به موازات تلاش‌های صلح؛ حدود ۱۱ هزار غیرنظامی قربانی جنگ شده‌اند

حسیب بهش

با وجود تشدید گفت‌وگوهای صلح میان حکومت و گروه طالبان، تنور جنگ اما هم‌چنان گرم است. بر بنیاد گزارش سالانه تلفات غیرنظامیان کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، حدود ۱۱ هزار غیرنظامی در سال گذشته میلادی در رویدادهای مختلف کشته یا زخمی شده‌اند که در مقایسه با سال ۲۰۱۸ میلادی تنها حدود ۷٫۲ کاهش را نشان می‌دهد. در آمار تلفات سال گذشته غیرنظامیان، طالبان ۷۱ درصد،‌ حکومت ۱۴ درصد و داعش ۵ درصد نقش داشته‌ و ۹ درصد از تلفات غیرنظامیان به «گروه نامعلوم» نسبت داده شده است. این تلفات به ‌دلیل انفجار ماین کنار جاده، جنگ رو‌در‌رو، حمله‌های راکتی، حمله‌های انتحاری، حمله‌های هوایی، عملیات‌های شبانه، قتل‌های هدف‌مند و راکت‌‌پراکنی‌های پاکستان به غیرنظامیان وارد شده است. بر اساس گزارش این کمیسیون، میزان تلفات غیرنظامیان در جریان ده سال گذشته میلادی به ۸۶ هزار و ۸۲۳ نفر می‌رسد.

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان روز سه‌شنبه، پانزدهم دلو، گزارش سالانه‌‌اش پیرامون تلفات غیرنظامیان را نشر کرد. بر بنیاد این گزارش، در جریان جنگ‌های سال ‌گذشته میلادی حدود ۱۱ هزار غیرنظامی کشته یا زخمی شده‌اند که گروه طالبان در آن نقش چشم‌گیری داشته‌ است. از میان مجموع ۱۰ هزار و ۷۷۲ قربانی، ۶ هزار و ۸۴۵ تن آن‌ها مرد، ۹۷۴ آن‌ها زن و دو هزار و ۶۹۶ آن‌ها کودک بوده‌اند و هم‌زمان با این، جنسیت ۲۵۷ تن تشخیص نشده است. گفتنی است که در جریان سال ۲۰۱۸ میلادی، میزان تلفات غیرنظامیان به ۱۱ هزار و ۶۶۱ نفر می‌رسید که در این میان، آمار تلفات سال جاری زنان در مقایسه با سال ۲۰۱۸، حدود چهار درصد افزایش یافته است.

در گزارش سالانه این کمیسیون آمده است که از مجموع تلفات غیرنظامیان در جریان سال گذشته، ۱ هزار و ۷۷۲ غیرنظامی در حمله‌های مختلف گروه طالبان کشته شده و ۶ هزار و پنج تن زخم برداشته‌اند. هم‌زمان با این، نیروهای امنیتی نیز در ۵۸۶ مورد قتل و ۶۰۳ مورد زخم برداشتن غیرنظامیان نقش داشته‌اند. در این گزارش تذکر یافته که ۲۰۰ غیرنظامی در حمله‌های نیروهای خارجی کشته شده و ۱۰۱ غیرنظامی زخم برداشته‌اند. گروه داعش نیز در ۱۶۳ مورد قتل و ۳۵۲ مورد زخمی‌شدن غیرنظامیان دست داشته است. گفتنی است که عامل ۲۸۹ کشته و ۳۸۱ زخمی غیرنظامیان هنوز تشخیص نشده و از میان مجموع آمار، ۱۹ کشته و ۵۱ زخمی غیرنظامی حاصل راکت‌پراکنی‌های پاکستان بر بخش‌های مرزی بوده است.

در گزارش کمیسیون مستقل حقوق بشر آمده است: «یافته‌های ما نشان می‌دهد که تمامی طرف‌های منازعه در افغانستان پابندی لازم به اصول حقوق بشردوستانه بین‌المللی نداشته‌اند. هرچند دولت افغانستان، همیشه خود را متعهد به احترام، رعایت و تطبیق اصول حقوق بشردوستانه بین‌المللی دانسته است، اما یافته‌های نظارت کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان نشان می‌دهد که نیروهای امنیتی نیز به سهم خود سبب تلفات افراد ملکی شده‌اند. گروه طالبان نیز در اعلامیه‌هایی که در سایت خویش پخش می‌‌کند، ظاهراً خود را متعهد به آسیب‌ نرساندن به افراد ملکی قلمداد می‌کنند، اما واضح است که تعریف آنان از افراد ملکی، بسیار متفاوت‌تر از تعریف حقوق بشردوستانه‌ی بین‌المللی از آن است. طالبان حتا بر روند رقابت‌های انتخاباتی، که یک پروسه‌ی کاملاً ملکی است و به‌ هیچ‌ وجه هدف مشروع نظامی پنداشته نمی‌شود، نیز حملاتی را انجام داده‌اند.»

بر اساس یافته‌های این کمیسیون، بیش‌ترین درصد ارقام تلفات افراد ملکی در سال ۲۰۱۹ میلادی حاصل انفجارات و ماین‌های کنار جاده بوده که در آن ۸۰۳ غیرنظامی کشته و ۲ هزار و ۳۳۳ تن زخمی شده‌اند. این تلفات در نتیجه انفجار ماین‌های کنار جاده، ماین‌های مقناطیسی و مواد منفجره‌ی تعبیه ‌شده بر غیرنظامیان وارد شده است. این رقم ۲۹ درصد کل تلفات غیرنظامیان را در سال اخیر در بر می‌گیرد که در مقایسه با سال ۲۰۱۸ میلادی حدود دو برابر افزایش یافته است. در مهم‌ترین مورد، در انفجاری در مسجد هسکه‌مینه ولایت ننگرهار ۱۲۱ غیرنظامی جان باختند و ۵۹ تن زخم برداشتند. گفتنی است که در جریان سال ۲۰۱۸، دو هزار و ۱۱۵ غیرنظامی در نتیجه انفجار ماین‌ها جان باخته بودند.

پس از ماین‌های کنار جاده، بیش‌ترین مورد تلفات بر غیرنظامیان در درگیری زمینی میان نیروهای امنیتی و گروه طالبان اتفاق افتاده است. در این درگیری‌ها که در سال گذشته اتفاق افتاده، ۱۲۷ غیرنظامی کشته و دو هزار و ۳۵۱ تن زخمی شده‌اند که ۲۳ درصد کُل تلفات غیرنظامیان را تشکیل می‌دهند. آمارهای تلفات غیرنظامیان در درگیری‌های زمینی در مقایسه با سال ۲۰۱۸ هشت درصد افزایش یافته است و ‌دلیل آن، تشدید حملات گروه طالبان بر مراکز شهرها و ولسوالی‌ها و شدت یافتن عملیات‌های نیروهای امنیتی بر محل‌های زیر کنترل طالبان خوانده شده است.

تلفات غیرنظامیان در حملات انتحاری اما در مقایسه با سال ۲۰۱۸، حدود ۴۵ درصد کاهش یافته است. بر بنیاد آمارهای کمیسیون مستقل حقوق بشر، ۴۷۷ غیرنظامی در سال گذشته میلادی در نتیجه حمله‌های انتحاری کشته شده و یک هزار و ۱۹۲ تن نیز زخم برداشته‌اند. عامل اصلی این حملات گروه داعش و گروه طالبان خوانده شده‌اند.

علاوه بر این، ۴۷۴ غیرنظامی در حملات راکتی دو طرف کشته شده و یک هزار و ۳۵۸ تن نیز زخم برداشته‌اند. این حمله‌ها به دو طرف درگیر جنگ ربط داده شده و در مقایسه با سال ۲۰۱۸، کاهش ۱۰٫۵ درصدی داشته است.

در قتل‌های هدف‌مند نیز ۳۹۹ غیرنظامی کشته شده و ۴۳۴ تن دیگر زخم برداشته‌اند. این حمله‌ها بیش‌تر به گروه طالبان و گروه‌های نامعلوم نسبت داده شده و گفته شده است که در جریان آن، کارمندان ملکی حکومت، فعالان جامعه مدنی و متنفذان قومی کشته یا زخمی شده‌اند. در حمله‌های هوایی در سال گذشته، ۴۸۵ تن از غیرنظامیان کشته شده و ۲۶۵ تن دیگر زخم برداشته‌اند. این حملات حاصل حمله‌های نیروهای خارجی و نیروهای افغان بوده است. در عملیات شبانه نیز ۸۲ تن از غیرنظامیان کشته و ۲۲ تن زخمی شده‌اند. گفتنی است که این حمله‌ها نیز به نیروهای افغان و بین‌المللی نسبت داده شده است.

کمیسیون مستقل حقوق بشر در گزارش سالانه‌اش پیرامون تلفات غیرنظامیان گفته است که بیش‌ترین میزان این تلفات در حوزه جنوب‌غرب اتفاق افتاده است. بر اساس آمارهای این کمیسیون، سه هزار و ۴۵۳ تن از غیرنظامیان در سال گذشته در این حوزه کشته و زخمی شده‌اند که ۳۲ درصد تلفات غیرنظامیان را تشکیل می‌دهند. علاوه بر این، دو هزار و ۲۷۱ غیرنظامی در حوزه شرق کشته یا زخمی شده‌اند که ۲۱ درصد مجموع آمار تلفات را تشکیل می‌دهند. آمار تلفات غیرنظامیان در زون مرکز اما دو هزار و ۱۶۱ غیرنظامی ثبت شده است که ۲۰ درصد مجموع تلفات غیرنظامیان می‌شود. پس از این سه حوزه، حوزه جنوب‌شرق، حوزه غرب، حوزه شمال و حوزه جنوب به ‌ترتیب در رده‌های بعدی آمارهای تلفات غیرنظامیان قرار دارند.

این کمیسیون در سال ۲۰۱۹ میلادی ۱۱۵ مورد از خشونت علیه خبرنگاران را ثبت کرده که در آن ۱۰ خبرنگار کشته شده و ۲۱ خبرنگار دیگر زخم برداشته‌اند. در این گزارش، قتل، زخمی‌کردن، لت‌وکوب، اختطاف، بازداشت، تهدید و توهین از بزرگ‌ترین موارد خشونت علیه خبرنگاران خوانده شده است. علاوه بر این، گروه‌‌های مسلح مخالف حکومت هم‌چنان در حمله بر تأسیسات عامه متهم شده‌اند که انفجار پایه‌های برق از موارد اساسی آن یاد شده است. با این حال، مسوولان کمیسیون مستقل حقوق بشر گفته‌اند که به درج آمارها در این مورد موفق نشده‌اند. هم‌‌چنان بر اساس آمارهای این کمیسیون، ۷۰ هزار و ۵۹۶ خانواده در نتیجه ناامنی سال گذشته بی‌جا شده‌اند.

گفتنی است که در جریان سال ۲۰۱۸ میلادی، سه هزار و ۲۷۷ غیرنظامی کشته شده و هشت هزار و ۳۳۴ تن دیگر زخم برداشته‌ بودند. بر اساس یافته‌های کمیسیون مستقل حقوق بشر، میزان تلفات غیرنظامیان در جریان سه ماه اخیر سال گذشته میلادی دو هزار و ۲۹۳ کشته و زخمی بوده که در مقایسه با همین زمان در سال ۲۰۱۸، حدود ۳۸ درصد کاهش را نشان می‌دهد. در سه ماه اخیر سال ۲۰۱۸، سه هزار و ۷۲۸ غیرنظامی در حمله‌های مختلف جان باخته بودند. بر اساس آمارهای کُلی کمیسیون مستقل حقوق بشر، از آغاز سال ۲۰۰۹ تا پایان سال ۲۰۱۹، ۲۸ هزار و ۹۷۹ غیرنظامی کشته شده و ۵۷ هزار و ۸۴۴ تن نیز زخم برداشته‌اند.

کمیسیون مستقل حقوق بشر در پایان این گزارش از طرف‌های درگیر خواسته است که به موازین حقوق بشردوستانه بین‌المللی پابند بمانند و از وارد کردن تلفات به غیرنظامیان خودداری کنند. در ادامه آمده است که برای تضمین حمایت از حقوق بشری، باید دو طرف روند گفت‌وگوهای صلح را آغاز و «آتش‌بس کامل» برقرار کنند. این کمیسیون گفته است که همانند نهادهای مدنی و مجتمع رسانه‌ای به اطلاعات لازم از روند صلح دسترسی ندارند و از احتمال «پامال شدن حقوق و خواسته‌های عادلانه قربانیان» نگران‌اند.

در این گزارش از حکومت خواسته شده که مرتکبان نقض عدالت بشری را شناسایی کند و مورد پی‌گرد عدلی قرار دهد. علاوه بر آن، از حکومت خواسته شده که پالیسی‌ها و طرزالعمل‌های جنگی‌اش را برای کاهش میزان تلفات غیرنظامیان، بازبینی کند.

گزارش سالانه تلفات غیرنظامیان در ۲۰۱۹ توسط کمیسیون مستقل حقوق بشر و تأکید این کمیسیون بر آغاز گفت‌وگوهای صلح و برقراری آتش‌بس در حالی نشر می‌شود که زلمی خلیل‌زاد، فرستاده ویژه امریکا برای صلح افغانستان، چند روز پیش در دیدار با سران حکومت وحدت ملی گفته بود که روند صلح با طالبان پیش‌رفتی نداشته است. در این گفت‌وگوها، حکومت از آتش‌بس به عنوان پیش‌شرط صلح یاد می‌کند، اما طالبان بر «کاهش خشونت» تأکید دارند. زلمی‌ خلیل‌زاد اما در گفت‌وگو با سران حکومت از اصطلاح «کاهش خشونت قابل ‌ملاحظه» استفاده کرده است. حکومت به ‌تازه‌گی در تلاش است تا طرح‌های صلح را توحید کرده و سپس وارد گفت‌وگوها با گروه طالبان شود.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن