخی از شهرهای کشور، موجی از انتقادهای شهروندان را در پی داشته است. شرکت برشنا بامداد دوشنبه اعلام کرد که تاجیکستان بنا بر «معاذیر داخلی و کمبود آب»، صادرات برق به افغانستان را کاهش داده و این شرکت برای حل نیازهای شهریان کابل، با اوزبیکستان وارد گفت‌وگو شده است. این شرکت اما روز گذشته تصریح کرد که توانسته ۲۵۰ میگاوات برق روزانه و ۴۰۰ میگاوات برق شبانه را به همکاری اوزبیکستان تنظیم کند و علاوه بر آن، ۱۲۲ میگاوات برق نیز از منابع داخلی تامین شده است. این در حالی است که کشور در کُل به دو هزار میگاوات برق و پایتخت به ۷۰۰ میگاوات برق نیاز دارد. از میان برق موجود، حدود ۲۰ درصد آن در داخل تولید شده و ۸۰ درصد دیگر از کشورهای اوزبیکستان، ترکمنستان، قزاقستان و ایران تامین می‌شود. بر‌اساس آمارها، افغانستان سالانه از ۲۸۰ تا ۳۰۰ میلیون دالر را هزینه خرید برق از خارج کشور می‌کند. پیش‌تر، رییس جمهور غنی بارها تعهد کرده بود که افغانستان را به صادرکننده برق و مرکز مدیریت برق آسیا بدل خواهد کرد؛ وعده‌هایی که جامعه عملی نپوشیده و به سوژه‌ کاربران رسانه‌های اجتماعی بدل شده است.

شرکت برشنا اعلام کرد که توانسته است کاستی‌ها به دلیل کاهش برق وارداتی از تاجیکستان را تا حدودی حل کند. وحیدالله توحیدی، سخنگوی این نهاد، روز سه‌شنبه، هشتم اسد، به روزنامه ۸صبح گفت که پس از کاهش برق وارداتی تاجیکستان، ۲۰۰ میگاوات برق اوزبیکستان در جریان روز دوشنبه به شبکه ملی وصل شده که این میزان روز گذشته به ۲۵۰ میگاوات افزایش یافته است. وی افزود که برق وارداتی اوزبیکستان در حال حاضر از طرف شب به ۴۰۰ میگاوات می‌رسد. به گفته آقای توحیدی، این روند هم‌چنان ادامه می‌یابد و در صورت نبود ایراد از سوی اوزبیکستان، ۴۰۰ میگاوات به گونه ۲۴ ساعته از آن کشور وارد خواهد شد. گفتنی است که علاوه بر ۲۵۰ میگاوات برق اوزبیکستان، ۱۲۲ میگاوات برق نیز در داخل کشور تولید شده و از آن برای روشنایی استفاده می‌شود.

در همین حال، سخنگوی شرکت برشنا تصریح کرد که برق کابل تاکنون «نوبت‌وار» بوده و در سطح شهر جیره‌بندی می‌شود. به گفته وی، در حال حاضر کم‌ترین حد پرچاوی در کابل یک ساعت و بیش‌ترین حد آن چهار تا پنج ساعت است. این در حالی است که به گفته شهروندان، بیش‌تر بخش‌های کابل در جریان روز گذشته بیش‌تر از شش ساعت برق نداشته‌‌اند. وحیدالله توحیدی از شهروندان خواست که در مصرف برق با شرکت برشنا همکاری کنند تا با مصرف کم‌تر، برق بیش‌تری داشته باشند. او تصریح کرد که با وصل شدن لین جدید و افزایش تولید داخلی، مشکل جیره‌بندی برق در کشور حل می‌شود. افزون بر این، شرکت برشنا تصریح می‌کند که بر اساس قرارداد با تاجیکستان، «مشکلات طبیعی و امنیتی» از مواردی است که در صورت بروز آن، تاجیکستان می‌تواند برق را کاهش داده یا قطع کند. به گفته مسوولان این شرکت، در صورت ناتوانی در تولید برق از سوی تاجیکستان و جذب آن از سوی افغانستان، قواعدی وجود دارد که دو کشور بر اساس آن تسویه حساب می‌کنند. این در حالی است که شرکت برشنا پیش‌تر قطع برق از سوی تاجیکستان را «معاذیر داخلی و کم‌بود آب» خوانده است که به باور این شرکت، بخشی از مشکلات طبیعی شمرده می‌شود.

بر اساس آمارهای اداره ملی تنظیم امور انرژی، افغانستان در حال حاضر به دو هزار میگاوات برق و شهر کابل به ۵۰۰ میگاوات برق نیاز دارد. سیر نیک‌زاد، سخنگوی این اداره، روز سه‌شنبه، هشتم اسد، به روزنامه ۸صبح گفت که هم اکنون بین ۷۷ تا ۸۰ درصد برق کشور از کشورهای تاجیکستان، اوزبیکستان، قزاقستان و ایران تامین می‌شود که بین ۲۸۰ تا ۳۰۰ میلیون دالر در هر سال هزینه بر می‌دارد و نرخ‌های آن نیز با توجه به قراردادها متفاوت است. به گفته وی، تنها ۲۰ تا ۲۳ درصد برق کشور از منابع داخلی تامین می‌شود. سیر نیک‌زاد تصریح کرد که افغانستان در کُل ظرفیت تولید ۳۸۰ هزار میگاوات برق را دارد که می‌تواند از طریق منابع آبی، آفتاب، زغال‌سنگ، باد و گاز تامین شود. هرچند تنها ظرفیت تولید برق آب‌های کشور ۲۳ هزار میگاوات خوانده می‌شود، اما بندهای آبی کشور بنا بر موجودیت آب و سایر منابع، هم اکنون ظرفیت تولید ۳۸۰ تا ۴۰۰ میگاوات را دارد. این در حالی است که به گفته مسوولان شرکت برشنا، در حال حاضر همه‌ی تولید برق داخلی ۱۲۲ میگاوات است.

گفتنی است که بر اساس گزارش شرکت برشنا که در ماه ثور سال روان همه‌گانی شد، لین ۵۰۰ کیلوولت ترکمنستان تا مرز بین افغانستان و آن کشور تکمیل شده و اتصال لین برق ۲۲۰ کیلوولت این کشور در مسیر شبرغان-اندخوی نیز به پایان رسیده است. اداره ملی تنظیم امور انرژی نیز تصریح می‌کند که ظرفیت این لین دو هزار میگاوات است که با تکمیل آن، پرچاوی برق کابل حل می‌شود. در همین حال مسوولان می‌گویند، اداره ملی تنظیم امور انرژی که به تازه‌گی به عنوان اداره‌ای مستقل جهت نظارت از شرکت‌های فعال در عرصه انرژی ایجاد شده، تلاش می‌کند که با برنامه‌های کوتاه‌مدت و درازمدت، وعده‌های تامین برق را در کنار نظارت از شرکت‌های توزیع برق، عملی کند. پیش‌تر، پرچاوی برق با موجی از انتقادات شهروندان روبه‌رو شده است. شهروندان می‌گویند که رهبران حکومت هنوز نتوانسته‌اند خواسته‌های مردم را اولیت‌بندی و عملی کنند.

وعده‌های سرخرمن رییس جمهور

جیره‌بندی ادامه‌دار برق در پایتخت، شهروندان را به یاد وعده‌های پی‌هم رییس جمهور غنی انداخته است. بیش‌تر شهروندان با دست‌به‌دست کردن کلیپ‌های تصویری آقای غنی، به گونه تلویحی از وی انتقاد کرده و تصریح کرده‌اند که او نتوانسته‌ است در دوره حکومت وحدت ملی و حکومت کنونی به نیازهای مردم رسیده‌گی کند. آغاز وعده‌های محمداشرف غنی، رییس جمهوری، به شش سال پیش بر‌می‌گردد، زمانی ‌که وی برای دور اول ریاست جمهوری‌اش مصروف کمپین بود. آقای غنی در آن زمان در سخنرانی‌اش به مردم ننگرهار وعده کرده بود که ولایت‌های شرقی را به «صادرکننده برق» تبدیل می‌کند. در ادامه وی به مردم جوزجان نیز تعهد داده بود که از گاز آن ولایت برق تولید خواهد شد؛ وعده‌هایی که هنوز جامه عمل نپوشیده است. آقای غنی پس از برنده‌ شدنش در انتخابات ۱۳۹۳ در نشست بین‌المللی جلوگیری از تغییر اقلیم در شهر پاریس تصریح کرد که افغانستان قابلیت تولید ۳۱۸ هزار میگاوات برق را با استفاده از آب، آفتاب و باد دارد. این در حالی است که ظرفیت کنونی تولید برق در کشور ۱۲۲ میگاوات برق تخمین زده شده است.

رییس جمهور هم‌چنان در پیام نوروزی‌اش که در سال ۱۳۹۵ به نشر رسید، تعهد کرده بود تا قدرت تولید برق در کشور را به حدی افزایش دهد که در ۱۰۰ سال گذشته به همان اندازه تولید نشده باشد. این وعده آقای غنی نیز هنوز عملی نشده و کاربران رسانه‌های اجتماعی از کلیپ تصویری وی به عنوان ابراز انتقادی بر وی استفاده می‌کنند. آقای غنی در ماه قوس ۱۳۹۵ در ششمین نشست قلب آسیا گفته بود، ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که انتقال ۱۵ هزار میگاوات انرژی از آسیای مرکز به جنوب آسیا می‌تواند افغانستان را در جریان پنج سال از وارد‌کننده انرژی به «مرکز انتقال و صادرکننده آن» بدل کند. رییس جمهور غنی در حوت ۱۳۹۷ نیز در دیدار با برخی از تجارت‌‌پیشه‌گان جوان گفته بود که همه‌ی ولایت‌ها تا دو سال دیگر به شبکه برق وصل و افغانستان تا چهار سال دیگر به یک کشور صادر‌کننده برق تبدیل می‌شود؛ وعده‌هایی که هنوز بخش اول آن عملی نشده و بخش دوم آن نیز با جیره‌بندی کنونی برق پایتخت، در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

رییس جمهور غنی در کمپین انتخابات ریاست جمهوری‌اش سال گذشته به مردم تعهد داد که افغانستان را به مرکز مدیریت برق آسیا بدل می‌کند. وی تصریح کرده بود که افغانستان به چهارراه آسیا بدل می‌شود و پولی که از تجارت برق به دست خواهد آمد، از اموال تجارتی حاصل نخواهد شد. وی هم‌چنان در ادامه کمپینش تصریح کرده بود که در جریان دو سال همه‌ی ولسوالی‌های کشور برق خواهند داشت و در جریان سه تا چهار سال، «همه‌ی قریه‌های آن ‌طرف خط دیورند نیز صاحب برق خواهد شد»؛ وعده‌ای که در آن زمان با شک‌وتردید آگاهان روبه‌رو شده بود. این در حالی است که آقای غنی وعده‌هایش را بارها در جریان افتتاح زیربناها تکرار کرده و گفته است که معضل بی‌برقی در کشور را حل می‌کند. گفتنی است که شرکت برشنا نیز در اواخر سال ۱۳۹۷ وعده داده بود که همه‌ی ولایت‌ها به شبکه ملی برق وصل شده و چالش پرچاوی آن در سطح کشور حل خواهد شد.

باید تصریح کرد که وعده‌های سایر مسوولان حکومتی نیز به ده‌ها مورد می‌رسد. شرکت برشنا در عقرب ۱۳۹۲ گفته بود که همه‌ی باشنده‌گان کابل و ۷۵ درصد نفوس کشور از نور برق مستفید می‌شوند. مسوولان در این شرکت وعده کرده بودند که با استفاده از منابع داخلی و برق وارداتی کشورهای همسایه در جریان سه سال، «کابل به گونه کامل از انرژی برق برخوردار خواهد شد». علاوه بر این، عبدالستار مراد، وزیر پیشین اقتصاد، در نشست اعضای ریکا که در ماه جوزای ۱۳۹۴ در کابل برگزار شد، گفته بود که مشکلات کمبود انرژی برق در کشور تا دو سال دیگر حل شده و از بابت ترانزیت آن به کشورهای همسایه مفاد به دست خواهد آمد؛ وعده‌ای که پس از پنج سال هنوز تحقق نیافته است. پیش‌تر، وزارت انرژی و آب در قوس ۱۳۹۵ اعلام کرده بود که این وزارت برنامه دارد تا ۴ سال آینده از منابع تجدید‌پذیر همانند آب، باد و نور خورشید حدود دو هزار میگاوات برق تولید کند که با این حجم تولید، کشور در تولید انرژی برق خود‌کفا خواهد شد.

این‌همه در حالی اتفاق می‌افتد که آقای غنی روز یک‌شنبه، ششم اسد، هنگام دیدار از پیش‌رفت کار بند کمال‌خان در نیمروز، گفته بود که بانوی اول کشور مصروف نطق‌هایش برای سخنرانی با زنان است و همانند وی «بی‌خریطه» فیر نمی‌کند. برخی از کاربران رسانه‌های اجتماعی وعده‌های رییس جمهور در امر تامین برق کشور و تبدیل کردن آن به مرکز مدیریت برق آسیا را از تعهدهای عملی ناشده وی خوانده و تصریح کرده‌‌اند که این وعده‌ها بخشی از همان حرف‌هایی است که آقای غنی آن را «فیرهای بی‌خریطه» خوانده بود.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن