در میز مذاکرات چه کسانی برای منافع افغانستان چانه می‌زنند؟

فاطمه فرامرز

اشاره: هیأت مذاکره‌کننده صلح ۲۱ عضو دارد. آن‌ها مسوولیت سنگینی در زمینه جنگ و صلح افغانستان بر‌عهده گرفته‌اند. آشنایی مردم با آن‌ها بسیار مهم است. از این رو، روزنامه ۸صبح در نظر دارد تا هر‌یک از اعضای هیأت مذاکره‌کننده صلح را با تهیه شناس‌نامه آن‌ها به مردم معرفی کند. این کار به نوبت و در شماره‌های مختلف انجام خواهد شد.

از پیمان استراتژیک تا مذاکرات صلح

یکم؛ عبدالمتین بیک درست در سال‌های آخر جهاد در برابر نیروهای قشون سرخ شوروی یعنی ۱۹۸۷ و زمانی‌ که پدر‌ش در جبهه‌ی جنگ است، در ولسوالی هزار‌سموچ ولایت تخار در شمال کشور به دنیا می‌آید. خاطرات کودکی‌اش مثل رقم بسیار بزرگ جمعیت جوان کشور، با جنگ گره خورده است.

هنوز طالبان به عنوان رژیم حاکم بر کشور قد علم نکرده‌اند. زمانی که آقای بیک شامل مکتب می‌شود، تصور این را ندارد که تا زمان فراغت بارها از این مکتب به آن مکتب نقل مکان بدهد. اما جنگ است و نا‌امنی هر‌لحظه جان دانش‌آموزان را تهدید می‌کند. فضای رعب‌آور جنگ آقای بیک و خانواده‌اش را در یک ناگزیری قرار می‌دهد تا وی از مکتب سید‌عبدالله شهید در مرکز شهر تالقان به مکتب سرای سنگ که در موقعیت کم‌خطر‌تری قرار دارد، منتقل شود. همین‌طور صنف دهم را در مکتب ابوعثمان تالقانی می‌خواند.

دوم؛ آقای بیک دانش‌آموز است که به دنبال حادثه‌ی یازدهم سپتامبر، جنگ علیه تروریزم بین‌المللی به رهبری ایالات متحده امریکا گلیم رژیم طالبان را از کشور جمع می‌کند. با شکل‌گیری حکومت موقت، آقای بیک برای ادامه‌ی مکتب به کابل منتقل می‌شود. چندی پس از روزهایی که اولین انتخابات ریاست جمهوری در تاریخ کشور به پایان رسیده است، از لیسه امانی فارغ‌التحصیل می‌شود.

بنا بر علاقه‌ی وافر عبدالمتین به علوم سیاسی، او در سال ۲۰۰۵ با هزینه‌ی شخصی وارد دانشگاه دهلی می‌شود که پس از سه سال سند تحصیلی‌اش از رشته‌ی علوم سیاسی در مقطع لیسانس را به دست می‌آورد.

وقتی که آقای بیک دانشجوی سال آخر مقطع لیسانس در دانشگاه دهلی است، برای ادامه تحصیل در مقطع ماستری، به دانشگاه جواهر لعل نهرو در هند درخواست می‌دهد. شرایط دانشگاه جواهر لعل نهرو طوری است که امتحان ورودی دشوار دارد، اما بعد از پذیرفته شدن در این آزمون، دانشجو مجبور نیست فیس بالا بپردازد. آقای بیک پس از سپری کردن این آزمون ورودی بسیار دشوار، موفق می‌شود که در این دانشگاه به تحصیل ادامه دهد.

تحصیل در دانشگاه جواهر لعل نهرو به آقای بیک فرصت تمرین فعالیت‌های سیاسی را می‌دهد و او به عنوان دانشجوی رشته‌ی علوم سیاسی، سیاست را در هر دو بعد نظری و عملی در این دانشگاه می‌آموزد و دو سال بعد با در دست داشتن سند ماستری در رشته‌ی علوم سیاسی، به کشور بر‌می‌گردد.

سوم؛ هنوز یک سال از برگشتن عبدالمتین بیک به کشور نگذشته است که طالبان پدرش آقای عبدالمطلب بیک، رهبر قومی اوزبیک‌های تخار و یکی از سران حزب جمعیت را از میان بر می‎دارد. آن زمان آقای بیک که فقط ۲۴ سال دارد، مسوولیت پدر را برعهده می‌گیرد.

اواخر بهار ۲۰۱۱ است که عبدالمتین بیک به عنوان مشاور پالیسی وزارت امور داخله گماشته می‌شود. بحث امضای پیمان استراتژیک به میان می‌آید. اقای بیک که در دروه‌ی مشاوریتش مهارت مذاکره از خود نشان داده است، به عنوان نماینده وزارت داخله انتخاب می‌شود تا در تیم مذاکره‌ی حکومت افغانستان در برابر گفت‌وگو‌کننده‌های حکومت ایالات متحده قرار بگیرد.

عضویت در تیم مذاکره روی امضای پیمان استراتژیک آغاز ماموریت‎های جدی برای آقای بیک است و او در مرحله‌های بعدی، به کمک در ایجاد «واحد محافظت عموم» در چارچوب وزارت داخله می‌پردازد. ماموریت این واحد ملغا کردن اعتبار فعالیت شرکت‌های خصوصی امنیتی و دفاعی است که سبب می‌شود صدها میلیون دالر بودجه‌ی این شرکت‌ها به خزانه دولت منتقل شود.

چهارم؛ پس از مدتی کار به عنوان مشاور پالیسی در وزارت داخله، در ماه می سال ۲۰۱۲ است که آقای بیک به عنوان معین مالی و اداری اداره مستقل ارگان‌های محلی تعیین می‌شود. با گذشت سه سال کار در این سمت، درست پس از ایجاد حکومت وحدت ملی است که به مدت ۸ ماه سرپرستی این اداره را عهده‌دار می‌شود.

اداره مستقل ارگان‌های محلی که نقطه‌ی وصل حکومت‌های مرکزی و محلی است، به آقای بیک فرصت می‌دهد که با سفرهای پیوسته به ولایات و ولسوالی‌ها در سراسر کشور، رابطه‌ی خوبی با مردم در روستاها، ولسوالی‌ها و ولایات کشور شکل دهد. او این‌گونه می‌تواند حوزه‌ی نفوذ رهبران قومی و مناطق زیر کنترل طالبان را به خوبی شناسایی و روابط چندگانه بین زورمندان محلی در ولایات، مافیای مواد مخدر و طالبان را به خوبی بررسی و ارزیابی کند.

در اداره مستقل ارگان‌های محلی آقای بیک با رهبری در طرح و تدوین رهنمود «منع هر نوع تبعیض علیه زنان در ادارات» باعث می‌شود که فضای کاری امن در ادارات محلی برای زنان ایجاد شود.

آقای بیک با توجه به این‌که در جریان سفرهایش به ولایات، گام‎های اساسی در عرصه‌ی شناخت افراط‌گرایان و شورشی‌ها بر‌داشته است، در سال ۲۰۱۵ از سوی رییس جمهور به عنوان معاون امور ولایات ریاست امنیت ملی افغانستان مقرر می‌شود. او با کار در این سمت سبب تامین امنیت ولسوالی‌ها و ولایات و ایجاد هم‌آهنگی میان بخش‌های نظامی و ملکی می‌شود.

در ماه آگست سال ۲۰۱۷ پس از اندوختن تجربه در حکومت‌داری محلی آقای بیک به عنوان رییس اداره مستقل ارگان‌های محلی گماشته می‌شود و تا پایان بهار سال جاری در این سمت باقی می‌ماند.

پنجم؛ در ماه جون امسال آقای بیک به عنوان مشاور ارشد امور سیاسی و مردمی مقام ریاست جمهوری گماشته می‌شود. اما پیش از گماشته شدن به سمت مشاوریت ارشد، زمانی که هنوز رییس اداره مستقل ارگان‌های محلی است، به عنوان یکی از اعضای هیات مذاکره‌کننده صلح از جانب حکومت معرفی می‌شود و اکنون با حضورش در دوحه با توجه به اطلاعات امنیتی که دارد، نقش اساسی در مذاکرات صلح بین افغانی خواهد داشت.

عبدالمتین بیک مذاکره با طالبان را چانه‌زنی روی آینده‎ی مشترک می‌داند. او می‌گوید مذاکره فرصتی است تا ببینیم که می‌توانیم در آینده زیر یک سقف مشترک زیست با‌همی داشته باشیم یا نه. به باور آقای بیک، این سقفی که باید زیر آن زیست مشترک داشته باشیم، بالای سر همه به شمول زنان، اقلیت‌های مذهبی و زبانی و در نهایت تمام شهروندان کشور است.

آن‌چه که در مذاکرات به باور آقای بیک واضح است، این است که داستان دهه‌ی نود برای زنان تکرار شدنی نیست، چون نه افغانستان آن افغانستان دهه‌ی نود است و نه برگشتن به آپارتاید جنسیتی برای جمعیت امروز کشور قابل پذیرش است.

با وجود احتمال چالش‌های فراوان، آغاز مذاکرات صلح از دید آقای بیک فرصتی است که زمینه‌ی تحقق آرزوی دیرینه‌ی مردم افغانستان که همانا صلح پایدار است، را فراهم می‌کند و هردو طرف مذاکره باید از این فرصت حداکثر استفاده را ببرند.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن