ادعای فساد مالی گسترده و زندگی شاهانه در زندان هرات

محمدحسین نیک‌خواه

به تازگی شورش در زندان مرکزی هرات، هشت کشته و حدود ۱۷ زخمی برجای گذاشت. بر مبنای معلومات یک مقام معتبر در زندان هرات، نیروهای امنیتی تازه‌نفس با اوج گرفتن درگیری میان زندانیان و نگهبانان زندان، اطراف محبس را برای مهار شورش محاصره و از خارج زندان به داخل گلوله‌باری کردند. اطلاعاتی که برخی زندانیان با فعالان مدنی هرات در میان گذاشته‌اند، نشان می‌دهد که علت اصلی وقوع درگیری، تخریب اتاق‌های «ویژه/وی‌آی‌پی» بود که غیرقانونی و در بدل پرداخت پول، در اختیار برخی زندانیان سرمایه‌دار قرار داشته است.

سیداشرف سادات، از فعالان مدنی هرات، در صحبت با روزنامه ۸صبح می‌گوید بر اساس ادعای برخی زندانیان، اتاق‌های ویژه در بدل ۳۰ تا ۷۰ هزار افغانی در اختیار افراد واسطه‌دار و سرمایه‌دار گرفته بود، اما سایر زندانیان در این مورد اعتراض کرده‌اند. به گفته‌ی او، اطلاعاتی که زندانیان با فعالان مدنی شریک کرده‌اند نشان می‌دهد که یک‌ روز پیش از وقوع شورش در زندان مرکزی هرات، وسایل رفاهی اتاق‌های ویژه از سوی کارمندان امنیت ملی و نگهبانان زندان جمع‌آوری شده بود.

از دید فعالان مدنی هرات، شکایت‌های زیادی از فساد اداری در زندان هرات وجود دارد و تخت‌های خواب، وسایل رفاهی مانند تلویزیون‌، یخچال، وسایل گرمایشی و تلفن‌های همراه، در بدل پرداخت پنج تا ۱۵ هزار افغانی در اختیار زندانیان قرار می‌گیرد. یک منبع معتبر در کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح می‌پذیرد که به احتمال بسیار زیاد، علت اصلی شورش در زندان مرکزی هرات، فساد اداری و اعتراض زندانیان به ایجاد اتاق‌های ویژه در بلاک پنجم زندان بوده است.

به گفته‌ی منبع، قرار است هیأتی از کمیسیون مستقل حقوق بشر، برای بررسی علت و چگونگی وقوع درگیری در زندان هرات، کارش را امروز شنبه، دهم میزان، آغاز کند و افزون بر این یک کمیسیون مشترک نیز در همین زمینه به فعالیت آغاز کرده است. در مورد علت آغاز درگیری روایت‌های متفاوت و ضدونقیض وجود دارد، برخی زندانیان مدعی‌اند که در پی جمع‌آوری تلفن‌های موبایل، تلویزیون، یخچال و برخی وسایل رفاهی از برخی اتاق‌های ویژه در بلاک پنجم، زندانیان در اعتراض به این اقدام دست به شورش زدند.

به روایت دیگر، پس از ایجاد برخی اتاق‌های ویژه و مجزا برای شماری از زندانیان در بلاک پنجم، زندانیان دیگر دست به اعتراض زده و سرانجام اعتراض آنان شدت گرفت و در نهایت کار به درگیری فیزیکی میان زندانیان و مأموران امنیتی کشید. چند ساعت پس از این درگیری، هیأتی از اداره تنظیم امور زندان‌های کشور به ریاست معاون عمومی این نهاد، برای بررسی وضعیت زندان مرکزی هرات، به این ولایت سفر کرد. والی هرات و برخی مقام‌های ارشد امنیتی به شمول رییس امنیت ملی و فرمانده پولیس هرات، با حضور در زندان، با نمایندگان زندانیان معترض دیدار کردند.

تصاویر ویدیویی که در جریان درگیری از داخل زندان هرات به بیرون درز کرد، آتش‌ گرفتن بخش‌هایی از زندان را نشان می‌دهد و برخی زندانیان در پشتی‌بانی از شورش، بر ضد نیروهای امنیتی شعار می‌دهند. گزارش‌هایی از دخالت افراد وفادار به گروه طالبان نیز در این درگیری وجود دارد، اما مقام‌های رسمی آن را بی‌اساس می‌دانند. اداره تنظیم امور زندان‌ها هرچند در مورد ادعاهای فساد در زندان هرات ابراز بی‌خبری می‌کند، اما می‌گوید که زندانیان حین جمع‌آوری اتاق‌های انفرادی، واکنش نداشته‌اند و در پایان روز و حین تقسیم غذا بر کارمندان زندان حمله کرده‌اند.

فرهاد بایانی، سخنگوی این اداره روز جمعه، نهم عقرب به روزنامه ۸صبح گفت که این اتاق‌ها پیش از تشکیل اداره زندان‌ها به عنوان یک اداره مستقل ایجاد شده بود که سرانجام تصمیم به برداشتن آن گرفته شد. وی تصریح کرد که زندانیان در آغاز شب بر کارمندان زندان حمله کردند و سپس با شکستن درب بلاک پنجم، به سایر بلاک‌ها هجوم بردند. آقای بایانی گفت که نیروی ضد شورش در صحن زندان حضور یافته، اما سرانجام از فرماندهی پولیس هرات برای مهار این شورش کمک گرفته‌اند. او افزود که در پی مهار این شورش، چهار زندانی توسط شلیک کشته و چهار زندانی دیگر با استفاده مواد مسکن قوی مسموم شده‌اند. وی افزود که این مواد به گونه قطره‌ای برای تسکین درد بیماران مواد مخدر در زندان داده‌ می‌شد و این چهار زندانی نیز به عنوان بیمار معتاد زیر مداوا بوده‌اند.

فرهاد بایانی می‌گوید که حدود ۱۷ زندانی دیگر در جریان این شورش زخمی شده‌اند. افزون بر این، هفت کارمند زندان نیز زخمی شده‌اند که از این میان، وضعیت یک تن آنان وخیم است. وی اما تصریح کرد که این اداره بررسی‌هایش پیرامون این شورش را ادامه می‌دهد. پیش از این، مسوولان اداره تنظیم امور زندان‌ها در یک نشست خبری از وجود فساد اداری، فروش و استفاده مواد مخدر و آزارواذیت جنسی در زندان‌ها پرده برداشته و هم‎زمان اعلام کرده بودند که نابسامانی‌های موجود را به صورت بنیادین حل خواهند کرد. احمدراشد طوطاخیل، رییس اداره تنظیم امور زندان‌ها، در ماه ثور سال روان خورشیدی، طی یک نشست خبری در کابل گفت که از سال‌های گذشته به این‌سو استفاده از مواد مخدر، فروش و قاچاق آن در بین زندانیان وجود داشت و در حال حاضر نیز وجود دارد.

او کارمندان زندان‌ها را عاملان انتقال مواد مخدر به داخل زندان‌ها عنوان نموده و افزوده بود، پیش از این تصور می‌شد که پای‌وازان در انتقال مواد مخدر به داخل زندان نقش داشته‌اند، اما با اجرای قرنطین، مشخص شد که کارمندان زندان‌ها از عاملان اصلی انتقال مواد مخدر می‌باشند. به گفته‌ی او، فساد نیز به صورت گسترده در بخش‌های گوناگون زندان‌ها از جمله در بخش غذا و استفاده از وسایط زندان‌ها وجود دارد، اما مسوولان زندان مرکزی هرات، چندی پیش در یک نشست خبری، ادعاها در مورد وجود فساد در این مرکز را بی‌اساس دانسته و رد کرده بودند.

مقام‌های محلی در هرات می‌پذیرند که درگیری میان زندانیان و نیروهای امنیتی، از شام چهارشنبه آغاز و تا ساعت چهار صبح پنج‌شنبه، ادامه داشته است. ریاست صحت عامه هرات تأیید می‌کند که در جریان درگیری، شماری از کارمندان امنیتی زندان در اثر لت‌وکوب زندانیان، زخم برداشته‌اند. داکتر عارف جلالی، سرطبیب شفاخانه حوزه‌ای هرات در صحبت با روزنامه ۸صبح می‌گوید که برخی زخمیان این رویداد برای درمان به شفاخانه حوزه‌ای هرات منتقل شدند. به گفته‌ی او، در میان هشت قربانی رویداد، یک تن به دلیل برخورد مرمی کشته شده و دلیل کشته شدن هفت تن دیگر نیز اشیای نامعلوم خوانده شده است. پیش‌تر، اداره زندان‌ها تصریح کرد که چهار تن به دلیل شلیک نیروهای امنیتی کشته شده‌اند.

زندان هرات در یکی از شلوغ‌ترین مناطق این شهر و نزدیک ده‌ها مرکز اداری و مناطق مسکونی موقعیت دارد. درگیری چند ساعته بین زندانیان و گلوله‌باری شدید در اطراف آن،  سبب نگرانی هراتیان شد و سیدوحید قتالی، والی هرات، شخصاً برای برهم خوردن آرامش مردم، از هراتیان معذرت‌خواهی کرد. این زندان دارای شش بلاک جداگانه برای نگه‌داری زندانیان، مرکز آموزش حرفه‌و‌فن و برخی تأسیسات دیگر است. طی سال‌های اخیر بارها در مورد طرح انتقال زندان از مرکز شهر به نزدیکی میدان هوایی هرات سخن گفته شد، اما در نبود زیرساخت‌های مناسب و آغاز نشدن کار عملی ساخت زندان جدید، این طرح تاکنون عملی نشده است.

دکمه بازگشت به بالا