نسبت دادن مهاجران افغان به اعتراضات اخیر؛ تاکتیک جدید حکومت ایران

آسیه حمزه‌ای٫ روزنامه‌نگار و فعال حقوق پناهنده‌گان

بیش از ۱۰ روز از اعتراضات مردمی در کشور همسایه می‌گذرد و با ادعاهای عجیب از سوی دستگاه حاکم و مسوولان امنیتی این کشور مبنی بر حضور نیروهای خارجی از جمله افغان‌ها در تیم رهبری اغتشاشات، این پرسش مطرح می‌شود که چرا ایران در مقاطع زمانی بحرانی با دخیل ساختن شهروندان و اتباع غیرایرانی سعی در تبرئه خود و به حاشیه کشاندن اعتراضات مردمی دارد؟

نخستین بار این ادعا توسط چند اکونت نامشخص توییتری مطرح شد و کم‌تر از ۲۴ ساعت خبرگزاری فارس ایران که متعلق به سپاه پاسداران است، ضمن نشر خبری با تیتر «دستگیری لیدرهای دوتابعیتی در اغتشاشات اخیر» مدعی شد که در رهبری این اعتراضات که به گفته آن‌ها با خرابکاری و اغتشاش همراه بوده، افراد آموزش‌دیده با تجهیزات از افغانستان، جرمنی و ترکیه حضور داشته‌اند.

این خبرگزاری متعلق به ارگان‌های نظامی ایران در توجیه ادعای خود نوشته است که منابع سکتور امنیتی در این کشور تأیید کرده‌اند که ارتباط این افراد و تجهیز شدن‌شان توسط سرویس‌های جاسوسی خارجی محرز شده و آن‌ها از مدت‌ها پیش در کشورهای خود برای این اغتشاشات آموزش دیده بودند.

با طرح این ادعا نخستین پرسشی که مطرح می‌شود این است که اساساً چرا ایران در مقاطع زمانی بحرانی نظیر اعتراضات ۱۰ روز اخیر، با دخیل ساختن شهروندان و اتباع غیرایرانی سعی در تبرئه خود و به حاشیه کشاندن اعتراضات مردمی دارد؟

هر ‌چند نشر این ادعا از سوی رسانه‌های ایرانی و عدم باور و هم‌چنین استقبال کم‌رنگ از سوی مخاطبان گویای این مطلب بود که این طرح ناکام ماند، اما به عقیده بنده در شرایطی که بیش از ۳ میلیون مهاجر افغان در ایران حضور دارند، این مسأله جای بحث و بررسی دارد.

در شرایطی که ایران در میزبانی چهار دهه خود از مهاجران افغانستانی کارنامه درخشانی نداشته،  موارد متعددی را شاهد بوده‌ایم که دولت ایران از مهاجران افغان در این کشور به مثابه ابزار سیاسی  اهرم فشار برای چانه‌زنی‌های هر‌چه بیش‌تر خود، چه در گفت‌وگوهای افغانی- ایرانی، موضوعات داخلی و عرصه‌های بین‌المللی (به ویژه مذاکرات با امریکا و اعمال تحریم‌ها)، استفاده کرده است.

مهدی مهدوی آزاد، روزنامه‌نگار مستقر در جرمنی و تحلیل‌گر مسایل سیاسی ایران، در گفت‌وگویی با ما عنوان می‌کند که هیچ نشانه‌ای مبنی بر دخالت خارجی‌ها از جمله افرادی با تابعیت افغان نه تنها در این اعتراضات، بلکه در تمامی اعتراضات دو دهه گذشته در ایران وجود نداشته است. او ادامه می‌دهد: این تاکتیک حکومت ایران است در شرایطی که مطالبات مردمی این کشور بالاترین سطح رهبران سیاسی و به ویژه حاکمیت و شخص خود خامنه‌ای را نشانه گرفته، قاعدتاً قبول چنین نارضایتی و اعتراض‌ها از سوی شهروندان ایرانی به مثابه تأیید گفته‌های معترضان است، لذا آن‌ها با دخیل ساختن نمایشی اتباع غیرایرانی مانند اتباع افغان خود را از آن‌چه که معترضان با عنوان حکومت سرکوب‌گر یاد می‌کنند، تبرئه می‌سازند.

این تحلیل‌گر  مسایل سیاسی ایران هم‌چنین بر ذکر این مطلب تأکید کرد که اتهامات کلاسیک ایران برای تبرئه خود در اعتراضات مردمی همواره بر حول دو محور توطئه‌چینی رسانه‌ها و دخالت کشورهای خارجی (امریکا، اسرائیل، انگلیس و کشورهای عربی) و هم‌چنین کشورهای همسایه مانند افغانستان می‌چرخد و نباید از ادعای اخیر رسانه‌های ایرانی تعجب کرد.

مهدوی آزاد تصریح کرد، در موقعیتی که ایران نسبت به شهروندان و اعتراض‌های مسالمت‌آمیز آنان اصول انسانی را رعایت نمی‌کند، به طور مشخص با شهروندان غیرایرانی نیز صرف براساس منافع خود و فارغ از اصول انسانی و اخلاقی رویه خواهد کرد. وی عنوان کرد که در دو دهه اخیر در ایران اعتراضاتی در سال‌های ۱۳۷۴، ۱۳۷۶، ۱۳۸۸، ۱۳۹۶ و فی‌الحال رخ داده و در تمامی این اعتراض‌ها هیچ دادگاهی اتباع خارجی را محکوم نکرده است. در سال ۱۳۸۸ گرچه چندین تبعه خارجی از بریتانیا و چند کشور دیگر بازداشت شده بودند، اما محکوم نشده و آزاد شدند.

از مجموع تحلیل‌های فوق و بررسی پیشینه عمل‌کرد سیستم رفتاری ایران با مهاجران، به ویژه در مقاطع بحرانی، این موضوع مبرهن و روشن است که شمار زیادی از پناهنده‌گان افغانستان در ایران بیش از ۳ دهه در این کشور سکونت داشته و حتا نسل‌های دوم و سوم هم در ایران متولد شده‌اند.

از سوی دیگر اعتراضات اخیر مردمی در ایران از مناطق حاشیه شهرها آغاز شد که در بعضی از این مناطق مهاجران افغان سکونت داشته‌اند و به طور حتم در محیط خود زنده‌گی و رفت‌و‌آمد می‌کنند، اما نکته این‌جا است که آیا در بازداشت‌های گروهی در سرک‌ها مهاجران هم دستگیر شده‌اند؟ در صورت صحت این موضوع، آیا درست است که صرف حضور مهاجران در بازداشت‌های گروهی و سرکوب‌گرانه، نشانه‌ای بر وارد ساختن اتهامات سنگین به آنان در مورد رهبری اغتشاشات باشد؟

هر چند برای ایران دیوار مهاجران افغانستانی به دلیل نداشتن پایه‌های محکم حمایتی از سوی دولت‌شان (به ویژه وزارت مهاجرین و عودت‌کننده‌گان) کوتاه بوده و گاه و بیگاه مورد اعمال فشارهای سیاسی، اقتصادی و حتا اجتماعی خود قرار می‌دهد، اما در شرایطی امروز که رسانه‌های الکترونیک و مجازی نقش پررنگی در آگاهی‌دهی افکار عمومی دارد، این تاکتیک‌ها رنگ فرسوده‌گی به خود گرفته و گویا این‌که در این بازار خریداری ندارد…

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن