زمستانی دیگر در انتظار پایتخت؛ جلوگیری از آلوده‌گی هوای کابل بدون کمک شهروندان ناممکن است

عبدالاحمد حسینی

هم‌زمان با شروع فصل سرما، میزان آلوده‌گی هوا در شهر کابل افزایش می‌یابد. در این فصل پایتخت‌نشینان بیش‌تر از انرژهای غیرتصفیه شده و زغال‌سنگ برای تسخین خانه‌ها، حمام‌ها و بلندمنزل‌های‌شان کار می‌گیرند. نهادهای محیط زیستی اما هشدار می‌دهند که در فصل پیش رو شهروندان نباید هوای پایتخت را آلوده‌کنند، زیرا به گفته مسوولان محیط زیست، از آن‌جایی که پایتخت‌نشینان با دو دشمن کُشنده «موج دوم کرونا و هوایی آلوده» روبه‌رو هستند، باید بیش‌تر در قسمت پاک نگهداشتن محیط زیست کار کنند. این مسوولان به باشنده‌گان کابل توصیه می‌کنند که بیش‌تر از انرژی‌های پاک چون برق و گاز در گرم کردن خانه‌ها، بلندمنزل‌‎ها و حمام‌های‌شان استفاده کنند. هم‌چنان مسوولان در این نهادها تصریح می‌کنند که اگر کسی از زغال‌سنگ هم استفاده می‌کند، باید در سیستم تسخین‌ خانه‌های‌شان فیلترکننده‌های دود نصب کنند و در غیرآن جلو فعالیت‌شان گرفته می‌شود. مسوولان در این نهادها هشدار می‌دهند که آلوده‌ کردن محیط زیست جرم است و مجرمان در بار نخست جریمه نقدی می‌شوند و در صورت اصلاح نشدن به نهادهای عدلی و قضایی معرفی خواهند شد. این در حالی است که آلوده‌گی هوا در سال گذشته به یک معضل تبدیل و شهر کابل جز آلوده‌ترین شهر جهان شناخته شده بود. آلوده‌گی هوا سبب شده بود که ارگ ریاست جمهوری کمیسیون مبارزه با آلوده‌گی هوا را ایجاد کند.

قاسم رحیمی، سخنگو و رییس ارتباطات و آگاهی عامه اداره ملی حفاظت محیط زیست به ۸صبح گفت که مقرره مبارزه با آلوده‌گی هوا تعدیل شده و الزامات حقوقی و مقرراتی در آن تشدید شده است. وی افزود که در این مقرره برای منابع آلوده‌کننده هوا جریمه‌های نقدی و معرفی به نهادهای عدلی و قضایی در نظر گرفته شده است. سخنگوی اداره ملی حفاظ محیط زیست تصریح کرد که برای جلوگیری از آلوده‌گی هوا در فصل پیش رو، به تمامی بلندمنزل‌ها، حمام‌ها، حوض‌ها و منابع آلوده‌کننده الزامیت در نظر گرفته شده تا فیلتر کننده‌های دود نصب کنند و در صورت تطبیق نکردن آن، به سیستم‌های تسخین‌شان اجازه فعالیت داده نمی‌شود. بدین ملحوظ او از شهروندان و کرایه‌نشینان خواست که اگر خانه و یا منزل را به کرایه می‌گیرند، باید از سیستم تسخینش نظارت کنند و در صورتی که فیلتر‌کننده دود نداشته باشند، به کرایه نگیرند.

رحیمی شهر کابل را از جمله آسیب‌پذیرترین شهر در برابر آلوده‌گی هوا عنوان کرد. او توضیح داد، از آن‌جایی‌که شهر کابل توسط سلسله کوه‌ها احاط شده، با افزایش سردی هوا، میزان وزِش باد کاهش پیدا می‌کند و این سبب می‌شود که تراکم گاز مضر زیاد شود و یک لایه را تشکل دهد. به همین دلیل او بیان داشت که برای جلوگیری از آلوده‌گی هوا یک دستور عمل صادر شده که براساس آن تا یک ماه دیگر، مالکان بلندمنزل‌ها و منابع آلوده‌ کننده، در سیستم تسخین‌‌شان فیلتر‌کننده دود نصب کنند. او هشدار داد در صورتی که این کار نشود، جواز فعالیت فابریکه‌ها گرفته و مالکان آن به نهادهای عدلی و قضایی معرفی می‌شوند.

هم‌چنان سخنگوی اداره ملی حفاظت محیط زیست گفت که در قسمت وسایط نقلیه هم پیش‌بینی شده و تمام وسایط نقلیه چک و بررسی می‌شوند. او افزود که در این بخش وزارت ترانسپورت و ریاست ترافیک وظیفه دارند تا وسایط نقلیه را بررسی و در صورت دودزا بودن از چرخه ترافیک بیرون کنند. وی هشدار داد، در صورتی که این وسایط تعمیر نشود، مالکان آن جریمه و در صورت جدی نگرفتین آن به نهادهای عدلی و قضایی معرفی می‌شوند.

سخنگوی اداره ملی حفاظت محیط زیست هم‌چنان تصریح کرد که در برنامه‌های دراز مدت، این نهاد برنامه کمربندی سبز را روی دست دارد. او گفت که در این برنامه موضوع نهال‌شانی در شهر کابل تقویت می‌شود و برای کاهش آلوده‌گی هوا محیط سبز کابل بیش‌تر می‌شود.

با این همه رحیمی گفت که مقررات به تنهایی کفایت نمی‌کند و مردم باید وظیفه حقوقی و شهروندی‌شان را درک و دولت را در راستای مبارزه با آلوده‌گی هوا کمک کنند. او گفت: «با تمام کمبودی که داریم باید با همین چالش مبارزه کنیم. مردم باید مسایل محیط زیستی را در نظر بگیرند. توقع داریم که انکشاف پایدار با رعایت مسایل محیط زیستی صورت گیرد. اگر توجه نشود ممکن است که با چالش مواجه شویم.»

در عین زمان کاظم همایون، رییس حفاظت از محیط زیست کابل، میزان آلوده‌گی هوا در فصل پیش رو را بالا خواند. او به ۸صبح گفت که ممکن است میزان آلوده‌گی هوا در سال جاری نسبت به سال گذشته به دلیل سرد شدن هوا افزایش یابد. او اما بیان کرد که برای کاهش آلوده‌گی بعضی کارها انجام و بعضی دیگر روی دست دارد. همایون گفت، از آن‌جایی‌که بیش از ۶۰ درصد آلوده‌گی هوا ناشی از ناآگاهی مردم بود، برنامه‌های آگاهی‌دهی خانه‌به خانه، کمیپن «برگ سبز و تحفه درویش» را روی دست گرفت و تا ماه سرطان بیش از هزارن خانواده را آگاهی‌دهی و بروشور توزیع کرده‌اند. هم‌چنان رییس محیط زیست کابل گفت که بعد از ماه سرطان یک دیتابس ساخته‌اند و تمامی منابع دودزا را شناسایی و در جی‌پی‌اس ثبت کرده‌اند. او گفت: «ما چهار هزار و ۱۸۳ منبع دوزا را در ۲۲ ناحیه و ۱۴ ولسوالی شناسایی و زیر پوشش گرفتیم. از ده روز به این طرف، نظارت از تعهدات منابع دودزا را آغاز کردیم. ما از بلند منزل‌ها، سقاوها، حمام‌ها و سایر اصناف دودزا نظارت کردیم. ما تا ختم سال نظارت خودمان را ادامه می‌دهیم.»

آقای همایون هم‌چنان بیان داشت که یک نشست با رییس جمهور و معاون اولش در مورد آلوده‌گی هوا داشته‌اند. وی افزود که در این نشست طرح ریاست محیط زیست این بود که باید استفاده از زغال‌سنگ در تسخین خانه‌ها ممنوع قرار داده شود، زیرا در ترکیب آن عناصر خطرناک و فلزات سنگین است و به جای آن قیمت گاز ثابت نگهداشته شود تا شهروندان کشور بیش‌تر از انرژی پاک در گرم کردن خانه‌های‌شان استفاده کنند. او اما بیان داشت که ریاست جمهوری این طرح را نپذیرفته و بر استفاده از زغال‌سنگ تأکید کرده است. همایون گفت، ریاست جمهوری استدلالش این بوده که استفاده از زغال‌سنگ برای دولت ۱۲۰ تا ۱۴۰ میلیون دالر مفاد دارد، از این رو استفاده آن نباید ممنوع شود. این در حالی است که اداره نفت و گاز، پیش از این گفته بود که ذخایرش را از گاز و نفت پُر ساخته و تلاش دارد تا روند انتقال گاز مایع را از بندرهای هرات، آقینه و حیرتان بیش‌تر کند. این اداره تصریح کرده بود که در صورت تغییر سیستم سوخت شهرک‌ها، بلندمنزل‌ها و اصناف، این اداره آماده است تا در هم‌آهنگی با سکتور خصوصی، گاز مورد نیاز را تأمین کند.

از سویی هم وی بیان داشت که میزان آلوده‌‎گی هوا در فصل سرما بالا است و خطرات جدی باشنده‌گان کابل را تهدید می‌کند. او هشدار داد، در صورتی که مردم و نهادهای دولتی همکاری نکند، میزان آلاینده‌گی از سطح استندردها بالا خواهد رفت. هم‌چنان او به موج دوم ویروس کرونا اشاره کرد و گفت که کرونا هم‌مانند دود زغال‌سنگ صدمات جدی را به شش و قلب می‌زند، به همین دلیل به ریاست جمهوری پیشنهاد داشته‌اند که استفاده از زغال‌سنگ ممنوع شود، اما ریاست جمهوری این پیشنهاد را قبول نکرده است.

کدام ناحیه‌ها آسیب‌پذیرتر است؟

از سوی هم رییس محیط زیست کابل می‌گوید که نقاط آسیب‌پذیر کابل شناسایی شده است. کاظم همایون، رییس این اداره گفت، در جاهای که فقر گسترده هست و عدالت زیست محیطی مراعات نشده، منابع آلوده‌گی هوا بیش‌تر وجود دارد. او حوزه‌های یازده، سیزده، هفده و هژده را از حوزه‌های آسیب‌پذیر شهر کابل یاد کرد. آقای همایون بیان داشت، با توجه به تراکم نفوس در حوزه یازده و هفده، آلوده‌گی‌هوا بیش‌تر است. وی تصریح کرد، آلاینده‌هایی که در این دو حوزه تولید می‌شود، بیش‌تر ساحات «کلوله پشته» و «قلعه زمان خان» را تحت پوشش قرار می‌دهند. هم‌چنان دو حوزه در غرب کابل است که به دلیل جمعیت گسترده، حاکم بودن فقر، خانه‌های غیرمعیاری و استفاده از منابع دودزا بیش‌ترین آسیب‌پذیری را دارد.

از سوی دیگر وی افزود که برای جلوگیری از آلوده‌گی هوا بحث اقتصاد سبز را روی دست دارد. آقای همایون گفت که به وزارت مالیه و ریاست جمهوری پیشنهاد کرده است که مالیات بر منابع دودزا را بیش‌تر و مالیات کارگران را کم‌تر کند. او گفت: «ما باید اقتصاد جدید را به وجود بیاوریم تا مالیات بر نیروی کار کاهش و مالیات بر آلوده‌گی‌ها افزایش یابد. کاهش مالیات بر نیروی کار مورد تایید اقتصاددانان نیز است. اگر مالیات بر زغال‌سنگ را بیش‌تر کنیم، قیمت زغال‌سنگ بلند می‌رود و همه سرمایه‌گذاری‌ها روی انرژی پاک صورت می‌گیرد. وقتی‌که زغال‌سنگ ارزان باشد، کسی به طرف استفاده از انرژی پاک نمی‌رود.»

آلوده‌گی هوا در سال گذشته یک معضل جدی برای پایتخت‌نشینان خلق کرده بود. میزان آلوده‌گی به حدی افزایش پیدا کرده بود که رییس جمهور آن را کُشنده توصیف کرده بود و برای کاهش و جلوگیری از آن یک کمیسیون را شکل داد. سال گذشته هر چند برنامه‌های مختلف چون اکوتاژ، کمپین منع استفاده از زغال‌سنگ و سایر برنامه‌ها روی دست گرفته شد، اما چندان کارساز نبود. اکنون باید دیده شود که با این برنامه‌های اداره محیط زیست، چه‌قدر از میزان آلوده‌گی هوا کاهش می‌یابد.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن