هفت سال گرامی‏داشت بنیاد آرمان شهر از «هفته حقوق بشر»

اختیاری

آرمان شهر هفت سال است که همه‌ساله در دهه اول ماه دسامبر و هم‌زمان با روز جهانی حقوق بشر، به منظور ترویج فرهنگ احترام به حقوق بشر و ارتقای ظرفیت جوانان و کنش‌گران مدنی کارگاه‌های آموزشی، گفت‌وگوهای عمومی، نمایشگاه‏های فرهنگی و هنری و چاپ و پخش رایگان کتاب‏های نادر انتشارات آرمان ‏شهر را در قالب برنامه «هفته حقوق بشر» راه‌اندازی می‌کند. امسال هفته حقوق بشر به مناسبت چهل‌ساله‌گی کنوانسیون منع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان (سیدا) و بیست‌ساله‌گی  قطع‌نامه ۱۳۲۵ زنان، صلح و امنیت (شورای امنیت) برگزار می‏شود.

از طرف دیگر، قطع‌نامه ۱۳۲۵، بر اهمیت مشارکت برابر زنان در تمام فرایندهای صلح و نیاز به افزایش نقش آنان در تصمیم‌گیری‏ها در خصوص پیش‌گیری و حل‌و‌فصل مناقشات و ترویج صلح و آشتی پایدار و امنیت تأکید دارد؛ چرا که زنان و کودکان اکثریت عمده اشخاصی را تشکیل می‏دهند که به طور روز‌افزون هدف عناصر مسلح و نظامیان قرار می‏گیرند.

صلح با جنگ‌افروزان؛ زنان افغانستان چهل سال بعد از سیدا و ۲۰ سال بعد از  قطع‌نامه ۱۳۲۵

اولین برنامه این هفته با عنوان «صلح با جنگ افروزان؛ زنان افغانستان چهل سال بعد از سیدا و ۲۰ سال بعد از  قطع‌نامه ۱۳۲۵ زنان، صلح و امنیت» به عنوان یک‌صد و هشتادوششمین گفت‌وگوی آرمان شهر با مشارکت فعالان مدنی، مدافعان حقوق بشر، نماینده‌گان نهادهای جامعه مدنی و دانشجویان و جوانان در کابل برگزار شد‌. سال ۱۳۹۸ برابر است با چهل‌ساله‌گی کنوانسیون منع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان (سیدا) و بیست‌ساله‌گی  قطع‌نامه ۱۳۲۵ زنان، صلح و امنیت. دولت افغانستان به هر دوی این اسناد بین‌المللی متعهد و ملزم به اجرای آن‌ها است. از نظر کنوانسیون سیدا، عبارت «تبعیض علیه زنان» به معنای قایل شدن هر گونه تمایز، استثنا یا محدودیت براساس جنسیت است که در به رسمیت شناختن حقوق بشر زنان و آزادی‏های اساسی آن‌ها و بهره‌مندی و اعمال آن حقوق بر پایه مساوات با مردان، صرف ‌نظر از وضعیت تأهل آن‌ها، در تمام زمینه‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، مدنی و دیگر زمینه‌ها اثر مخرب دارد. در ماده ۷ کنوانسیون آمده است که دولت‌های عضو موظف‌اند اقدامات مقتضی را برای رفع تبعیض علیه زنان در زنده‌گی سیاسی و عمومی اتخاذ نموده و مخصوصاً اطمینان دهند که زنان در شرایط مساوی با مردان، حق شرکت در تعیین سیاست دولت و اجرای آن‌ها را دارا هستند.

از طرف دیگر،  قطع‌نامه ۱۳۲۵، بر اهمیت مشارکت برابر زنان در تمام فرایندهای صلح و نیاز به افزایش نقش آنان در تصمیم‌گیری‏ها در خصوص پیش‌گیری و حل‌و‌فصل مناقشات و ترویج صلح و آشتی پایدار و امنیت تأکید دارد؛ چرا که زنان و کودکان اکثریت عمده اشخاصی را تشکیل می‏دهند که به طور روز‌افزون هدف عناصر مسلح و نظامیان قرار می‏گیرند.

 

اگر ما قربانیان جنگ هستیم، باید معماران صلح نیز باشیم

روح‌الامین امینی، معاون بنیاد آرمان شهر، در افتتاحیه هفته حقوق بشر گفت: مدتی است بحث مذاکراتی به نام صلح در این کشور جریان دارد، جنگ‌افروزان در یک سوی میز می‌نشینند، دولت افغانستان در سوی دیگر میز و قدرت‌های بزرگ جهان در سوی دیگر از این میز مثلثی‌شکل؛ میزی که در آن ضلعی برای نشستن مردم ـ کسانی که قربانی اصلی این جنگ‌ها و خشونت‏ها هستند ـ وجود ندارد. اما تا ضلع دیگری برای این میز نسازیم و برای سقف صلح دیوار چهارمی اعمار نکنیم، این میز ناعادلانه و خانه‌ی بدشکل می‏تواند اوضاع این کشور را بدتر از دیروز و پریروز کند. اگر ما قربانیان جنگ هستیم، باید معماران صلح نیز باشیم و سقف منقش آن را با دست‌های خود برافرازیم. باید بدانیم آن‌که ما را کشته است، خار خجلت در چشم دارد یا نه. باید بدانیم دستی که امروز و فردا فشرده خواهد شد، می‌تواند دوباره ماشه تفنگ را بفشارد یا نه. باید بدانیم شانه‌ای که دست‌مان را بر آن می‏گذاریم، دوباره برای تازیانه زدن‌مان حرکت خواهد کرد یا نه. اگر پاسخ این سوال‌ها را نمی‏دانیم و از آتش‏بس خرسند می‌شویم، هنوز به کرامت خود پی نبرده‏ایم و به آن‌که ما را کشته است، حق داده‏ایم.

گفت‌وگوگردان و سخنران اول خانم زرقا یفتلی، رییس نهاد تحقیقاتی حقوق زنان و اطفال، گفت چهل سال پس از سیدا و در بیست‌ساله‌گی قطع‌نامه ۱۳۲۵‌، زنان و دختران افغانستان در وضعیت خوبی به سر نمی‏برند. هر سال تعداد دخترانی که اجباراً مکتب را نیمه رها می‏کنند، افزایش می‌یابد. گفته می‏شود سه میلیون کودک به تعلیم و تربیه دسترسی ندارند که ۶۷% آن را دختران تشکیل می‌دهند. همین‌طور وضعیت زنان در میان بی‌جاشده‌گان داخلی که به امکانات اولیه صحی و آموزشی دسترسی ندارند، خوب نیست. خانم یفتلی افزود، با آن‌که دولت قرار بود بودجه‌ای برای تطبیق برنامه عمل قطع‌نامه ۱۳۲۵ اختصاص بدهد، فقدان اراده سیاسی منجر به این شده است که هیچ سهمی در بودجه ملی دولت افغانستان برای تطبیق قطع‏نامه اختصاص داده نشود.

کمیسیون مستقل حقوق بشر و جایگاه آن در مذاکرات صلح

آقای موسی محمودی، سخنران دوم، گفت یکی از وظایف کمیسیون، تأکید بر پاسخ‌گویی و مسوولیت‌پذیری طرف‌های درگیر و پایمال نشدن حقوق قربانیان و مردم افغانستان است. مردم خواستار رسیده‌گی به جرایمی هستند که در گزارش «صدای عدالت» کمیسیون حقوق بشر گردآوری و نشر شده است. در همین راستا از دیگر دست‌آوردهای کمیسیون، نشر «برنامه عمل عدالت، صلح و آشتی و مصالحه ملی» و نیز گزارش حل منازعه در دوره جدید و دموکراسی است. آقای محمودی می‌پرسد که بعد از ۲۰۰۱ چه‌قدر عدالت انتقالی تعقیب شده است؟ همین روزها، فعالان حقوق بشر موضوع افغانستان را در محکمه جزایی بین‌المللی دوباره مطرح کرده‌اند. بحث‌ها یک‌طرفه است و پاسخ‌گویی وجود ندارد. در پروسه صلح هیچ کسی نمی‌تواند بگوید که ما مرتکبان جنایت علیه بشریت را عفو می‌کنیم. اساس اصلی عدالت، پاسخ‌گویی است و ما نتوانسته‌ایم این مجراها را باز کنیم.

 

از زنان در پروسه صلح استفاده ابزاری شده است

در ادامه گفت‌وگو خانم منیژه رامزی، استاد دانشگاه کابل، در مورد تعهدات ملی و بین‌المللی دولت افغانستان و مذاکرات صلح صحبت کرد. خانم رامزی گفت، ما در شرایطی از روز جهانی حقوق بشر تجلیل می‌کنیم که حقوق شهروندان نقض می‌شود؛ در این بین حقوق زنان و کودکان بیش‌تر نقض می‌شود و فعالان حوزه زنان و فعالان عرصه حقوق بشر مصونیت ندارند. زنان در جنگ از جوانب مختلفی آسیب می‌بینند، بنابراین حکومت نباید نقش آن‌ها را ـ چه در تعهدات ملی و چه بین‌المللی ـ نادیده بگیرد. او افزود که طبق گزارش وزارت خارجه افغانستان، نقش زنان بسیار معنادار و اساسی بوده است‌؛ اما اگر این گزارش با تحقیق‌های سایر نهادها مقایسه شود، دیده می‌شود که بسیاری از بخش‌‌های  قطع‌نامه ۱۳۲۵ تطبیق نشده و مشارکت زنان در پروسه صلح گاهی ابزاری بوده است. او افزود که مشارکت معنادار زنان بسیار اهمیت دارد و باید در پروسه صلح توسعه‌ای باشد تا هم در بعد صلح اجتماعی و هم صلح سیاسی معنادار شود. در گذشته نقش زنان در پروسه صلح از بالا به پایین بود و هیچ‌گاه در رهبری شورای عالی صلح و مذاکرات صلح، زنان بر‌اساس تخصص گماشته نشدند. در این مذاکرات همیشه زنان سیاسی اشتراک داشتند، در حالی که باید مدافعان حقوق زنان و زنان آکادمیک نیز سهم داشته باشند.

آرمان شهر با تولید دو فیلم مستند «چشم‌دید» مستندی بر پایه روایت مردم عادی از جنگ، خشونت و مهاجرت اجباری در چهار دهه جنگ و «روایتی مکرر: افسانه سرمنگسک» برای نخستین‌بار دیدگاه تعدادی از نخبه‌گان زن و مرد در رابطه با صلح را به تصویر کشید و روایتی دیگر از افغانستان را بازگو کرد. از سال ۲۰۱۳ آرمان شهر دهه اول ماه دسامبر را به مناسبت روز جهانی حقوق بشر به برگزاری «هفته حقوق بشر» اختصاص داده است. در هر هفت دوره برگزاری این هفته، عمده‌ترین موضوع‌های محوری آن عدالت در دوره گذار، قربانیان، صلح و حقوق زنان در چارچوب منازعه، پیش و پس از آن بوده و در قالب برنامه‌های متنوعی از جمله کارگاه‌های آموزشی، سمینار، برنامه‌های فرهنگی، هنری و انتشار کتاب تبلور یافته است.

رسانه‌ها و حفاظت از حقوق دموکراتیک زنان

در بخش دیگر از برنامه آقای صدیق‌الله توحیدی، رییس کمیته مصونیت خبرنگاران افغانستان، در مورد رسانه‌ها و حفاظت از حقوق دموکراتیک زنان صحبت کرد. آقای توحیدی گفت با وجود مشکلات، در این سال‏ها آزادی‏های فردی، نهادهای حقوق بشری، نهادهای مدنی و رسانه‌ای نیز به وجود آمده است؛ این‏ها به این معنا است که ما می‌توانیم در آینده در این مسایل موفق شویم. او افزود که در سال‌های گذشته رسانه‌ها در افغانستان به لحاظ کمیت رشد قابل ملاحظه‏ای کرده‏اند؛ این رشد با وجود چالش‏ها توانسته است از نقض حقوق زنان که در صدر حقوق نقض شده در افغانستان است، در سراسر افغانستان گزارش بدهند، موارد خشونت علیه زنان را به گوش نهاد‌های عدلی و قضایی برسانند و در دادخواهی برای حقوق زنان نقش داشته باشند. او گفت، نگرانی ما این است که اگر مذاکرات رو‌در‌رو آغاز شود و طرف‌ها بر تقسیم موقعیت‌ها (قدرت) بحث کنند و آزادی بیان و حقوق زنان در حاشیه قرار داشته باشد، این آزادی‌ها محدود خواهد شد و یک بار دیگر دست و پای همه‌ی زنان بسته خواهد شد و حقوق اساسی ما از بین خواهد رفت، کما این‌که در مذاکرات دوحه اشاره‌ای به این مطالب نشد و هر کشوری از منافع خود گفت. اگر ارزش‌های دو دهه در نظر گرفته نشود، از این منطقه بار دیگر قبرستان ساخته خواهد شد.

 

نقش جوانان در معماری صلح

سخنران آخر گفت‌وگو، خانم شکریه حیدر، فعال حقوق زنان و رییس سازمان نگار، گفت که جوانان باید به گونه مسوولانه در پروسه‌های سیاسی و اجتماعی جامعه سهم بگیرند. در شرایط کنونی اگر در یک طرف طالبان هستند، در طرف دیگر نسل جوان، مطبوعات و تحصیلات عالی را داریم. خانم حیدر گفت که طالبان از سال ۱۹۹۶ الی اکنون تغییر نظر نداده‌اند. او اضافه کرد که جوانان هم‌چون زنان در پروسه صلح نقشی ندارند و کسی به آنان اهمیت نمی‌دهد. خانم حیدر افزود که حق دادنی نیست، گرفتنی است، و جوانان و افراد توان‌مند باید حق خود را بگیرند. نباید مسوولیت‌گریز باشیم که برای ما نان بدهند تا ما بیاییم روی مشکلات خودمان گپ بزنیم. در این قسمت ما کم‏کاری کرده‌ایم. باید مسوولیت بگیریم. این مملکت، شهر و کوچه از خود ما است.

 

کارنامه آرمان شهر در حوزه زنان

بنیاد آرمان شهر/OPEN ASIA  بیست‌و‌چهار سال پیش به عنوان نهادی مستقل و مردمی تأسیس شد. در ۱۴ سال گذشته، این بنیاد با رویکردی جامع و فرهنگی، عمده مبارزه روشن‌گری خود در حوزه حقوق بشر را روی مسأله مبارزه با جنگ و نظامی‌گری، ترویج عدالت، دفاع از قربانیان، مقابله با خشونت سیستماتیک علیه زنان و دست‌یابی به صلح عادلانه و پایدار متمرکز کرده است. این بنیاد از پیش‌روان پرداختن به موضوع خشونت علیه زنان بوده است. مطالعه‌ای که این بنیاد در زمینه خشونت علیه زنان در تاجیکستان در سال ۱۹۹۶ انجام داده است، به عنوان الگویی برای مطالعه خشونت علیه زنان در سایر کشورهای جهان از سوی سازمان‌های بین‏المللی مورد استفاده قرار گرفته است. با برگزاری بیش از ۶۰ گفت‌وگو از ۱۸۶ گفت‌وگو در حوزه حقوق زنان، راه‌اندازی کمپین ۵۰% زنان افغانستان، کمیته دفاع از سهم ۲۵ درصد زنان در نهادهای انتخابی، بنیان‌گذاری فستیوال بین‌المللی فیلم زنان- هرات با همکاری خانه فیلم رؤیا، راه‌اندازی چهل‌گیس؛ کاروان بین‌المللی فیلم زنان، و اختصاص چهارمین دوره از «جایزه بین‌المللی صلح سیمرغ» به دست‌آوردهای زنان افغانستان و منطقه و اختصاص دوره ششم (۲۰۱۸) هفته حقوق بشر به مسأله زنان، خشونت‌های جنسیتی و عدالت انتقالی، گام‌های جدی در زمینه آگاهی‌دهی، ظرفیت‌سازی، حمایت از مشارکت سیاسی زنان و دخیل کردن آنان در روندهای سیاسی- اجتماعی و عدالت انتقالی و تصمیم‌گیری‏های کلان کشور برداشته است.

نقطه عطف فعالیت‌های آرمان شهر، ایجاد پیوند و برقراری ارتباط میان مسایل فرهنگی، اجتماعی و سیاسی کلان جامعه و اقشار مختلف آن با مفاهیم بنیادین عدالت، صلح، حقوق بشر، حقوق زنان و کودکان است. این نگرش در قلب تمام فعالیت‌های آرمان شهر قرار داشته است. توجه خاص به تمامی گروه‌های اجتماعی، به ویژه گروه‌ها و اقشار آسیب‌پذیر جامعه از جمله زنان و کودکان، در همه‌ی بخش‌ها و فعالیت‌های آرمان شهر مد نظر بوده است.

آرمان شهر، اولین ناشر حقوق بشری فارسی‌زبان

در سال‌های گذشته انتشارات آرمان شهر بیش از ۲۸۰ هزار جلد کتاب در چهارگوشه افغانستان به طور رایگان پخش کرده است که از این میان بیش از ۵۰ عنوان کتاب، دست‌نامه و گزارش تحقیقی در زمینه حقوق زنان با مجموع شمارگان بالای پنجاه هزار جلد منتشر کرده است. از آن میان می‌توان به عناوین عدالت برای زنان در جنگ و صلح، مباحث نظری فمینیسم، جنس دوم، خشونت جنسی و جنسیتی در جنگ، جنبش‌های اجتماعی زنان، فرهنگ نقد فمینیستی، فرودستی جنسیت در علوم اجتماعی، مادر رفت زندان به خاطر حق رای، سیاست انتخاباتی؛ دست‌یابی به موفقیت در کارکرد سهمیه‌بندی برای زنان، جنسیت و ملت و سه زن هراتی، سرزمین من؛ مجموعه لندی و عکس، با هم در حمایت از برابری (متن مصور کنوانسیون سیدا) که اخیراً چاپ سوم آن به مناسبت چهل‌ساله‌گی این کنوانسیون منتشر و در دسترس همه‌گان قرار گرفته است، اشاره کرد و در تمام این سال‌ها، آرمان شهر به منظور نظارت و دیده‌بانی از وضعیت حقوق بشر و حقوق زنان در افغانستان، منطقه و جهان، با انتشار ۲۵۲ شماره «هفت روزنامه حقوق بشری زنان» به طور تخصصی، در راستای ارتقای سطح آگاهی کوشیده است.

آرمان شهر با تولید دو فیلم مستند «چشم‌دید» مستندی بر پایه روایت مردم عادی از جنگ، خشونت و مهاجرت اجباری در چهار دهه جنگ و «روایتی مکرر: افسانه سرمنگسک» برای نخستین‌بار دیدگاه تعدادی از نخبه‌گان زن و مرد در رابطه با صلح را به تصویر کشید و روایتی دیگر از افغانستان را بازگو کرد.

از سال ۲۰۱۳ آرمان شهر دهه اول ماه دسامبر را به مناسبت روز جهانی حقوق بشر به برگزاری «هفته حقوق بشر» اختصاص داده است. در هر هفت دوره برگزاری این هفته، عمده‌ترین موضوع‌های محوری آن عدالت در دوره گذار، قربانیان، صلح و حقوق زنان در چارچوب منازعه، پیش و پس از آن بوده و در قالب برنامه‌های متنوعی از جمله کارگاه‌های آموزشی، سمینار، برنامه‌های فرهنگی، هنری و انتشار کتاب تبلور یافته است.

یکی از پایه‌های فعالیت آرمان شهر، توجه به تولیدات فرهنگی و هنری (تیاتر، نمایشگاه هنری، کنسرت موسیقی، شب شعر، گروه‌های کتاب‌خوانی، تولید فیلم مستند و نمایش فیلم و…) با محتوای حقوق بشری و زنان، عدالت و صلح است. به همین دلیل، بنیان‌گذاری «جایزه صلح سیمرغ در قلب آسیا» و پیش‌برد چند کمپین ملی از جمله «کمپین افغانستان به روایت دیگر» دو بال پرواز آرمان شهر برای توجه به افکار عمومی و انعکاس صداهای مترقی، ضد جنگ، عدالت‌خواه و صلح‌پرور بوده است. در دور چهارم جایــزه صلح سیمرغ که تاکنون پنج دوره آن برگزار شده، از زنانی قدردانی شد که در سه کشور همسایه در قلب آسیا (افغانستان، تاجیکستان و ایران) پاسداران واقعی صلح‌اند؛ زنانی که از جنگ‌افروزی بیزار اند و با ابتکارات مدنی و پی‌گیر خویش در مقابل آن ایستاده‌اند.

نقطه عطف فعالیت‌های آرمان شهر، ایجاد پیوند و برقراری ارتباط میان مسایل فرهنگی، اجتماعی و سیاسی کلان جامعه و اقشار مختلف آن با مفاهیم بنیادین عدالت، صلح، حقوق بشر، حقوق زنان و کودکان است. این نگرش در قلب تمام فعالیت‌های آرمان شهر قرار داشته است. توجه خاص به تمامی گروه‌های اجتماعی، به ویژه گروه‌ها و اقشار آسیب‌پذیر جامعه از جمله زنان و کودکان، در همه‌ی بخش‌ها و فعالیت‌های آرمان شهر مد نظر بوده است. با پرداختن به حقوق زنان از منظر دسترسی به عدالت در تمامی ابعاد آن، به ویژه تبلور صدای زنان در عرصه‌های کلان تصمیم‌گیری جامعه و به ویژه در پروسه پایان دادن به جنگ و ایجاد صلح، و توجه به قربانیان خشونت‌های جنسی و جنسیتی در جنگ و ایجاد حساسیت نسبت به این مسأله، آرمان شهر کوشیده است بر فراگیر بودن امر عدالت و صلح تأکید کند. در کنار آن، آرمان شهر «فستیوال بین‌المللی فیلم زنان-هرات» را با همکاری رؤیا فیلم از سال ۲۰۱۳ برگزار کرده تا پلتفرمی برای گفت‌وگو و آموزش از طریق زبان هنر هفتم ارایه کند. به تازه‌گی نیز «کاروان فیلم چهل‌گیس» را راه‌اندازی کرده است تا هم‌سویی هنرمندان عرصه فیلم، سینما و فعالان حقوق زنان را در سطح بین‌المللی تأمین کند.

بنیاد آرمان شهر، عضو فدراسیون بین‌المللی جامعه‌های حقوق بشر است و در پاسخ به خواست جمعی عدالت‌خواهان جهان، کمر همت بسته و به شکل خسته‌گی‌ناپذیر در راه دسترسی به عدالت و پایان دادن به فرهنگ معافیت از مجازات، مقابله با تداوم جنگ و نظامی‌گری به هر شکل و تحت هر عنوان که زنده‌گی زنان، مردان و کودکان این سرزمین را نابود می‌کند، می‌کوشد.

هفتمین دوره «هفته حقوق بشر آرمان شهر» امسال با همکاری خانه سبز: مؤسسه زنان و جوانان تاثیرگذار، نهاد تحقیقاتی حقوق زنان و اطفال، روند فردای بهتر، خبرگزاری زنان افغانستان، انتشارات آن، کلید گروپ، مؤسسه دموکراسی و توسعه افغانستان، چهل‌گیس؛ کاروان فیلم زنان، فدراسیون بین‌المللی جامعه‌های حقوق بشر و شبکه بین‌المللی اقدام برای جامعه مدنی برگزار می‌شود. در مجموعه این برنامه‏ها اشتراک‌کننده‌گان کتاب‌های تازه انتشارات آرمان شهر را به طور رایگان دریافت می‏کنند.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن