درس‌های وابسته‌گی به‌بیگانه‌گان

حبیب حمیدزاده

در هفته‌های اخیر، جمهوری اسلامی پاکستان داکتر عبدالله را به پاکستان دعوت کرد و از وی استقبال بی‌پیشنه کرد. دعوت از داکتر عبدالله به‌منظور تسهیل در روند گفت‌و‌گوهای صلح و هم‌کاری پاکستان در این روند اعلام شده بود. به تعقیب آن پاکستان از گلبدین حکمتیار، رهبر حزب اسلامی نیز دعوت به عمل آورد. گلبدین حکمتیار پس از برگشت از سفر، خواهان حکومت موقت برای افغانستان شد و ادعای دولت مبنی بر کشته‌شدن شهروندان پاکستان در جنگ هلمند را تکذیب کرد. هم‌زمان با سفر حکمتیار به پاکستان،‌ عطامحمد نور، یکی از مجاهدین سابق نیز به هند- رقیب و دشمن پاکستان، دعوت شد. عطامحمد نور پس از برگشت از هند برخلاف گلبدین حکمتیار از مقاومت سوم علیه طالبان سخن گفت. اکنون نیت هند و پاکستان در قبال افغانستان و انتظار آنان از صلح حکومت افغانستان با طالبان، تمامی مردم افغانستان را نگران ساخته است. زیرا کابل و افغانستان را افراد وابسته به پاکستان و کشورهای منطقه و جهان یک‌بار ویران کردند. متأسفانه مرض وابسته‌گی بخشی از مجاهدین و سیاست‌مداران گذشته‌ی افغانستان به حکومت فعلی افغانستان نیز سرایت کرده است. حکومت کابل به جای ارایه‌ی طرح،‌ برنامه و داشتن ابتکار، وابسته‌گی به امریکا را افتخار می‌داند و به آن می‌بالد.

ولی حکومت‌های وابسته عمر طولانی ندارند. حکومت‌های وابسته نه تنها عمر طولانی ندارند که چه بسا سرانجام بدی در انتظارشان است. زیرا حیات و دوام‌شان به وضعیت سیاسی، نظامی و اقتصادی حامیان‎شان در عرصه‌ی بین‌الملل بسته‌گی دارد. نمونه‌ی داخلی‌اش حکومت حزب دموکراتیک خلق، مجاهدین و طالبان است. حکومت و نظام چپ‌گرای افغانستان تا زمانی دوام آورد که اتحاد جماهیر شوروی برایش کمک همه‌جانبه می‌رساند. هم‌زمان با خروج اتحاد جماهیر شوروی از افغانستان، نظام کمونیستی شروع به زوال و فروپاشی کرد. تمامی رهبران حزب دموکراتیک خلق افغانستان با آب و تاب از اتحاد و برادری مستحکم و ناگسستنی «افغان-شوری» سخن می‌گفتند و خود را متعلق به یک اردوگاه می‌دانستند، ولی در آخر اتحاد جماهیر شوروی جنگ افغانستان را «زخم خونین» خواند و پشت نظام مورد حمایتش را در کابل خالی کرد. فرجام آن رابطه و وابسته‌گی ناسنجیده، این شد که افغانستان به کام پاکستان فرو رفت و بدترین روزگار را تجربه کرد. پاکستانی‌ها آخرین رییس‌جمهور کمونیست مورد حمایت اتحاد جماهیر شوروی را از دفتر سازمان ملل متحد بیرون کردند، شکنجه کردند، کشتند و جسد بی‌جان او را در خیابان‌های کابل کشیدند و سرانجام در یکی از چهارراهی‌ها آویزان کردند. مجاهدین افغانستان که در تمام دوره‌ی جنگ با اتحاد جماهیر شوروی در پاکستان کمپ و پایگاه داشتند نیز روزگار بد نجیب را تجربه کردند. این پاکستان بود که نیروهای مجاهدین را از کابل بیرون راند و در ۱۹ سال پسین توانا‌ترین آنان را با حملات انتحاری به وسیله‌ی طالبان از میان برداشت. این یکی از درس‌هایی است که هیچ‌یک از ما حق ندارد آن را فراموش کند. سفر به پاکستان و هند و یا کشورهای دیگر و بعد مطابق میل آن کشورها موضع‌گرفتن و مبارزه‌کردن، غلامی است نه فعالیت سیاسی.

بعید نیست که مقامات بلندپایه‌ی حکومت افغانستان گرفتار سرنوشت داکتر نجیب‌الله شوند. زیرا اوضاع این روزهای حکومت افغانستان همانند اوضاع روزهای آخر حکومت نجیب‎الله است. به این معنا که حدود ۱۹ سال قبل از امروز ایالات متحده امریکا برای از بین‌بردن شبکه‌ی تروریستی القاعده به افغانستان لشکرکشی کرده بود. در ۱۹ سال گذشته ایالات متحده امریکا مدام از آوردن دموکراسی، آزادی بیان، حقوق بشر، ساختن یک جامعه‌ی دموکراتیک و دوستی افغانستان و ایالات متحده امریکا سخن می‌گفت. این وعده‌ها، عده‌ای از مقامات حکومتی را چنان از خود بی‌خود کرده بود و کرده است که هنوز ایالات متحده‌ی امریکا را منجی افغانستان می‌دانند. کم نیستند مقامات حکومتی افغانستان که از دوست امریکایی داشتن یا با امریکایی رابطه داشتن را بزرگ‌ترین موفقیت و افتخار زنده‌گی‌شان می‌دانند. تا جایی‌که بلندترین مقام حکومت افغانستان، رییس‌جمهور محمد اشرف غنی از ایستادن در قطار سربازان ایالات متحده‌ی امریکا برای شنیدن سخنان ترمپ احساس شرم نمی‌کند. مقامات حکومت و تیم کاری محمداشرف غنی هر روز زمزمه می‌کنند که «ما همه سرباز تو ایم امریکا!».

محمداشرف غنی و دیگر مقامات بلندپایه‌ی حکومت افغانستان، پیروزی جو بایدن در انتخابات ایالات متحده امریکا را تبریک گفتند و افزودند که افغانستان و امریکا به همکاری‌های استراتژیک خویش ادامه می‌دهند. اما مقامات بلندپایه‎ی ایالات متحده امریکا به‌شمول جو بایدن، رییس‌جمهور تازه انتخاب‌شده‌ی ایالات متحده‌ی امریکا هم برای حامد کرزی و هم برای محمداشرف غنی به وضاحت گفته بود که طالبان دشمن امریکا نیستند، بلکه دوست امریکا هستند. ایالات متحده‌ی امریکا برای حامد کرزی و اشرف غنی به وضاحت گفته است که طالب زمانی تروریست است که به تأسیسات ایالات متحده امریکا حمله کند و یا سرباز امریکایی را بکشد. ولی در صورتی که طالبان بر مکتب افغانستان، ‌ارتش افغانستان و یا نهادی در افغانستان حمله می‌کنند، این مشکل داخلی افغانستان گفته می‌شود نه ایالات متحده امریکا و طالبان. جو بایدن قبلاً گفته بود که افغانستان برای ایالات متحده امریکا اهمیت ندارد، بلکه اهمیت پاکستان پنجاه برابر بیش‌تر از افغانستان است.

نگه‌داری و محافظت افغانستان وظیفه‌ی مردم و حکومت افغانستان است نه ایالات متحده‌ی امریکا و یا کشورهای منطقه و همسایه. وابسته‌گی به همسایه‌ها و ایالات متحده امریکا نه تنها بحران را حل نمی‌کند، بلکه شکاف موجود را بزرگ‌تر و یک‌پارچه‌گی مردم افغانستان را بیش‌تر از این تهدید می‌کند. تمام مردم افغانستان طعم تلخ وابسته‌گی و پناه‌بردن به حکومت پاکستان و دیگر کشورهای همسایه و منطقه را چشیده‌اند.

دکمه بازگشت به بالا
بستن