نویسنده: رویینا شهابی

  • امریکا و چالش برنده‌شدن در صلح

    نسلی که در موجودیت ایالات متحده و با اعتماد به خیرخواهی و صلح‌طلبی و عدالت‌محوری این کشور قد کشیده و رشد کرده است. نسلی که نمی‌توان بدون مسوولیت و ضمانت، سینه‌اش را به گلوله امارت اسلامی سپرد و رخت خویش بربست و رفت. دنیای امروز به واسطه روند اجتناب‌ناپذیر جهانی شدن و هژمونی تکنولوژی، دهکده کوچکی شده که صدا در کوتاه‌ترین زمان ممکن از افغانستان به گوش رأی‌دهنده‌ی امریکایی خواهد رسید. صدایی که به واسطه قربانیان بی‌شمار و انبوه حق دارد بپرسد آمدن‌تان با خواهش که بود و از بهر چه؟ حال رفتن‌تان مطابق کدام عدالت‌طلبی و مسوولیت‌پذیری خواهد بود؟

  • نشانه‌شناسى حضور و غیاب

    در آغاز باید بگویم که یادداشت حاضر در این مجال قصد نقد رادیوـ‌تلویزیون ملى و کارکنان آن و به چالش کشیدن کسی که طراح پوستر برای افتتاحیه لویه‌جرگه بوده را ندارد. این نوشته قصد دارد مختصراً جانمایى تصاویر، وضعیت حاکم و تسلط گزاره‌هاى تاریخى ذهن‌نشین ‌شده‌اى را بررسی کند که برآیند عادى‌سازى شده‌ى آن نمونه‌هایى مانند طرح پوستر یاد شده است.

  • آتش‌بس قبل از صلح

    آغاز عملیات بهاری طالبان با نام «الفتح» بیان‌گر اصرار این گروه بر ادامه‌ی جنگی است که نه مشروعیت دینی و اسلامی دارد و نه «جهاد فی سبیل‌الله» است. جنگی که در کنار شهادت هر روزه‌ی تعداد زیادی از سربازان مدافع سرزمین مادری‌مان، سبب جان‌باختن و صدمه‌دیدن بسیاری از انسان‌های بی‌دفاع و غیرنظامی نیز می‌گردد. گزارش اخیر کمیسیون حقوق بشر افغانستان نشان می‌دهد که در سال گذشته خورشیدی ( ١٣٩٧) ۱۱ هزار غیر نظامی جان باخته و زخمی شده‌اند. گروه طالبان مسوول بیش از ۵۰ درصد این رقم است! سناریوی دو بعُدی این گروه در یک طرف رأی‌زنی برای صلح است و در سوی دیگر جنگ مسلحانه در بالامرغاب و غزنی و فراه و فاریاب، انفجار در هلمند و حمله بر وزارت مخابرات در کابل! هم صلح‌خواهان و هم جنگ‌طلبان هر دو می‌دانند که این سناریو سویه‌های قدرت‌طلبانه‌اش بیش‌تر از سویه‌ی تمایل به صلح به خاطر دست‌یابی به آرمان مردم افغانستان خود را نشان می‌دهد.

  • نسخه‌ی کهنه‌ی تفکیک جنسیتی

    تفکیک و مرزبندی جنسیتی و خط کشی بین دو تعریف انسانی-اجتماعی زن و مرد همواره یکی از اساسات فکری و خاستگاه‌های جامعه شناختی ایدیولوژی طالبان بوده و هست. پایگاه‌های فکری- معرفت‌شناسی این گروه تحت تاثیر هژمونی ایدیولوژیک در زمان حاکمیت این گروه و پس از آن ثابت کرده است که نه تنها طالب سر آشتی با زن و زن‌باوری نداشته است که انکار و انقیاد زن را نیز راه حل فایق آمدن بر بسیاری از چالش‌های اجتماعی می‌داند. در یک تعریف خودمانی‌تر مانیفست طالب، نشان داده که یکی از جدی‌ترین خطوط قرمز این گروه، کنترل و احاطه بر رفتار و عملکرد زنان است. یعنی اگر گَند و فساد و بی‌عدالتی و ظلم تمام مملکت را بگیرد، در صورتی که چهره و موی زن پوشیده باشد و صدایش شنیده نشود، دنیا امن و امان است و بقیه مشکلات زیاد جدی نیستند.

  • جنگی پس از صلح

    دومین نشست پیرامون مذاکرات صلح افغانستان در مسکو بین نماینده‌گان طالبان، دیپلمات‌های روسی و شماری از چهره‌های سیاسی افغانستان و نماینده‌گان احزاب هم برگزار شد و حالا طرفین آماده‌ی رفتن به دوحه می‌شوند.

  • صدای زنانه‌ی گفت‌وگوهای صلح

    آلبر کامو عقیده دارد: در سرزمین طاعون جزیره وجود ندارد تا افراد به آن پناه ببرند و از شر طاعون مصون بمانند. طاعون رویکرد تکلیف‌مدار طالبانی به دین است. ایدیولوژی که کشتار دسته‌جمعی و گروهی زنان و مردان غیر نظامی و حتا نظامیانی که برای دفاع از تمامیت ارضی و آرامش ساکنان و اتباع کشور مبارزه می‌کنند را تحت نام «جهاد فی‌سبیل‌الله» توجیه می‌کند.

  • پشت پرده‌ی تصامیم و توییت‌های ترامپ

    دونالد ترامپ در پیوست با خروج ۲۰۰۰ نیروی نظامی امریکا از مناطق کردنشین شمال سوریه در توییتی نوشت: امریکا نمی‌خواهد پولیس خاورمیانه باشد. متعاقب با آن، اعلام کرد ۷۰۰۰ عسکر امریکایی افغانستان را ترک خواهند کرد. تصامیم اخیر رییس جمهوری امریکا در باره خروج نیروهای نظامی امریکا از سوریه و کاهش شمار سربازان این کشور در افغانستان واکنش‌های زیادی را در داخل و خارج از امریکا برانگیخته است. این اقدامات نه تنها سیاست‌گذاران امریکایی که بسیاری از متحدان امریکا در ناتو و اتحادیه اروپا و سایر هم‌پیمانان این کشور در جهان را غافل‌گیر کرده است. بسیاری از سیاست‌گذاران کنگره امریکا (جمهوریخواهان و دموکرات‌ها) این اقدام را عجولانه و به ضرر منافع ملی امریکا خوانده‌اند.

  • طالبـــان؛ بـرابـری جنسیتی، حقوق زن و مذاکرات صلح

    شیراحمد عباس استانکزی رییس دفتر سیاسی طالبان چندی پیش در نشست خبری‌اش در مسکو به خبرنگار اسپوتنیک بخش افغانستان که از استانکزی پرسید: آیا گروه طالبان حاضر است در صورت رسیدن به توافق، بخشی از شرایط امروزی شامل آزادی کار و تحصیل برای زنان را بپذیرد؟

  • انتخابات پارلمانی رای به دانش و تخصص یا ثروت و قدرت؟

    انتخابات‭ ‬مجلس‭ ‬نماینده‌گان‭ ‬با‭ ‬تمام‭ ‬نکات‭ ‬برجسته‭ ‬و‭ ‬مثبتش‭ ‬مانند‭ ‬شور‭ ‬و‭ ‬هیجان‭ ‬مردم،‭ ‬مشارکت‭ ‬گسترده‭ ‬زنان‭ ‬و‭ ‬مردان‭ ‬و‭ ‬انگیزه‌ی‭ ‬قابل‭ ‬تمرکز‭ ‬از‭ ‬بهر‭ ‬سهم‌گیری‭ ‬در‭ ‬روندهای‭ ‬سیاسی‭ ‬برای‭ ‬کشوری‭ ‬مانند‭ ‬افغانستان‭ ‬که‭ ‬ناامنی،‭ ‬بحران‌های‭ ‬سیاسی‭ ‬متعدد،‭ ‬فقر‭ ‬و‭ ‬بی‌کاری‭ ‬مضاعف‭ ‬و‭ ‬بی‌اعتمادی‭ ‬جمعی‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬نماینده‌گان‭ ‬مجلس‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬حافظه‌ی‭ ‬اجتماعی‭ ‬با‭ ‬خود‭ ‬یدک‭ ‬می‌کشید،‭ ‬برگزار‭ ‬شد‭. ‬و‭ ‬هم‌چنان‭ ‬با‭ ‬تمام‭ ‬بی‌نظمی‌ها،‭ ‬سوء‭ ‬مدیریت‭ ‬و‭ ‬نبود‭ ‬آماده‌گی‭ ‬و‭ ‬هم‌آهنگی‭ ‬کمیسیون‭ ‬مستقل‭ ‬انتخابات‭ ‬که‭ ‬هم‭ ‬فرصت‭ ‬کافی‭ ‬در‭ ‬اختیار‭ ‬داشت‭ ‬و‭ ‬هم‭ ‬منابع‭ ‬قابل‭ ‬توجه‭ ‬مالی‭ ‬و‭ ‬انسانی‭. ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬شهروندان‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬عدم‭ ‬مدیریت‭ ‬سازنده‭ ‬و‭ ‬مؤثر‭ ‬کمیسیون،‭ ‬از‭ ‬حق‭ ‬رأی‌شان‭ ‬محروم‭ ‬شدند‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬که‭ ‬تذکره‌های‌شان‭ ‬‮«‬استیکر‮»‬‭ ‬داشت‭ ‬نتوانستند‭ ‬یا‭ ‬نخواستند‭ ‬رأی‌شان‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬صندوق‭ ‬بیاندازند‭.‬

  • «فمنیست‌هاى افغانى» کنایه‌اى برای تحقیر

    چند روز پیش یکى از دوستان موضوعى را بیان کرد که مبناى این نوشتار شد. در آغاز مى‌خواهم آن‌چه را آن دوست در میان گذاشت با حفظ جملات و مفهوم نقل قول کنم: کراراً شنیدم که تعدادى از مردان، ما زنان را با تمسخر به حیث فمنیست افغانى خطاب کرده‌اند. این دقیقاً نقل قول بدون ویرایش از صحبت آن دوست است. من نیز مشابه این جملات و واژه‌ها را شنیده‌ام. فمنیست‌های افغانى، فمنیستک‌ها، زنان مدنى‌چى و… آن‌چه واضح است این‌که چنین کاربردهایى به طور یقین در راستاى تشویق و ترغیب و یا نوعی اظهار احترام کلامى به زنان استفاده نمى‌شوند. تنها منظور و مفهوم این نوع ادبیات بیانى، تحقیر و تمسخر زنان است. اما براى روشن شدن سویه‌هاى مبهم و تاریک ماجرا باید در مرحله‌ی نخستین به این موضوع پرداخت که این تحقیر در کجا ریشه دارد و چرا این‌طور برهنه و بى‌پروا عرض اندام مى‌کند؟