کانکور و آینده‌ی مبهم آینده‌سازان

هانیه ملک

وزارت‌های تحصیلات عالی و معارف تا حال نتوانسته‌اند نظام تعلیمی و تحصیلی مملکت را اصلاح کنند. مشکلات زیادی فرا‌راه نظام تعلیمی و تحصیلی کشور وجود دارد که از آن جمله امتحان جنجالی کانکور و آینده‌ی گنگ هزاران جوان است. امروز کانکور در کشور، ناکام‌ترین و جنجال‌برانگیزترین امتحان است که جفای بزرگی به یک بخش از نسل جوان کشور خوانده می‌شود.

کانکور در شناسایی و تفکیک استعداد‌های نسل جوان مؤثر نیست و جوانان را خلاف استعدادشان مجبور به تحصیل در رشته‌هایی می‌کنند که به آن علاقه ندارند. وقتی در رشته‌ای تحصیل کنی که به آن علاقه نداری،‌ در آینده نمی‌توانی در آن رشته کار کنی. اغلب دانشجویان پس از امتحان کانکور در تلاش تبدیلی رشته‌های‌شان می‌شوند تا در رشته دلخواه‌شان تحصیل کنند، اما وزارت تحصیلات عالی اجازه تبدیلی را در نبود واسطه برای دانشجویان نمی‌دهد. بنا بر این دانشجو مجبور می‌شود ترک تحصیل کند و باز هم نظام تحصیلی و آینده کشور در معرض مشکل قرار می‌گیرد.

کانکور، کشنده‌ی استعداد‌های پنهان است. امتحان کانکور ۱۶۰ سوال دارد و باید در ۱۶۰ دقیقه تمام سوالات حل شود. حل کردن سوالات مشکل ریاضی و هندسه، آن هم در ظرف یک دقیقه، برای یک جوان بسا مشکل است. سوالات شامل در امتحان کانکور از دروس صنوف هفت تا دوازده تهیه می‌شود و دانش‌آموزان مکتب از صنف نهم مکتب به کورس‌های آماده‌گی کانکور رفته و سال‌ها برای راه یافتن به دانشگاه زحمت می‌کشند. با این همه تلاش اما هزاران جوان در امتحان بی‌نتیجه و یا هم ناکام می‌مانند.

در کنار این، نظام تعلیمی هنوز هم نتوانسته خدمات درستی برای شهروندان ایجاد کند و نبود مواد درست درسی یکی دیگر از نواقص این بخش است. یکی از بزرگ‌ترین مشکلات سیستم کانکور، نوع امتحان آن برای رشته‌های متفاوت است. فرض مثال، شاگردان مکاتب نمی‌توانند در مکتب لسان‌های خارجی و نحوه‌ی استفاده از کامپیوتر را بیاموزند، در همین زمان علاقه دارند تا در رشته‌های ادبیات روسی و کامپیوتر‌ساینس دانشگاه راه بیابند. حالا این شاگرد چطور ممکن است از دروس جغرافیه، الجبر و تاریخ درس گرفته باشد تا به یکی از این دو رشته راه یابد؟

ناکام شدن هزاران جوان، یک معضل بزرگ دیگر است که ما حتا شاهد خودکشی‌ چندین تن در سال‌های اخیر بودیم. اخیراً یک دختر به دلیل ناکام ماندن در امتحان کانکور، در سمنگان دست به خودکشی زد، اما نجات یافت. هم‌چنان چند سال قبل ما شاهد خودکشی زهرا خاوری نیز بودیم که خبر مرگ او برای نسل جوان تکان‌دهنده بود. در سال ۱۳۹۸ بیش از ۲۰۰ هزار تن در امتحان کانکور شرکت کردند. در این میان بیش از ۸۰ هزار تن به نهادهای تحصیلات عالی و ۴۹ هزار تن به نهادهای تحصیلات نیمه‌عالی راه یافتند، اما ٢٠ هزار تن بی‌نتیجه مانده‌ و متباقی شرکت‌کننده‌‌گان این امتحان ناکام.

حالا کسی از سرنوشت بی‌نتیجه‌ها و ناکام‌های این امتحان خبری ندارد. من شاهد بودم که دوستانم مهاجرت را بر ماندن در کشور، بعد از چند بار بی‌نتیجه و ناکام ماندن در امتحان کانکور، ترجیح دادند. ده‌ها تن راه‌های پر‌خطر‌تری را انتخاب کرده و به پیوستن به گروه شورشی و رفتن به بیرون از کشور رای می‌دهند تا ناکام ماندن در امتحان فاجعه‌بار کانکور. ناکام ماندن شاگردان و ناامید شدن آن‌ها نسبت به آینده، آیا می‌تواند آینده‌ی کشور را تغییر دهد؟

تقلب، رشوه‌دهی و رشوه‌گیری در امتحان کانکور و به دست آوردن کلید حل سوالات از سوی برگزار‌کننده‌گان امتحان کانکور به شاگردان، سبب بازماندن استعداد‌های والای جوان از دانشگاه می‌شود و اشخاص نادرست در با‌ارزش‌ترین و مهم‌ترین رشته‌ها تحصیل می‌کنند.

سهمیه‌بندی کانکور؛ جفای بزر‌گ‌تر

بر اساس طرح اخیر وزارت تحصیلات عالی افغانستان، ۷۵ درصد سیت‌های کانکور به رقابت گذاشته می‌شوند. با این طرح، بخشی از فارغان مکاتب می‌توانند برای به دست آوردن رشته‌های دلخواه‌شان در دانشگاه‌ها رقابت کنند؛ اما ۲۵ درصد سیت‌های کانکور در سطوح زون‌ها به رقابت گذاشته می‌شود. وزارت تحصیلات عالی افغانستان قبلاً چنین اظهار داشت که هدف از این اقدام، تربیه کادرهای محلی و رشد ظرفیت‌ها و استعدادهای جوانانی است که در مناطق مختلف افغانستان از راه یافتن به کانکور باز مانده‌اند.

اما به باور ما تطبیق سهمیه‌بندی کانکور راه را برای آن شمار فارغان مکتب که سال‌ها زحمت کشیده‌ و درس خوانده‌اند، می‌بندد و زمینه را برای ورود دانش‌آموزانی فراهم می‌کند که درس نخوانده‌اند و به دلیل زنده‌گی در یکی از ولایات کم‌تر انکشاف‌یافته در زمینه‌های مختلف، به دانشگاه‌ها راه پیدا می‌کنند. با این حال پیش‌برد این طرح، بازی با آینده‌ی هزاران جوانی است که سال‌ها زحمت راه یافتن به دانشگاه را کشیده‌اند.

مشکلات کانکور یک یا دو تا نیست و پرداختن به هر یک از آن‌ها زمان زیادی را در بر می‌گیرد. متأسفانه نظام تعلیمی و تحصیلی افغانستان خم‌و‌پیچ‌های زیادی دارد و تلاش‌های بنیادینی برای از میان برداشتن این مشکلات صورت نگرفته است. سال‌ها است که بازی‌ کانکور در کشور زنده‌گی هزاران جوان را زیر و رو کرده و حتا عقده‌مندی آن‌ها در برابر ناکامی‌های‌شان سبب شده که بعضی‌ها راه خودکشی، فرار از کشور و پیوستن به گروه‌های مخالف مسلح دولت را در پیش گیرند. در این میان مقصر اصلی کی است.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن