آیا شما یک انسان آزاد استید؟

چشمان گود افتاده و رنگ زعفرانی‌اش پریشانی و اضطراب درونی او را نشان می‌داد. در حالی که چهار اطرافش را نگاه می‌کرد تا مطمین شود که کسی دیگر صدایش را نمی‌شنود پرسید: «استاد امتیاز (معاش) ما از این تریننگ (کورس) چقدر میشه؟»

«لطف کنید دقیق بگویید که مه دروغگوی نشم.»

به تعجب به طرفش دیدم. شاید از نگاهم خواند که چه می‌خواهم بپرسم با عجله و دستپاچه‌گی گفت: «استاد، شوهرم از روزی که تریننگ ما شروع شده هر روز پرسان می‌کنه که چقدر امتیازات برایتان می‌دهند. اگر امشب برایش جواب دقیق ندهم جنجال خواهد کرد.»

این خاطره‌ی من از تدریس کورس آموزشی‌ای که از طرف یک سازمان خارجی دایر شده بود است، اما از این قبیل تجربه‌ها در افغانستان کم نیست.

آیا شما یک انسان آزاد استید؟

مطمین استم که در پاسخ به این سوال اکثریت با تعجب خواهند گفت: بله، مگر چه شده؟

انسان آزاد در حقیقت تنها کسی نیست که غل و زنجیر به دست و پا ندارد بلکه آزادی فردی تعریف مشخص‌تری دارد. انسان آزاد حریم خصوصی خود را دارد. در اکثر ادیان و فرهنگ‌ها به فردیت اشخاص و حریم شخصی آن‌ها احترام شده است. حق انتخاب همسر، حق انتخاب مسکن و محل سکونت، حق دیدار اقارب و دوستان، حق کار و بقیه، چند مثال از آزادی‌های شخصی و حقوق فردی انسان‌ها است. این حقوق را باید همه انسان‌ها به صورت طبیعی داشته باشند، اما من زنانی را می‌شناسم که در بیرون از خانه کار می‌کنند، با وجود داشتن دستمزد، استقلالیت اقتصادی ندارند و نمی‌توانند از دستمزد خود استفاده کنند. زنانی هستند که حق ندارند به تماس تلفونی یک شماره‌ی ناشناس جواب بگویند، هر چند ممکن است گاه یکی از اعضا فامیل نظر به بعضی مشکلات از یک شماره‌ی ناشناس تماس بگیرد. زنانی هستند که حق انتخاب لباس، طرز آرایش، رفتن برای خرید و یا رستورانت را ندارند. عده‌ای از زنان بعد از ازدواج حق دیدن اقارب و یا رفت و آمد با آن‌ها را با دلایل بسیار غیرمنطقی و پیش پا افتاده از دست می‌دهند. اکثریت خانواده‌ها رشته‌ی تحصیلی دختران‌شان را تعیین می‌کنند و به آن‌ها حتا حق انتخاب رشته‌ی کاری دلخواه‌شان را نمی‌دهند.

این نابرابری‌ها در زنده‌گی آنلاین زنان نیز به نظر می‌رسد. بر اساس آمار نی، یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر در افغانستان از شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند، اما مشخص نیست که چه تعداد این کاربران زنان اند. نگاهی به اطراف ما در جامعه نشان می‌دهد که دسترسی دختران و زنان به شبکه‌های اجتماعی نسبت به مردان محدودتر است. آنگونه که بیشتر آزادی‌ها در افغانستان منوط به مردان است، استفاده از شبکه‌های اجتماعی نیز برای اکثر زنان و دختران فراهم نیست. تنها دخترانی از این شبکه‌ها استفاده می‌کنند که در شهرها زنده‌گی دارند آن ‌هم در خانواده‌هایی که افکار بازتر دارند. با این وجود، موجودیت آنلاین اکثریت این زنان توسط پدر، شوهر، برادر و یا دیگر اعضای فامیل بررسی و تعقیب می‌شود. اکثر زنانی که من می‌شناسم از شبکه‌های اجتماعی با نام های مستعار و یا مردانه استفاده می‌کنند چون از عواقب بودن در شبکه‌های اجتماعی هراس دارند. زنان و دخترانی که از شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند اکثر ترجیح می‌دهند تصاویرشان در فضای مجازی پخش نشود. این در حالی است که زنان -مانند مردان- آزاد افریده شده‌اند و باید دارای حقوق مساوی و انسانی ‌باشند. می‌خواهم یکبار دیگر سوال خود را تکرار کنم: با در نظر داشت تمام مواردی که ذکر کردم، آیا شما یک انسان آزاد استید و یا این که غل و زنجیر‌های نامری‌ای دور دست و پای‌تان پیچیده است؟

دکمه بازگشت به بالا
بستن