پشت به صلح، رو به جنگ؛ طالبان دامنه خشونت‌ها را گسترش داده‌اند

حسیب بهش

پس از آغاز ماه می، خشونت‌ها در کشور به شکل چشم‌گیری افزایش یافته است. براساس آمارها، در جریان ماه می و هفته اول ماه جون سال روان میلادی، مواردی از خشونت‌ها در همه ولایت‌های کشور ثبت شده است. حدود پنج هزار تن از طرف‌های درگیر و غیرنظامیان در جریان همین ماه کشته شده‌اند. طالبان می‌گویند که در جریان یک ماه اخیر (پس از آغاز ماه می) نزدیک به ۱۴ ولسوالی را در نقاط مختلف کشور تصرف کرده‌اند. در این میان بیش از ۱۰ پولیس در ولسوالی‌های مختلف نیز کشته شده‌اند. مقامات امنیتی اما می‌گویند که در این جریان به طالبان نیز تلفات «سنگین» وارد شده است. وزارت دفاع ملی تصریح می‌کند که نیروهای امنیتی به دلیل احتمال وارد شدن تلفات به غیرنظامیان، از شماری نقاط عقب‌نشینی تاکتیکی کرده‌اند. به گفته مسوولان در این نهاد، «پس‌روی» به معنای سقوط نیست؛ زیرا هم‌اکنون برنامه‌ها برای برگشت پرقدرت‌تر نیروهای امنیتی به آن نقاط روی دست گرفته شده است. وزارت دفاع می‌گوید که به علت حضور طالبان در خانه‌های مردم و هم‌چنان جاگذاری ماین‌ها، عملیات نیروهای امنیتی با کندی به پیش می‌رود. گفتنی است که براساس توافق دوحه، امریکا گفته بود که نیروهایش را تا ماه می از افغانستان خارج می‌کند؛ اما این روند برای حدود سه ماه به تأخیر افتاد. طالبان در واکنش به این اقدام گفته بودند که نقض توافق‌نامه دوحه راه را برای هر اقدامی از سوی این گروه باز می‌کند.

طالبان به تصرف ولسوالی‌ها روی آورده‌اند

در دوم حمل سال روان، طالبان ادعا کردند که در حمله بر چرخ لوگر، این ولسوالی را تصرف کرده‌اند. وزارت دفاع ملی و مسوولان محلی در لوگر اما در واکنش به این ادعا، گفتند که بنا بر تقاضای باشنده‌گان چرخ، مرکز آن ولسوالی را به محل دیگری انتقال داده‌اند. چرخ لوگر از سال‌های بدین‌سو شاهد درگیری‌های شدید بود و طالبان در آن به گونه گسترده‌ای رفت‌وآمد دارند. این ولسوالی با پل‌علم، مرکز لوگر، ولسوالی‌های خروار و بره‌کی برک لوگر و ولسوالی سیدآباد میدان‌وردک هم‌جوار است. پیش‌تر مسوولان محلی در این ولایت گفته بودند که سه ولسوالی چرخ، ازره و خروار به دست طالبان افتاده است و این گروه بر بیش‌تر نقاط این ولایت تسلط دارد.

در ادامه، گروه طالبان در چهاردهم ثور اعلام کرد که برکه بغلان را زیر کنترل خود درآورده است. پولیس بغلان فردای آن روز تصریح کرد که در پی حمله شب‌هنگام طالبان، نیروهای دولتی از مرکز این ولسوالی عقب‌نشینی کرده‌اند. به گفته مسوولان محلی، نیروهای امنیتی پس از عقب‌نشینی، در منطقه‌ای از این ولسوالی مستقر شده‌اند. برکه در ۸۵ کیلومتری مرکز بغلان قرار دارد و با ولسوالی‌های گذرگاه نور، جلگه، نهرین و بغلان جدید این ولایت هم‌جوار است. پس از سقوط برکه، ولسوال نهرین بغلان در هفتم جوزا هشدار داد که طالبان اکنون در اطراف این ولسوالی تجمع کرده‌اند و این ولسوالی در معرض سقوط قرار گرفته است. هرچند در ادامه طالبان ادعا دارند که ولسوالی دهنه غوری این ولایت را نیز تصرف کرده‌؛ اما نهادهای امنیتی هنوز در این مورد چیزی نگفته‌اند. پیش‌تر در این ولسوالی نیز درگیری‌های شدیدی ادامه داشت.

مقامات محلی میدان‌وردک نیز در بیست‌ویکم ثور اعلام کردند که ولسوالی نرخ این ولایت به دست طالبان افتاده است. عبدالرحمان طارق، والی این ولایت گفت که ولسوالی نرخ به دلیل سازش از سوی گروه طالبان تصرف شده است. این ولسوالی در جریان سال‌های اخیر شاهد حملات چشم‌گیر جنگ‌جویان گروه طالبان بود. نرخ میدان‌وردک با ولسوالی‌های جلریز، دایمیرداد، چک و سیدآباد این ولایت، پغمان و چهارآسیاب کابل و پل‌علم و محمدآغه لوگر هم‌جوار است. در سی‌ویکم ثور، طالبان ادعا کردند که جلریز میدان‌وردک را نیز تصرف کرده‌اند. پیش‌تر نیروهای امنیتی برای پاک‌سازی شاهراه‌ کابل – بامیان، به این محل رفته بودند. این ولسوالی با مرکز میدان‌وردک و ولسوالی‌های حصه اول بهسود، دایمیرداد و نرخ این ولایت، سرخ‌ پارسای پروان و پغمان کابل هم‌جوار است.

گروه طالبان در بیست‌ونهم ثور بر ساختمان ولسوالی دولت‌شاه لغمان تسلط پیدا کردند. ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی این گروه همان روز از تصرف این ولسوالی خبر داد. گلزار سنگروال، یک عضو شورای ولایتی این ولایت نیز گفت که مرکز ولسوالی دولت‌شاه به دست طالبان سقوط کرده است و نیروهای امنیتی بدون تلفات عقب‌نشینی کرده‌اند. او هم‌چنان همان زمان از درگیری‌ها در ولسوالی علی‌شینگ نیز خبر داده بود. دولت‌شاه لغمان با ولسوالی علی‌شینگ این ولایت، ولسوالی‌های نورگرام، دوآب و مندول نورستان، دره پنجشیر و نجراب و آله‌سای کاپیسا هم‌جوار است.

در چهاردهم جوزا، طالبان ادعا کردند که ولسوالی مندول نورستان را تصرف کرده‌اند. این ولسوالی با پارون، مرکز نورستان و ولسوالی‌ دوآب این ولایت و ولسوالی‌های دره، پریان و حصه اول پنجشیر هم‌مرز است. با این حال مقامات محلی در این مورد موقف‌گیری نکردند. تنها یک روز پس از آن، طالبان بر دوآب نورستان که با دولت‌شاه همجوار است، تسلط پیدا کردند. حملات جدی بر ساختمان این ولسوالی برای اولین‌بار در سوم جوزا کلید خورد؛ اما مقام‌های محلی در ادامه از دفع آن خبر دادند. دوآب افزون بر دولت‌شاه لغمان، با پارون، مرکز نورستان و ولسوالی‌های مندول و نورگرام این ولایت هم‌مرز است. بدین ترتیب طالبان در جریان دو روز بر این دو ولسوالی هم‌جوار تسلط یافتند. جنگ‌جویان این گروه پیش‌تر از همین طریق وارد خاک پنجشیر شده بودند.

منابع در پانزدهم جوزا تأیید کردند که ولسوالی شینکی زابل به دست گروه طالبان افتاده است. اسدالله کاکر، عضو شورای ولایتی این ولایت گفت که پس از عقب‌نشینی نیروهای امنیتی مستقر در ساختمان‌های ولسوالی و فرماندهی پولیس، تأسیسات آن به دست طالبان افتاده است و از سوی این گروه کنترل می‌شود. او گفت که نیروهای مستقر در آن‌جا به قرارگاه ارتش نقل مکان کرده‌اند. به گفته کاکر، درگیری‌های شدید میان دو طرف در این ولسوالی برای چند روز ادامه یافته بود. گل‌اسلام سیال، سخنگوی والی زابل اما به ۸صبح گفت که این ولسوالی در اختیار نیروهای امنیتی است. شینکی افزون بر هم‌جواری با قلات، مرکز زابل، با ولسوالی‌های ترنک و جلدک، شاه‌جوی، نوشهر، شمول‌زی و اتغر این ولایت و معروف و ارغستان قندهار هم‌مرز است. طالبان دو سال پیش بر ولسوالی شمول‌زی نیز حمله کرده بودند.

طالبان هم‌چنان در پانزدهم جوزا ادعا کردند که ولسوالی ده‌یک غزنی را سقوط داده‌اند. با این حال، مسوولان محلی در این ولایت گفتند که این ولسوالی هم‌چنان در کنترل حکومت است؛ اما براساس تقاضای مردم، مرکز ولسوالی به محل دیگری انتقال یافته است. به گفته منابع، حملات طالبان بالای این ولسوالی دفع شده است. ده‌یک در کنار مرکز غزنی و شرن، مرکز پکتیکا، با ولسوالی‌های زنه‌خان و اندر این ولایت، خروار لوگر و زرمت پکتیا و متاخان پکتیکا هم‌جوار است.

هم‌چنان در ارزگان، طالبان ادعا کردند که ولسوالی گیزاب این ولایت را تصرف کرده‌اند. در پانزدهم جوزا، منابع امنیتی به ۸صبح گفته بودند که اگر کمک به نیروهای امنیتی مستقر در این ولسوالی نرسد، ساختمان آن به گونه کامل به دست طالبان می‌افتد. به گفته منابع، در جریان حملات، ساختمان ولسوالی و فرماندهی پولیس از بین رفته است و نیروهای امنیتی به قرارگاه ارتش و پاسگاه‌های امنیتی دورتر عقب‌نشینی کرده‌اند. منابع تصریح کردند که طالبان با سلاح‌های لیزری مجهز ا‌ند؛ در حالی که نیروهای امنیتی این‌گونه امکانات ندارند. والی ارزگان اما گفت که درگیری‌ها به شدت ادامه دارد و نیروهای امنیتی روحیه‌ بلند دارند. گیزاب که پیش‌تر بخشی از دایکندی بود، به دو ولسوالی تقسیم شد که گیزاب آن به ارزگان و پاتوی آن به دایکندی تعلق گرفت. بدین ترتیب این ولسوالی افزون بر پاتو، با برخی دیگری از نقاط دایکندی و ولسوالی‌های چوره و ارزگان خاص ولایت ارزگان هم‌مرز است.

روز یک‌شنبه، شانزدهم جوزا، منابع محلی در فاریاب گفتند که فرماندهی پولیس قیصار و ساختمان ولسوالی آن به دست طالبان افتاده است. در جریان درگیری‌ها بر سر این ولسوالی، ۱۵ تن به شمول فرمانده پولیس این ولسوالی کشته شدند. افزون بر این، ۳۷ سرباز دیگر نیز از سوی طالبان اسیر شدند. قیصار با ولسوالی‌های المار، پشتون‌کوت و کوهستان در فاریاب و غورماچ، جوند و بالامرغاب بادغیس هم‌مرز است. طالبان هم‌چنان روز یک‌شنبه، شانزدهم جوزا یک حمله موتربمب را بر ولسوالی بلخ ولایت بلخ انجام دادند که در نتیجه آن، ساختمان ولسوالی تخریب شد و شماری نیز کشته و زخمی شدند.

در کنار این ۱۱ ولسوالی، طالبان ادعا می‌کنند که بر ولسوالی‌ جوند در بادغیس، واشیر در هلمند و فارسی در هرات نیز تسلط یافته‌اند. ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان نیز گسترش دامنه جنگ در کشور را تأیید می‌کند و می‌گوید که برخی از ولسوالی‌ها به دست این گروه سقوط کرده است. به گفته او، در جریان یک ماه اخیر که در واقع پس از یکم ماه می را شامل می‌شود، حدود ۱۴ ولسوالی به تصرف این گروه در آمده است. ذبیح‌الله مجاهد ادعای سقوط ولسوالی‌های جوند بادغیس، دهنه غوری بغلان، فارسی هرات و واشیر هلمند را نیز مطرح می‌کند. به گفته او، در برخی از موارد نیروهای امنیتی از مقاومت دست کشیده‌اند و این مورد یکی از دلایل تسلط طالبان بر این ولسوالی‌ها بوده است.

گفتنی است که در این جریان شماری از فرماندهان پولیس ولسوالی‌ها نیز در نبرد با طالبان کشته شده‌اند. روز یک‌شنبه، شانزدهم جوزا در پی حمله طالبان بر ساختمان ولسوالی قیصار، فرمانده پولیس این ولسوالی کشته شد. در حمله پانزدهم جوزا بر ولسوالی‌های برکه و جلگه، گلبدین غفوری، فرمانده پولیس برکه و لطف‌الله حق‌بین، فرمانده پولیس جلگه کشته شدند. منابع محلی هرات نیز در چهاردهم جوزا تأیید کردند که سیدشفیق، فرمانده پولیس ولسوالی فارسی هرات در نتیجه حمله طالبان کشته شده است. عبدالظاهر اتل، فرمانده پولیس دولت‌شاه لغمان نیز در بیست‌وششم ثور پس از درگیری با طالبان کشته شد. در بیستم ثور، عبدالغفور، سرپرست فرماندهی پولیس ولسوالی گیروی غزنی نیز در پی انفجار ماین جان باخت. جمعه‌شاه، فرمانده پولیس ولسوالی سرروضه پکتیکا نیز در چهاردهم ثور در اثر انفجار ماین جان باخت. گفتنی است که موارد این چنینی در جریان سال ۱۴۰۰ نیز ثبت شده است.

نیروهای امنیتی به دلیل کاهش تلفات غیرنظامیان عقب‌نشینی تاکتیکی کرده‌اند

هم‌زمان با گسترش دامنه جنگ در کشور، سقوط برخی از ولسوالی‌ها و ادعای تصرف برخی دیگر از سوی طالبان، وزارت دفاع ملی به این موارد واکنش نشان می‌دهد. روح‌الله احمدزی، سخنگوی این وزارت روز یک‌شنبه، شانزدهم جوزا به روزنامه ۸صبح گفت که تاکتیک جنگ تفاوت دارد؛ زیرا به گفته او، «پس‌روی و پیش‌روی» امر طبیعی است و نیروهای امنیتی در برخی از نقاط برای جلوگیری از تلفات غیرنظامیان عقب‌نشینی تاکتیکی داشته‌اند. به گفته آقای احمدزی، این عقب‌نشینی به معنای سقوط نیست؛ زیرا گروه طالبان یک چنین توان را ندارد.

به گفته سخنگوی وزارت دفاع ملی، نیروهای امنیتی برای کاهش تلفات غیرنظامیان به تاکتیک‌هایی نیاز دارند که آن را انجام داده‌اند؛ اما بدین معنا نیست که این نیروهای دیگر به آن نقاط تسلط نمی‌یابند. او افزود که در «آینده‌های نزدیک» نیروهای امنیتی در مناطقی که عقب‌نشینی تاکتیکی کرده‌اند، حضور پرقدرت‌تر در مقایسه با گذشته خواهند داشت. روح‌الله احمدزی افزود که در ولسوالی‌های جوند، دهنه غوری، فارسی و واشیر نیز با استفاده از همین تاکتیک‌ها طالبان حضور دارند؛ اما وزارت دفاع برای آن در همکاری با سایر نهادها طرح‌های تاکتیکی – اوپراتیفی دارد و در آینده نزدیک با جابه‌جای نیروهای امنیتی، وضعیت به حالت عادی برمی‌گردد. او اما افزود که بنا بر جاسازی ماین‌ها و جابه‌جایی طالبان در خانه‌های مردم، عملیات‌ها با کندی به پیش می‌رود.

پیش از این آگاهان نظامی از عقب‌نشینی نظامیان انتقاد کرده و گفته بودند که یک‌ چنین کار بالای روحیه نیروهای امنیتی تأثیر منفی بر جا می‌گذارد. باید تصریح کرد که خشونت‌های طالبان پس از اول ماه می گسترش یافته است و در جریان این ماه حدود پنج هزار تن در جنگ افغانستان کشته شده‌اند. براساس توافق‌نامه دوحه، امریکا تعهد کرده بود که نیروهایش را تا ماه می از افغانستان خارج می‌کند؛ اما اداره بایدن این روند را برای حدود سه ماه به تأخیر انداخت. طالبان به این اقدام واکنش نشان دادند و تصریح کردند که عواقب این کار به دوش امریکا است. از یازدهم سپتامبر به عنوان زمان خروج نهایی نیروهای امریکایی نام برده می‌شود.

دکمه بازگشت به بالا