پُشت پرده باندهای مافیای گدایی در هرات

محمدحسین نیک‌خواه

یافته‌های روزنامه ۸صبح نشان می‌دهد که برخی باندها به گونه‌ی سازمان‌یافته و مافیایی از کودکان خیابانی برای گدایی در هرات استفاده می‌کنند. کودکان گدا در صحبت با روزنامه ۸صبح می‌پذیرند که افرادی آن‌ها را برای این کار به خیابان‌ها می‌آورند.

ریاست کار و امور اجتماعی هرات، سوءاستفاده جنسی و بهره‌کشی از کودکان را تأیید می‌کند. یافته‌های این نهاد نشان می‌دهد که باندهای تکدی‌گر از کوکان برای کسب درآمد استفاده ابزاری می‌کنند.

از دید فعالان مدنی و نهادهای پشتی‌بان کودکان، مافیای گدایی با سوءاستفاده از کودکان، از این رهگذر پول زیادی به جیب می‌زنند و حتا برخی محدوده‌ها و خیابان‌ها، میان آنان تقسیم شده است.

جامعه‌شناسان، فقر، مشکلات اقتصادی و معیشتی و نبود فرصت‌های شغلی را عوامل افزایش گدایی عنوان می‌کنند. کمیسیون مستقل حقوق بشر در زون غرب کشور بهره‌کشی از کودکان و فعالیت‌ مافیای تکدی‌گری را نگران‌کننده می‌داند.

فعالیت باندهای مافیای گدایی

کنار خیابان‌ها، نزدیک رستورانت‌ها، در کوچه و بازار، مراکز خرید و حتا داخل موترهای ملی‌بس، برخی کودکان گدا دیده می‌شوند که با ترفندهای گوناگون تلاش دارند رهگذران را فریب دهند و از آن‌ها پول بگیرند.

به جرأت می‌توان گفت گدایی به حرفه‌ای درآمدزا برای برخی افراد سودجو در هرات بدل شده است، اما این تمام ماجرا نیست. اصل قصه این است که برخی باندهای مافیایی بازار پُررونق گدایی را در دست دارند و با سوءاستفاده از کودکان، خود را به نان‌ونوا می‌رسانند.

نهادهای پشتی‌بان حقوق کودکان می‌پذیرند که باندهای مافیای گدایی از کودکان برای کسب درآمد سوءاستفاده می‌کنند. عبدالقدیر صالحی، چند سال پیش نهادی را برای پشتی‌بانی از کودکان خیابانی و فراهم‌سازی زمینه‌ی آموزش به آنان، ایجاد کرد.

او در صحبت با روزنامه ۸صبح می‌گوید موارد مستندی از فعالیت مافیای گدایی وجود دارد و افراد بالادست این باندها، تمام درآمد کودکان را به جیب می‌زنند. از دید او، حکومت اقدام مهمی برای مهار فعالیت باندهای گدایی در هرات انجام نداده است.

محمدنعیم صابر، آمر اجتماعی ریاست کار و امور اجتماعی هرات، به روزنامه ۸صبح می‌گوید مواردی از فعالیت باندهای گدایی وجود دارد و در یک مورد مستند، فردی به دلیل سوءاستفاده از کودکان برای گدایی زیر پی‌گرد قرار گرفته است.

به باور فعالان مدنی در هرات، مسأله فعالیت باندهای مافیای گدایی باید با انجام پژوهش‌های میدانی ریشه‌یابی شود و نهادهای مسوول اجازه ندهند کودکان قربانی فعالیت افراد سودجو شوند.

کرایه دادن کودکان برای گدایی

در امتداد خیابان مرکزی هرات، با زن میان‌سالی گفت‌وگو کردم که همراه چهار کودک خُردسال گدایی می‌کرد. از ولایت کندوز به هرات کوچ کرده است و ادعا داشت شوهرش در جنگ جان باخته و او برای سیر کردن شکم فرزندانش، راهی جز گدایی ندارد. زینب، برایم قصه کرد که مردی برای کرایه گرفتن دختر کوچکش به او پیشنهاد پرداخت پول کرد، اما وی حاضر به انجام این کار نشد.

یافته‌های نهادهای پشتی‌بان کودکان، فعالان مدنی، ریاست کار و امور اجتماعی و کمیسیون مستقل حقوق بشر در هرات نشان می‌دهد که افراد سودجو کودکان را برای گدایی از خانواده‌های بی‌بضاعت کرایه می‌گیرند.

جواد عمید، از فعالان مدنی هرات، در صحبت با ۸صبح می‌گوید موارد زیادی از کرایه دادن کودکان برای گدایی‌ وجود دارد و شکایت‌هایی در این مورد به آنان رسیده است. کمیسیون مستقل حقوق بشر در هرات، سوءاستفاده از کودکان برای کسب درآمد و گدایی را نگران‌کننده می‌داند.

عبدالقادر رحیمی، رییس این نهاد، در گفت‌وگو با ۸صبح پافشاری دارد که حضور حتا یک کودک خیابانی در شهر مایه نگرانی است و فعالیت حدود ۸هزار کودک خیابانی، معضل بزرگی در هرات به شمار می‌رود.

برخی نهادهای پشتی‌بان کودکان و فعالان مدنی در هرات، دریافت شکایت‌هایی مبنی بر کرایه گرفتن کودکان برای گدایی را تأیید می‌کنند. به ادعای آنان، باندهای گدایی، کودکان را از خانواده‌های فقیر کرایه می‌گیرند و با خوراندن داروی خواب‌‌آور به کودکان خُردسال، آن‌ها را فرزند خود جلوه می‌دهند.

تقسیم‌بندی خیابان‌ها و قلم‌رو برای گدایی

در یکی از خیابان‌های هرات دسته‌های سه تا چهار نفری کودکان سرگرم گدایی بودند؛ منطقه‌ای که ده‌ها رستورانت در آن فعالیت دارند و رفت‌وآمد مشتریان‌ آن‌ها فرصت خوبی برای گدایی مهیا کرده است.

حدود دو ساعت در این خیابان قدم زدم تا فعالیت کودکان گدا را زیر نظر بگیرم. با چشم دیدم که بخشی از خیابان قلم‌رو دسته‌ای از گدایان است و سایر افراد حق حضور و فعالیت در آن را ندارند.

در این مدت، گواه درگیری دو دسته از کودکان بودم که حق ورود به قلم‌رو ممنوعه را نداشتند. با چند کودک خیابانی که از فعالیت در محدوده‌ی ویژه مربوط به یک باند گدایی محروم بودند، گفت‌وگو کردم.

نثاراحمد، از کودکان خیابانی، برایم توضیح داد که مردی با نام مستعار «جلیل» بخشی از خیابان را محل فعالیت افراد زیردست خود مشخص کرده و کسی حق ندارد در آن محدوده گدایی کند. افراد جلیل، تمام درآمد ناشی از گدایی را به او تحویل می‌دهند و فعالیت‌شان زیر نظر این مرد است.

کودک دیگری که همراه نثاراحمد بود، روایت می‌کرد که هرروز ده‌ها کودک از سوی باندهای گدایی به این خیابان آورده می‌شوند و آن‌ها مجبور اند از صبح تا ساعت ۱۲ شب در خیابان بمانند و گدایی کنند.

ادعای این کودک زمانی برایم ثابت شد که حدود ساعت ۱۱ شب، از این خیابان گذر کردم. برخی کودکان در تاریکی شب سرگرم گدایی بودند و تا زمانی که دروازه رستورانت‌ها باز بود، آن‌ها در خیابان پرسه می‌زدند.

گدایی جرم‌انگاری شده است

از دید کمیسیون مستقل حقوق بشر و نهادهای پشتی‌بان حقوق کودکان در هرات، حکومت برای مهار باندهای مافیای گدایی و جلوگیری از بهره‌کشی کودکان خیابانی، دست‌آورد چندانی نداشته است.

ریاست کار و امور اجتماعی هرات پافشاری دارد که جمع‌آوری کودکان خیابانی دشوار است و این نهاد در حد توان تلاش کرده حقوق آنان پای‌مال نشود. محمدنعیم صابر، آمر اجتماعی این ریاست، از کارشکنی برخی وکیلان گذر و حتا افراد وابسته به اعضای مجلس نماینده‌گان، در برخورد با گدایان سخن می‌زند.

به گفته‌ی او، بر اساس قانون «حمایت اجتماعی» گدایی در افغانستان جرم‌انگاری شده و فردی که مرتکب این عمل شود، مجرم است، اما مشکل اصلی در این است که این قانون تاکنون اجرایی نشده است.

سیدمحمد فقیری، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه هرات، باور دارد که عوامل گوناگون از جمله فقر، مشکلات اقتصادی و معیشتی و نبود فرصت‌های شغلی و تأثیرات منفی اقتصادی ناشی از همه‌گیری کرونا، سبب افزایش معضل گدایی در هرات شده است. به عقیده‌ی او، افزایش حاشیه‌نشینی در شهرها نیز یکی دیگر از مهم‌‎ترین عوامل رشد تکدی‌گری است، اما حکومت با اجرای برنامه‌های درازمدت و کوتاه‎مدت می‌تواند فعالیت گدایان در شهرهای بزرگ را محدود کند.

به تازه‌گی والی هرات، از برخورد با مافیای فساد در گمرک این ولایت سخن گفت و افشاگری‌اش در این مورد واکنش‌های زیادی به دنبال داشت، اما چنان‌که پیدا است، باندهای مافیایی تنها در بخش فساد فعالیت ندارند و در حوزه‌های گوناگون ردپای‌شان دیده می‌شود.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن