در حالی که جنگ در افغانستان شعله‌ور می‌شود، قبایل با هم‌دیگر بر سر غنایم می‌جنگند

منبع: فارن پالیسی

نویسنده: لین اودانل

مترجم: سیدجمال اخگر


با ادامه جنگ در افغانستان، شهرهای کلیدی مانند هرات و قندهار در معرض سقوط قرار دارد.

کابل: دو شهر بزرگ افغانستان در معرض سقوط قریب‌الوقوع قرار دارد و دولت برای مهار جنگی که از کنترل خارج شده است، تلاش می‌کند. پیش‌روی‌های طالبان در هرات در غرب، این شهر را از بقیه کشور جدا کرده است. در قندهار در جنوب، جایی که طالبان ریشه عمیقی دارند، قبایل رقیب برای به دست آوردن غنایم می‌جنگند.

طالبان روز پنج‌شنبه به شهر هرات، مرکز ولایت هرات، رسیدند و باعث مسدود شدن میدان هوایی آن شدند. منابع امنیتی و پولیس گفتند که در اثر شلیک موشک طالبان به محوطه ساختمان سازمان ملل متحد، پنج تن از نیروهای محافظت عامه کشته شدند. این منابع گفتند که شبه‌نظامیان محلی به رهبری اسماعیل خان، فرمانده پیشین جهادی، در کنار پولیس و ارتش می‌جنگند.

شهر قندهار در جنوب، از ۱۹۹۶ تا حمله ائتلاف به رهبری امریکا در سال ۲۰۰۱، پایتخت طالبان بود و تصویر پیچیده‌ای دارد. این تصویر، نشان‌دهنده «جنگی در داخل جنگ» است؛ زیرا خصومت‌های قدیمی بین قبایل منجر به جنگ بالای درآمد هنگفت تجارت قانونی و غیرقانونی از طریق گذرگاه اسپین‌بولدک به پاکستان شده است. در همین حال، نیروهای دولتی در حال آماده‌باش قرار گرفته‌اند و منابع در حال کاهش است. مردم برای فرار از جنگ، به کابل هجوم می‌آورند و ظرفیت‌های محدودشده را کاهش می‌دهند. در ۳۱ ولایت از ۳۴ ولایت افغانستان، منع رفت‌وآمد شبانه وضع شده است. بسته شدن گذرگاه‌های مرزی باعث کاهش واردات شده و به تهدیدات کمبود غذا و سوخت، همراه با افزایش قیمت‌ها، افزوده و عواید دولت را به شدت کاهش داده است. عنایت نجفی‌زاده، رییس و بنیان‌گذار انستیتوت مطالعات جنگ و صلح کابل، گفت که نبرد بین دولت و طالبان برای کنترل اسپین‌بولدک زمینه را برای ظهور رقابت‌های قبیله‌ای فراهم کرده است. او افزود: «این رقابت‌ها برای ۲۰ سال در «لوی قندهار» ادامه داشته است و هم‌زمان با صف‌بندی قبایل با طالبان یا دولت، نقاط ضعف آشکار و فرصت‌ها برای تغییر موقف ارایه می‌شود. «درگیر شدن قبایل رقیب، به شدت جنگ افغانستان می‌افزاید؛ هرچند تحلیل‌گران می‌گویند که طالبان از جنگ‌جویانی که از پاکستان وارد می‌شوند، برای تحت فشار قرار دادن نیروهای افغان کمک می‌گیرند.»

ارزش کالاهای تجارتی عبوری از اسپین‌بولدک سالانه ۱ میلیارد دالر برآورد شده است. تولید و قاچاق مواد مخدر در جنوب افغانستان را طالبان کنترل می‌کنند و مواد معدنی درآمد هنگفتی را برای هر کسی که گذرگاه‌ها را در کنترل داشته باشد، به ارمغان می‌آورد.

تا همین اواخر، قبیله اچکزی تحت رهبری جنرال عبدالرازق، فرمانده پیشین پولیس ولایت قندهار، از دولت حمایت می‌کرد. جنرال رازق در یک حمله در سال ۲۰۱۸ کشته شد. او شخص کاریزما، بی‌رحم و موثر بود. ویژه‌گی‌های جنرال رازق را برادرش تادین خان که جانشین وی شد و اخیراً به کابل فرار کرد، نداشت. نجفی‌زاده گفت که اچکزایی‌ها دیگر در قندهار قدرت ندارند و طالبان انتقام بی‌رحمی‌های جنرال رازق را می‌گیرند. او گفت که یک گروه شبه‌نظامی محلی از قوم بارکزی در کنار نیروهای دولتی با طالبان می‌جنگد. وی افزود که گروه محلی دیگر از قوم نورزی با طالبان برای تصرف مناطق مرزی متحد شده بود. این امر در نهایت می‌تواند منجر به تغییر موازنه قدرت در جنوب افغانستان شود. یک منبع ارشد امنیتی گفت که جنگ قندهار با وحشی‌گری همراه بود و صدها مرد ربوده یا کشته شدند و اجساد آن‌ها در زمین باز باقی ماند. این منبع امنیتی که نخواست نامش به دلیل عدم اجازه برای گفت‌وگو با رسانه‌ها، فاش شود، گفت که دولت اهمیت این گروه‌ها را در مبارزه برای بقای جمهوریت نادیده گرفته بود. وی افزود: «بگذارید آن‌ها یک‌دیگر را بکشند.»

وحشی‌گری طالبان در قتل این هفته طنزپرداز قندهاری و افسر سابق پولیس که به نظرمحمد خاشه مشهور بود، به خوبی نمایان شد. در یک ویدیو، او در داخل موتر بین دو طالب دیده می‌شود. افراد طالبان به وی ناسزا می‌گویند و به صورتش با سیلی می‌زنند. او بعداً با شلیک گلوله کشته شد.

قتل خاشه به همراه گزارش‌هایی که از جنایات طالبان در سراسر کشور، از جمله گردن زدن، نشر می‌شود، نگرانی‌ها را در مورد سرنوشت زنان، روزنامه‌نگاران، فعالان مدنی و مدافعان حقوق بشر در صورتی که شورشیان طالب قدرت را از راه نظامی به دست بگیرند، افزایش داده است.

مذاکرات صلح میان دولت افغانستان و شورشیان هیچ پیش‌رفت قابل ملاحظه‌ای نداشته است؛ زیرا طالبان خواستار آزادی بیش‌تر زندانیان -بیش از پنج هزار زندانی که در سال گذشته آزاد شدند- و استعفای اشرف غنی، رییس جمهور، هستند. در میان هرج‌ومرج آشکار و بیم از سقوط قریب‌الوقوع دولت، صف‌های افغان‌ها برای گرفتن ویزای کشورهایی که دروازه‌هایش هنوز به روی آن‌ها باز است، طولانی‌تر می‌شود. گزارش‌ها مبنی بر افزایش تعداد مهاجران که به طور غیرقانونی به کشورهای همسایه سفر می‌کنند و اکثراً مردان جوان هستند، در حال افزایش است. سیگار یا بازرس ویژه ایالات متحده برای بازسازی افغانستان، هشدار داده است که پس از خروج همه نیروهای امریکایی تا ۳۱ آگست از این کشور، دولت با بحران بقا روبه‌رو خواهد شد؛ مگر این‌که بتواند کاستی‌های نیروهای جنگی خود را برطرف کند. این منبع ارشد امنیتی گفت که نیروی هوایی افغانستان تحت فشار قرار دارد؛ زیرا از هواپیماها و هلی‌کوپترها به اندازه کافی حفاظت و مراقبت نمی‌شود. وی گفت که این امر بر اکمال مجدد نیروهای زمینی و هم‌چنین انتقال جنگ‌جویان زخمی تأثیر می‌گذارد و می‌تواند برنامه‌های وزارت دفاع برای بازپس‌گیری پنج گذرگاه مهم مرزی را تحت تأثیر قرار دهد.

مقامات ارشد که نخواستند، نام‌شان فاش شود، گفتند که طالبان در حال حاضر کنترل دو سوم از حدود ۴۰۰ ولسوالی این کشور را در دست دارند. تلفات طالبان در میدان جنگ مشخص نیست؛ اما منابع گفتند که روزانه دو صد تا سه صد سرباز در نبردها در سراسر کشور جان خود را از دست می‌دهند. استخدام با تلفات متعادل نیست. تلفات غیرنظامیان امسال به طرز نگران‌کننده‌ای افزایش یافته و بیش از ۶۰ درصد آن به شورشیان طالب نسبت داده شده است. سازمان ملل متحد اعلام کرد که تعداد غیرنظامیان کشته و زخمی در نبردها در نیمه اول امسال، بیش از ۵۱۰۰ نفر -تقریباً ۵۰ درصد بیش‌تر از مدت مشابه در سال گذشته- بوده است.

دفتر نماینده‌گی سازمان ملل در افغانستان (یوناما) در توییتی نوشت که از ۱۶ جولای تاکنون «بیش از ۲۳۰ غیرنظامی زخمی شده‌اند». با مواردی چون آدم‌ربایی، ناپدید شدن و اعدام‌ صحرایی، آمار واقعی به مراتب بیش‌تر است.

در کنار این‌که مردم کابل برای تهیه نان و ویزا صف می‌کشند، با امضای برگه‌های دادخواست از جامعه جهانی می‌خواهند تا از آن‌ها در برابر خشونت محافظت کند.

حمدالله نازک، رییس جنبش هم‌گرایی ملی افغانستان، گفت: «افغانستان میان جهان و تروریسم حایل قرار گرفته است.» وی افزود: «این حق ما است که از خشونت تروریسم بین‌المللی نیز محافظت شویم.» به گفته آقای نازک، این دادخواست در حال حاضر ۳۵۰۰۰ امضا دارد. او امیدوار است که سازمان ملل یا دادگاه کیفری بین‌المللی، این دادخواست را بپذیرد و از آن برای «فشار به جامعه بین‌المللی برای اجرای تعهداتش برای تأمین صلح در افغانستان» استفاده کند. در این دادخواست آمده است که دولت افغانستان از توافق فبروری ۲۰۲۰  اداره دونالد ترمپ، رییس جمهور پیشین امریکا و طالبان که به این گروه مشروعیت سیاسی می‌داد؛ اما آن را ملزم نمی‌کرد که تولید و قاچاق مواد مخدر یا حمله به نیروهای امنیتی و غیرنظامیان افغان را متوقف کند، در حاشیه گذاشته شده است.

نازک، ولسوال سابق ولسوالی دند قندهار که اکنون تحت کنترل طالبان است، می‌گوید: «ایالات متحده و متحدانش وقتی در سال ۲۰۰۱ آمدند، به مردم اطمینان دادند که تروریسم شکست خواهد خورد، کشت مواد مخدر متوقف خواهد شد و آن‌ها دموکراسی را برای مردم افغانستان به ارمغان خواهند آورد؛ هیچ‌یکی از این تعهدات عملی نشده است و مردم افغانستان سزاوار دانستن دلیل آن هستند.» در این دادخواست، هم‌چنان از رسیده‌گی به فساد دولتی نیز یاد شده است.

یکی از کسانی که در صف امضای برگه دادخواست ایستاد بود، زخم‌های گلوله‌ای را نشان داد که در نبرد با طالبان در ولایت لوگر در جنوب کابل، به او اصابت کرده بود. سیدعلی آقای ۵۰ ساله می‌گوید: «ما هیچ امنیتی نداریم و اگر نتوانیم به آرامش برسیم، چاره‌ای جز ترک این کشور نخواهیم داشت.»

«شاید امضای این دادخواست، به طوری که جهان بداند که ما چه احساسی داریم و چگونه رنج می‌بریم، ما را یک قدم به صلح نزدیک کند.»


لین اودانل، روزنامه‌نگار، نویسنده و تحلیل‌گر استرالیایی است. وی بین سال‌های ۲۰۰۹ و ۲۰۱۷ رییس دفتر خبرگزاری فرانسه و آسوشیتدپرس در افغانستان بود.

دکمه بازگشت به بالا