چوب حراج بر آثار باستانی بادغیس

محمدحسین نیک‌خواه

ولایت بادغیس یکی از ولایت‌های باستانی است که آثار و آبده‌های تاریخی زیادی را در خود جای داده است.

ناتوانی حکومت در رسیده‌گی به وضعیت آبدات و تخریب آن‌ها در گذر زمان و جنگ میان نیروهای حکومت و مخالفان مسلح نگرانی فعالان فرهنگی و مدنی بادغیس را در پی داشته است.

کنش‌گران مدنی و فعالان فرهنگی در این ولایت نگران تخریب آثار باستانی از سوی زورمندان هستند و از این‌که حکومت دست روی دست گذاشته و از بین رفتن میراث فرهنگی چند هزار ساله را در این ولایت نگاه می‌کند، انتقاد می‌کنند.

ریاست اطلاعات و فرهنگ بادغیس برای تمام آبده‌های تاریخی این ولایت تنها یک کارمند دارد و مدیریت حفظ و مراقبت از آثار باستانی به جز شخص مدیر که بست پنجم است، هیچ کارمندی ندارد.

به گفته‌ی فرهنگیان بادغیس در مواردی قاچاق‌بران اشیای باستانی برای به دست‌آوردن کوزه‌‌ای ساده، کل یک بنای تاریخی را تخریب می‌کنند.

طالبان هم در بخش‌های زیر اداره‌شان به آبده‌های تاریخی دست‌درازی کرده و عمداً با انفجار بمب و شلیک راکت به بخش‌هایی از قلعه‌ی تاریخی «خاوران» در منطقه‌ی «موری‌چاق» ولسوالی «بالامرغ‌آب» زده و آن را تخریب کرده‌اند.

 

آسیب «۹۰ درصد» میراث فرهنگی

بخش‌های گوناگون ولایت بادغیس در غرب کشور آبده‌های تاریخی ارزش‌مندی را در خود جای داده است؛ از «قلعه‌ی تاریخی نریمان» گرفته تا دیوار باستانی مجاور دریای «مرغ‌آب» که زمانی مرز میان ترکستان‌زمین و ایران‌زمین بوده است و ده‌ها آبده‌ی تاریخی دیگر که حالا وضعیت خوبی ندارد.

فعالان فرهنگی بادغیس از آن‌چه طی سال‌های اخیر برسر میراث فرهنگی این ولایت گذشته، ابراز تأسف می‌کنند. آنان باور دارند طی سال‌های پسین میراث فرهنگی به جای آن‌که مرمت و بازسازی شود، بیش‌تر تخریب شده و آسیب دیده است.

عبدالکریم نصرت، از فرهنگیان بادغیس ادعا می‌کند تحقیقات او نشان می‌دهد که ۹۰ درصد آثار باستانی بادغیس در جریان سال‌های اخیر آسیب دیده یا از بین رفته است. به گفته‌ای آقای نصرت قاچاق‌بران آثار باستانی برای سرقت یک کوزه، کل یک بنای تاریخی را تخریب می‌کنند.

محمدناصر نظری، عضو شورای ولایتی بادغیس نیز نگران وضعیت آبده‌های تاریخی این ولایت است. آقای نظری باور دارد که دست‌کم طی ۱۸ سال اخیر اقدام موثری برای حفاظت میراث فرهنگی از سوی حکومت مرکزی و اداره‌ی محلی بادغیس نشده است.

غارت آثار باستانی و خاموشی حکومت

جنگ و ناامنی سبب شده حکومت نتواند بر تمامی بخش‌های بادغیس به ویژه مناطق دورافتاده در ولسوالی‌ها دسترسی و حاکمیت داشته باشد. دادخواهی کنش‌گران مدنی و ابراز نگرانی آن‌ها برای جلب توجه حکومت در رسیده‌گی به میراث فرهنگی نتیجه‌ی چندانی نداشته است.

سیدمحمود انتظار، از کنش‌گران مدنی در بادغیس نگرانی‌اش را در پیوند به وضعیت میراث فرهنگی در این ولایت با رییس‌جمهور غنی در میان گذاشت و از او خواست به گونه فوری برای نجات آبده‌های باستانی اقدام کند.

فعالان مدنی بادغیس مرتب نگرانی‌شان از تخریب آبده‌های تاریخی را با مقام‌های محلی بادغیس در میان گذاشته‌اند، اما همه‌ی این تلاش‌ها خط روی آب بوده و به جز اختصاص پول اندکی از سوی اداره‌ی امور ریاست‌جمهوری حکومت کار دیگری نکرده است.

در این آشفته‌بازار، اشیای باستانی از بادغیس به پاکستان قاچاق و در بازار سیاه فروخته می‌شود، طالبان هم در بخش‌های زیر کنترل‌شان آبده‌های تاریخی را عمداً تخریب می‌کنند.

اعضای این گروه، پیش از این قلعه‌ی تاریخی «خاوران» در منطقه‌ی «موری‌چاق» ولسوالی «بالامرغ‌آب» را بمب‌گذاری و بخش‌هایی از آن ‌را تخریب کردند.

 

یک کارمند، برای تمام آبدات تاریخی

ولایت بادغیس نزدیک به ۴۰ آبده‌ی تاریخی در ریاست اطلاعات و فرهنگ ثبت دارد که از مرکز کشور برای آن‌ها شناس‌نامه صادر شده است. برخی آبده‌های تاریخی نیز تاکنون ثبت نشده‌اند و در مناطق دور دست واقع‌اند.

مسوولان ریاست اطلاعات و فرهنگ ولایت بادغیس می‌پذیرند که آبدات تاریخی نیازمند مرمت و بازسازی اند، اما بودجه‌ای برای آن‌ها وجود ندارد.

سیدخلیل فروتن، آمر اطلاعات و سرپرست ریاست اطلاعات و فرهنگ بادغیس به ۸صبح می‌گوید که مدیریت حفظ و مراقبت آثار باستانی این اداره تنها یک کارمند دارد و مدیر بست پنجم در دفترش هیچ کارمندی ندارد.

آقای فروتن تایید می‌کند که بخشی از میراث فرهنگی و اشیای تاریخی طی سال‌های اخیر از بادغیس قاچاق و در خارج کشور فروخته شده است.

به گفته‌ی او، قلعه‌ی تاریخی «نریمان»، «قلعه‌ خاوران»، قلعه‌ی «شاه‌مشهد»، قلعه‌ی «ملک انتر» و ده‌ها آبده‌ی تاریخی دیگر نیازمند مرمت و بازسازی‌اند و باید برای نگه‌داری آن‌ها حکومت مرکزی بودجه‌ی خاص مدنظر بگیرد.

ریاست اطلاعات و فرهنگ بادغیس هیچ کارمندی برای محافظت از آبده‌های تاریخی ندارد و بناهای باستانی در بخش‌های زیر اداره‌ی طالبان و مناطق زیر کنترل حکومت به حال خود رها شده است.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن