Author: فردوس

  • نه مرد آهنین نه امیرالمومنین

    جنگ افغانستان به بن‌بست آزاردهنده بدل شده است. ایالات متحده برای حفظ این بن‌بست سالانه ۵۰ میلیارد دالر هزینه می‌کند. ارتش ایالات متحده از سال ۲۰۱۴ به بعد تلفات سنگینی در این جنگ متحمل نمی‌شود‌، اما مصرف این جنگ و تداوم بن‌بست برای دولت ایالات متحده رنج‌آور است. این بن‌بست به گونه‌ای شکل گرفته است که برای گروه طالبان زیاد رنج‌آور و آزاردهنده نیست. طالبان به دلیل دست‌رسی به منابع سربازگیری در پاکستان به ساده‌گی جای افراد کشته‌شده‌ی خود را پر می‌کنند. رهبران طالبان در پاکستان امنیت کامل دارند. این گروه به مدرسه‌های پاکستانی هم برای سربازگیری و هم برای تغذیه‌ی ایدیولوژیک دست‌رسی دارد. دست‌رسی به منابع بی‌پایان مالی و سربازگیری سبب شده است که حتا تحمیل تلفات سنگین هم بن‌بست نظامی را برای طالبان رنج‌آور نسازد.

  • بعد منطقه‌ای جنگ، گره‌ کور

    عمران‌خان نخست‌وزیر پاکستان در اولین سفر خارجی‌اش به عربستان رفت و با مقام‌های این پادشاهی ملاقات کرد. در این ملاقات دوطرف روی «ابعاد مختلف سیاست منطقه‌ای» صحبت کردند. بر مبنای اعلامیه‌ای که دفتر عمران‌خان نشر کرده است،‌ هیات پاکستانی،‌ آخرین تحولات در روابط هند و پاکستان و دیگر مسایل مربوط به منطقه را به اطلاع پادشاه عربستان رساند. عمران‌خان با ولی‌عهد قدرت‌مند عربستان محمد‌ بن سلمان نیز دیدار کرد. پیش از سفر عمران به ریاض،‌ جنرال‌های ارتش پاکستان عمران‌خان را به راولپندی بردند و کل وضعیت امنیتی و نظامی پاکستان و فکت‌های مربوط به منافع امنیتی این کشور را به اطلاع او رساندند. یک روزنامه نگار پاکستانی نوشت که جنرال‌های ارتش، عمران‌خان را به یک اتاق جلسات سری جنرال‌های ارتش بردند و در آن‌جا تمام واقعیت‌های روی زمین در مرزهای پاکستان و کشورهای اطراف را به اطلاع او رساندند. این اولین‌بار است که ارتش پاکستان یک نخست وزیر منتخب را به اتاق جلسات سری راولپندی می‌برَد.

  • صدای روس و ایران، ‌از گلوی نمایند‌گان

    برخی از قانون‌گذاران، سناتوران و سیاستمداران در این اواخر بحثی را برای مشروعیت‌زدایی از پیمان امنیتی و دفاعی با ایالات‌ متحده آغاز کرده‌اند. این نمایند‌گان و سیاستمداران می‌گویند از آن‌جایی که جنگ ادامه دارد و کمپین خونین طالبان برای تسخیر شهرها شدت گرفته است، مشروعیت پیمان امنیتی و دفاعی با امریکا زیر سوال رفته است.

  • پاکستان، ‌‌همگام با روایت جهانی

    وزیر خارجه‌ی پاکستان دیروز به کابل آمد و با رییس جمهور و دیگر بلندپایگان دولت افغانستان دیدار کرد. قبلاً اعلام شده بود که شاه‌محمود قریشی، وزیر خارجه‌ی پاکستان با محمداشرف غنی، ‌دکتر عبدالله و صلاح‌الدین ربانی، ‌روی تلاش‌های جهانی برای مذاکره با طالبان،‌ سند صلح و هم‌بستگی و مسایل مورد علاقه‌ی هر دو کشور گفت‌وگو کند، اما در هفته‌های اخیر، ‌حوادثی به وقوع پیوست که شاید موضوع اصلی مذاکرات را تحت‌الشعاع قرار داده باشد. مسدودشدن کنسولگری پاکستان در ننگرهار، ‌اظهارات رییس جمهور غنی در غزنی و تطبیق‌نشدن سند صلح و هم‌بستگی از جمله‍‌ی این حوادث است.

  • هر پخته که بینی به جهان خام امین است

    ۱۵ سپتامبر سال ۱۹۷۹ کودتای امین علیه تره‌کی به پیروزی رسید. امین در همان روز زمام امور حکومت و رهبری حزب دموکراتیک خلق را به دست آورد و  به زعامت تره‌کی پایان داد. یک روز پیش از این کودتا، ‌امین از دامی که تره‌کی برای او در ارگ چیده بود، نجات یافت. مشکل امین و تره‌کی در ماه مارچ سال ۱۹۷۹ گل کرد. در آن زمان یک جنبش اعتراضی توده‌ای علیه حکومت حزب دموکراتیک خلق در هرات شکل گرفت. موج‌های مردمی از روستاهای اطراف هرات، به شهر ریختند و به حاکمیت حزب دموکراتیک خلق و سیاست‌های آن اعتراض کردند. این قیام توسط نیروهای نظامی وقت سرکوب شد، اما روزهای بعد از آن روشن شد که حاکمیت حزب دموکراتیک خلق بسیار لرزان است و اگر به صورت هم‌زمان با اعتراض‌های مردمی  در چند ولایت مواجه شود و نیروهای سیاسی از این قیام‌ها حمایت کنند، حکومتی باقی نمی‌ماند. مشکل زمانی بیشتر حس شد که نارضایتی از حاکمیت خلقی‌ها در پاد‌گان‌های نظامی نیز شکل گرفت و دسته‌هایی از سربازان و افسران در چند پادگان نظامی علیه حکومت دست به شورش زدند.

  • زخم ناسور بن‌بست نظامی و راه حل سیاسی

    دکتر یعقوب ابراهیمی، استاد سیاست‌شناسی در یکی از دانشگاه‌های کانادا و پژوهشگر مرکز مطالعات استراتیژیک افغانستان در پروژه‌ی تحقیقی‌ای در مورد تلاش‌های صلح افغانستان به این نتیجه رسیده است که طالبان در شرایط کنونی در موضع قدرت قرار دارند و بسیار بعید است که به مذاکره با کابل حاضر شوند.

  • ۱۱ سپتامبر‌، ‌القاعده و طالبان

    از حمله‌های تروریستی ۱۱ سپتامبر به نیویارک و واشنگتن ۱۷ سال سپری شد. قبل از حمله‌ی تروریستی ۱۱ سپتامبر تصور می‌شد که امریکا از دو طرف با دریا احاطه شده و در عصری که جنگ سرد به پایان رسیده است، ‌دیگر تهدید جدی‌ای متوجه قلمرو امریکا نیست، اما حمله‌ی تروریستی ۱۱ سپتامبر این استنباط را نادرست ثابت کرد. حمله‌ی تروریستی ۱۱ سپتامبر یک ناکامی بزرگ اطلاعاتی و نظامی بود. با آن‌که دستگاه‌های استخباراتی ایالات متحده از ورود افراد مظنون به قلمرو آن کشور اطلاع داشتند، ‌اما به دلیل نبود هماهنگی و کاغذپرانی اداری، نتوانستند اطلاعات را به موقع به اشتراک بگذارند و عمل کنند.

  • غنی و ربانی، یک سفر و دو آجندا

    جنرال جان نیکلسون، فرمانده نیروهای امریکایی و ناتو در افغانستان که همین چند روز پیش وظیفه‌اش به پایان رسید، خطاب به رهبران حکومت وحدت ملی توصیه‌های جالبی کرد. یکی از توصیه‌های این فرمانده ورزیده‌ی امریکایی به رهبران حکومت وحدت ملی این بود که اجازه ندهند سیاست قومی دولت افغانستان را به مرز فروپاشی نزدیک کند. به باور جنرال نیکلسون اگر دولت افغانستان همچون یک کل، یک پارچه باقی بماند و از اثر سیاست‌های تباری مشروعیت و انسجام درونی‌اش را از دست ندهد، ‌دشمنان خارجی و ایدیولوژیک این دولت،‌ از بیرون قادر به فروپاشی آن نخواهند بود. واقعیت مسلم هم همین است که امپراتوری‌های بسیار توانا از اثر ضعف‌های درونی از هم پاشیده‌اند، اما گوش رهبران حکومت وحدت ملی به این حرف‌ها بدهکار نیست. این رهبران توصیه‌های نیکلسون را گوش نکردند.

  • جنگ رسانه‌ای غنی و اتمر

    شماری از سطحی‌نگران، اختلاف‌های حنیف اتمر و اشرف غنی را دل‌خوری‌های کوچک دو هم‌پیمان می‌دانند که به زودی تمام می‌شود‌، اما این برداشت اشتباه است. رقابت روی به دست آوردن منابع کم‌یابی    مثل قدرت، ‌نفوذ، ‌ثروت، منزلت و معلومات شوخی نیست. آقای اتمر شبکه‌ساز ماهری است. او توانسته بود نفوذ خودش را در درون دستگاه حکومت و نهادهای امنیتی گسترش دهد. علاوه بر این، حتماً حنیف اتمر درک کرده بود که با استفاده از ظرفیت‌ها و توانایی‌هایی که دارد، می‌تواند به مقام ریاست جمهوری برسد. شاید به همین دلیل بود که اختلاف‌هایش را با اشرف غنی رو کرد و در وضعیتی که دیگر دوام کار با رییس جمهور مشکل شده بود، ‌استعفا داد.

  • تلاش جمعی یا معامله‌ی فردی

    دیروز ایتلاف بزرگ ملی انبوهی از شناس‌نامه‌های کاغذی جعلی را که روی آن برچسپ‌های اصلی انتخاباتی نصب شده بود، به خبرنگاران نشان داد. ایتلاف ملی که طیفی از نیروها و چهره‌های مخالف محمداشرف غنی را در خود جا داده است، خودش را اپوزیسیون ارگ معرفی می‌کند. این ایتلاف از مطالبات احزاب سیاسی برای بازسازی نظام انتخاباتی افغانستان هم حمایت می‌کند. شماری از احزاب سیاسی که در ایتلاف بزرگ ملی هم حضور دارند، خواستار انگشت‌نگاری رای‌دهند‌گان و برگزاری انتخابات به شیوه‌ی رای واحد قابل انتقال هستند. آنان می‌خواهند احزاب در انتخابات پارلمانی نقش داشته باشند و بر پارلمان آینده‌ی نظم حزبی حکم‌فرما باشد. ایتلاف بزرگ ملی هم که از مطالبات احزاب حمایت می‌کرد، چندی پیش به ارگ التیماتوم داده بود. اعضای ارشد این ایتلاف گفته بودند که اگر ارگ مطالبات آنان را به کرسی ننشاند، ‌یا پاسخ قانع‌کننده ندهد،‌ دست به نافرمانی مدنی خواهند زد و فشار بیشتری بر رییس جمهور غنی اعلام خواهند کرد.