نویسنده: فردوس

  • تبلیغات بدون منبع ضد طالبی

    اعلامیه‌ی اخیر گروه طالبان در مورد نشر پیام‌های ضد طالبی بدون منبع از تلویزیون‌های غیر دولتی افغانستان نشان‌دهنده‌ی آن است که این گروه از این پیام‌ها ضرر دیده است. پیش از این طالبان به صورت بسیار جدی و تند، پیام‌هایی از این دست را، با تهدید نظامی پاسخ نمی‌دادند، هرچند انتقاد ملایم از آن می‌کردند. نماینده‌گان طالبان در نشست‌هایی که در خارج از کشور با برخی از سیاست‌مداران داشتند، موضع‌شان این بود که تبلیغاتی که بر ضد این گروه صورت می‌گیرد، باید متوقف شود. موضع آنان این بود که پیام‌های ضد طالبی بدون منبع، یکی از موانع مذاکره و ختم جنگ است. اما بخش نظامی طالبان هیچ گاهی رسانه‌های افغانستان را به دلیل پخش این پیام‌ها هدف نظامی اعلام نکرده بود. به نظر می‌رسد که این‌بار این پیام‌ها ضرر جدی را متوجه طالبان ساخته است. پیام‌های ضد طالبی بدون منبع هر چند ضربه‌‌ی نظامی به طالبان وارد نمی‌کند، ولی در میدان جنگ تبلیغاتی، شاید آنان را آسیب زده باشد.

  • نشست بی‌معنا و فاقد پیام روشن

    حضور حکمتیار قبل از معاهده‌ی صلح با حکومت در پاکستان هیچ پنهان نبود. آقای حکمتیار اردوگاهی در پشاور داشت که به آن کمپ شمشتو می‌گویند. ساکنان آن کمپ افغان‌های طرف‌دار حکمتیار بودند و حتا امنیت و محافظت از آن کمپ هم به دوش طرف‌داران تفنگ‌دار ایشان بود. دستگاه پروپاگندای حکمتیار نیز در همان کمپ استقرار داشت. در سند متارکه‌ی حکمتیار با کابل آمده است که دولت افغانستان مکلف است تا زمینه‌ی اسکان مجدد «مهاجرین» را فراهم سازد. روشن است که منظور از مهاجران، ساکنان اردوگاه شمشتو است. پرواضح است که حکمتیار همیشه در آن اردوگاه ساکن نبود و در شهرهای دیگر پاکستان هم رفت‌وآمد می‌کرد.

  • پالیسی پاکستان تغییر کرده است؟

    پاکستان شماری  از سیاست‌مداران افغان را به شهرک خوش آب‌و‌هوای مری در نزدیکی اسلام‌آباد دعوت کرده است تا با آنان در مورد جست‌وجوی راه‌های پایان جنگ افغانستان صحبت کند. برخی از سیاست‌مدارانی که به آن‌جا دعوت شده‌اند،‌ دوست پاکستان هستند و بیش‌تر عمر‌شان را در همان کشور سپری کرده‌اند و به برخی از رهبران برحال و پیشین پاکستان در حد پیر و مرشد ارادت دارند. شماری از آنان حتا از نصب عکس‌های آن عده از جنرال‌های پاکستانی بر دیوار خانه‌‌های‌شان ابا ندارند که مردم افغانستان را به اقوام تقسیم می‌کنند و یک قوم را دوست و قومی دیگر را دشمن پاکستان اعلام می‌دارند. برخی از سیاست‌مداران دعوت شده به اسلام‌آباد هم برمبنای حدس‌ها، گمان‌ها و معلومات نادرست، پاکستان را در جدال با افغانستان مقصر نمی‌دانند و همه‌چیز را به معضل مرزی حواله می‌دهند. آن عده از سیاست‌مداران افغانستان که به بسیار صراحت در مورد هم‌سویی راهبردی ارتش پاکستان با طالبان سخن می‌گویند و قبلاً از جایگاه مقام‌های دولتی با پاکستان مذاکره کرده بودند،‌ در نشست اسلام‌آباد دعوت نشده‌اند.

  • تفکر بومی در مورد امنیت

    در دو روز گذشته انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان میزبان و برگزارکننده‌ی دومین سمپوزیم امنیتی هرات بود که در آن پژوهش‌گران داخلی،‌ محققانی از آسیای میانه و شماری از استادان دانشگاه از هند و ایران شرکت کرده بودند و در آن در مورد نظریه‌هایی در مورد مشروعیت، ‌قدرت و امنیت در حوزه‌ی فرهنگی خراسان قدیم،‌ هند و ماوراءالنهر تولید شده بود، بحث کردند. انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان از چند سال به این‌سو با راه‌انداختن سمپوزیم‌های مختلف که یکی از آن‌ها «مکتب امنیتی هرات» است،‌ تلاش می‌کند تا پژوهش‌گران کشورهایی که در حوزه‌ی فرهنگی خراسان،‌ ماوراءالنهر و هند قدیم قرار دارند، یافته‌های تحقیقات‌شان را درباره‌ی امنیت و حکومت‌داری که در سده‌های میانه در این حوزه‌های فرهنگی تولید شده است، توضیح دهند و نشر کنند. انستیتوت می‌کوشد که این پژوهش‌ها زیر عنوان مکتب امنیتی هرات منسجم شود و به درد امروز این جوامع بخورد. هدف این است که سویه‌ها و لایه‌هایی از سنت قدیمی این حوزه شناسایی شود که برای درمان دردهای امروز این جوامع به کار بیاید.

  • آیا امریکا در صورت شکست مذاکره در افغانستان می‌ماند؟

    دور جدید مذاکرهی طالبان و سفیر خلیل‌زاد به زودی شروع می‌شود. سفیر خلیل‌زاد در آخرین مصاحبه‌اش در کابل گفت که پیچیده‌گی‌های زیادی در دنیا به میان آمده است، جنگ طولانی شده است و انتخابات ریاست جمهوری امریکا هم در راه است و به همین دلیل باید شتاب لازم برای حل سیاسی جنگ افغانستان وجود داشته باشد. از این سخن او به احتمال زیاد طالبان و حامیان خارجی آنان این طور برداشت کرده‌اند که اگر آنان امتیاز بدهند یا ندهند، ‌ایالات متحده نیروهای خودش

  • وساطت بریتانیا

    سفر محمداشرف غنی، رییس‌جمهور، به بریتانیا به طور حتم با تلاش‌های اخیری که هدف از آن آغاز گفت‌وگوهای جدی میان افغانستان و پاکستان است، صورت می‌گیرد. آقای غنی در هفته‌ی اول ماه سرطان به پاکستان می‌رود تا با عمران‌خان و دیگر بلندپایه‌گان نظامی پاکستان گفت‌وگو کند. در حال حاضر در پاکستان اختلاف جدی میان حکومت منتخب عمران‌خان و جنرال‌های راولپندی وجود ندارد. عمران‌خان شمار زیادی از نظامیان بازنشسته را در سمت‌های مهم حکومتی راه‌ داد. او حتا برخی از مقام‌های حکومت زمان پرویز مشرف را دوباره برحال ساخت. ارتش پاکستان دیگر حکومت آن کشور را از درون فتح کرده است. بسیاری‌ها از جمله بریتانیایی‌ها وضعیت کنونی پاکستان را یک فرصت می‌دانند. شاید آنان به این نتیجه رسیده‌اند که در حال حاضر که حاکمیت پاکستان یک دست است، راحت‌تر می‌شود با آن گفت‌وگو کرد. سفیر خلیل‌زاد نماینده‌ی ویژه‌ی امریکا برای پایان جنگ افغانستان نیز از گفت‌وگوی عمران‌خان و اشرف غنی در حاشیه‌ی نشست مکه استقبال کرده است.

  • چرا طالب حاضر نیست امتیاز بدهد؟

    مذاکره‌ی ایالات متحده و طالبان به احتمال زیاد در آخر همین ماه میلادی در قطر از سر گرفته خواهد شد. دیپلمات‌های امریکایی در تلاش‌اند تا این مذاکرات به صورت کامل شکست نخورد. شاید به همین دلیل بود که رییس جمهور محمداشرف غنی دستور رهایی صدها زندانی طالب را صادر کرد. باور مسلط این است که ارگ به خواهش ایالات متحده این زندانیان را آزاد کرده است. به نظر می‌رسد که دوام مذاکره میان امریکا و طالبان،‌ فاصله میان رهبری و صفوف گروه طالبان را افزایش داده است. صفوف گروه طالبان که متشکل از شاگردان مدرسه‌های علوم دینی و شماری از روستایی‌های کم‌سواد است، سرشار از شور ایدیولوژیک‌اند و شاید برخی از آنان به دوام مذاکره با ایالات متحده موافق نباشند. رهایی شماری از زندانیان طالب،‌ به رهبران شورای کویته این فرصت را فراهم کرده است تا به صفوف گروه طالبان بگویند که دوام مذاکره به سود طالبان است و موجب رهایی زندانیان آنان می‌شود.

  • آیا طالبان به واقع به حل سیاسی فکر می‌کنند؟

    دکتر خلیل‌زاد، نماینده‌ی ویژه‌ی امریکا برای پایان جنگ افغانستان، در کابل است و این بار بیش‌تر در کابل می‌ماند تا هرچه زودتر زمینه برای دیالوگ میان‌افغانی فراهم شود. برای راه افتادن دیالوگ میان‌افغانی، در قدم اول لازم است تا یک هیأت که هم رهبران حکومت و هم نیروهای سیاسی بیرون از حکومت بر آن توافق داشته باشند، ‌شکل بگیرد. در این هیأت باید نماینده‌گان جامعه‌ی مدنی و فعالان حقوق زنان نیز حضور داشته باشند. در گذشته تلاش‌ها برای تشکیل چنین هیأتی به شکست مواجه شده است. این شکست دو علت داشت؛ یکی این‌که طالبان حاضر به مذاکره با هیأتی نیستند که در آن نماینده‌گان با‌صلاحیت حکومت حضور  داشته باشند و علت دیگر شکست در تشکیل هیأت فراگیر و همه‌شمول مذاکره‌کننده این است که نیروهای سیاسی گوناگون در کابل، به هم‌دیگر اعتماد ندارند.

  • ترمپ، مشتاق مذاکره با ایران

    اعلام آماده‌گی دونالد ترمپ برای مذاکره‌ی بدون پیش‌شرط با ایران و سخنان صریح او در مورد عدم تمایل واشنگتن به پروژه‌ی تغییر رژیم در تهران، نشان‌دهنده‌ی آن است که امریکا قصد دارد با اعمال تحریم اقتصادی و فشارهای سیاسی، ایران را روی میز مذاکره بیاورد. هدف واشنگتن روی میز مذاکره آوردن تهران است. از سخنان ترمپ و دیگر مقام‌های امریکایی برمی‌آید که او نمی‌خواهد ایالات متحده با ایران وارد فاز درگیری‌های نظامی شود. به نظر می‌رسد که واشنگتن پس از لشکرکشی به عراق در سال ۲۰۰۳ و حوادثی که پس از آن واقع شد، محدودیت‌های قدرت‌ ملی و نظامی خودش را درک کرده است و لزومی نمی‌بیند که برای تغییر رژیم به ایران هم لشکرکشی کند.

  • آیا پاکستان به واقع به پایان جنگ کمک می‌کند؟

    دکتر خلیل‌زاد از ملاقات محمداشرف غنی و عمران‌خان که در حاشیه‌ی یک نشست منطقه‌ای در مکه صورت گرفت،  ‌استقبال کرد و آن را گام مهمی در راه بهبود روابط بین کابل و اسلام‌آباد خواند. آقای خلیل‌زاد نماینده‌ی ویژه‌ی امریکا برای پایان جنگ افغانستان، ‌ سفر جدیدش را که هدف از آن،  هم‌آهنگ‌سازی موقف قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی برای پایان جنگ افغانستان است،  ‌از پاکستان آغاز کرده است.