توافق روی مبنای فقهی؛ اختلاف‌ها بر تعیین مبنای اصلی پیش‌برد مذاکرات متمرکز شده است

حسیب بهش

بیش از دو هفته از آغاز مذاکرات صلح بین‌الافغانی در دوحه می‌گذرد، هیأت‌های مذاکره‌کننده دولت و طالبان اما هنوز نتوانسته‌اند مقدمات گفت‌وگوهای اصلی را فراهم کنند. هرچند منابع طالبان در قطر می‌گویند که «تعیین مبنای فقهی برای پیش‌برد گفت‌وگوها» هنوز مطرح بحث است، اما یک منبع آگاه در دوحه از پیش‌رفت‌ها در این مورد سخن می‌گوید. به گفته این منبع، دو طرف در بحث تعیین مبنای فقهی مذاکرات، به «حل اختلافات بر‌اساس فقه حنفی با حفظ حقوق، احوال شخصیه و اصول مذهب تشیع» توافق کرده‌اند. با این حال، اختلاف‌های گروه تماس دولت و طالبان اکنون بر تعیین مبنا برای پیش‌برد مذاکرات متمرکز شده است. هیأت مذاکره‌کننده طالبان می‌گوید که باید «توافق‌نامه صلح بین امریکا و طالبان» به تنهایی مبنای مذاکرات قرار داده شود. هیأت مذاکره‌کننده دولت اما تصریح می‌کند که نیاز است «اعلامیه کابل-واشنگتن برای رسیدن به صلح» نیز ضمیمه شود، زیرا هردو هم‌زمان صادر شده‌اند؛ موضوعی که طالبان با آن مخالف‌اند. دو طرف در حالی بحث‌ها را ادامه می‌دهند که امریکا از عاقبت «پیش‌رفت نکردن مذاکرات» هشدار داده و مذاکرات کنونی را نیز راهکاری برای «اصلاح فرصت‌های از دست رفته» خوانده است.

یک منبع آگاه در دوحه روز جمعه، پنجم میزان، به روزنامه ۸صبح گفت که گفت‌وگوهای گروه تماس دولت و طالبان در قطر در جریان روزهای اخیر به پیش‌رفت‌هایی منجر شده است. به گفته این منبع، دو طرف پس از روزها گفت‌وگو سرانجام در خاکه روی تعیین مبنای فقهی برای پیش‌برد مذاکرات توافق کرده‌اند. بدین ترتیب، فقه حنفی با حفظ حقوق احوال شخصیه و اصول مذهب تشیع، به عنوان مبنای فقهی پیش‌برد مذاکرات در نظر گرفته شده است. پیش از این، طالبان تنها بر فقه حنفی به عنوان مبنای حل چالش‌های فقهی مذاکرات تاکید کرده بودند. این پیش‌رفت‌ها هنوز مقدمات گفت‌وگوهای اصلی مذاکرات بین‌الافغانی را فراهم نکرده است، زیرا پس از حل اختلاف‌ها روی تعیین منبای فقهی پیش‌برد مذاکرات، اختلاف‌ها اکنون بر تعیین مبنای اصلی پیش‌برد مذاکرات متمرکز است.

طالبان گفته‌اند که باید «توافق‌نامه صلح امریکا و طالبان» که در دهم حوت سال گذشته در دوحه منعقد شده است، مبنای مذاکرات قرار داده شود. هیأت مذاکره‌کننده دولت اما می‌گوید که باید «اعلامیه مشترک واشنگتن-کابل برای رسیدن به صلح» نیز به این توافق‌نامه ضمیمه شود، زیرا هردو در یک زمان نشر شده‌اند. اعضای هیأت مذاکره‌کننده طالبان به سهم‌شان با این مورد مخالفت کرده‌اند و این اختلاف سبب شده است که بحث‌ها میان گروه تماس دو طرف روی این موضوع متمرکز شود. گفتنی است که گفت‌وگوها میان گروه‌ تماس دولت و طالبان هم‌چنان ادامه دارد و قرار است بحث «تعیین مبنای فقهی برای پیش‌برد مذاکرات» و «تعیین مبنای اصلی برای پیش‌برد مذاکرات» هردو یک‌جا حل شود. این در حالی است که به گفته منابع در گروه طالبان، دو طرف هنوز در برخی از موارد تعبیرهای مختلف دارند، اما گفت‌وگوها در فضای امیدوارکننده دنبال می‌شود. احمدالله وثیق، معاون فرهنگی گروه طالبان، گفت که بحث‌های گروه‌های فنی دولت و طالبان ادامه دارد و توقع می‌رود که راه‌حلی برای رفع اختلاف‌های کنونی سنجیده شود.

در همین حال، امریکا می‌گوید که هزینه پیش‌رفت نکردن صلح برای مردم افغانستان بسیار سنگین است. زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه امریکا برای صلح افغانستان، روز پنج‌شنبه، سوم میزان، در گفت‌وگوی آنلاین انستیتوت صلح ایالات متحده هرچند مذاکرات کنونی را «دشوار» خواند، اما گفت که ادامه خشونت‌ها می‌تواند بی‌اعتمادی میان دو طرف را افزایش دهد و به ناامیدی مردم منتج شود. وی افزود که آگاهی کامل از اهمیت این زمان و شناختن اهمیت تاریخی آن، بسیار مهم است، زیرا به گفته نماینده ویژه امریکا، دو طرف هنوز مسیر طولانی پیش‌رو دارند و باید رو‌ی بسیاری از موارد دشوار مذاکره کنند. به گفته آقای خلیل‌زاد، هزینه حرکت نکردن رو به جلو برای مردم افغانستان سنگین است، زیرا آنان پس از دهه‌ها تحمل خشونت‌ها، آرزوی صلح را در سر می‌پرورانند.

نماینده ویژه امریکا برای صلح افغانستان در این گفت‌وگو با اشاره به موفق نشدن احزاب سیاسی در استفاده از فرصت‌ها پس از شکست شوروی سابق، گفته است که توافق‌نامه صلح دوحه و مذاکرات بین‌الافغانی «درب را به روی دو طرف که برای اصلاح تاریخ در کنار هم نشسته‌اند»، باز کرده است. وی در ادامه تصریح کرد که فرصت از دست رفته، «امروز بر دوش رهبران افغان سنگینی می‌کند». با این حال، خلیل‌زاد تایید می‌کند که خشونت‌ پس از آغاز مذاکرات به گونه چشم‌گیری افزایش یافته‌ است و کاهش آن با توجه به برقراری آتش‌بس در روزهای عید، «امکان‌پذیر» است. او اما معتقد است که خشونت‌ها را «نقطه اصلی فشار» در مذاکرات می‌دانند و احتمال دارد که در اوایل به کاهش آن موافقت نکنند. این در حالی است که محمداشرف غنی در گفت‌وگوی روز جمعه، پنجم میزان، با نخست‌وزیر پاکستان، بر برقراری آتش‌بس در کشور تاکید کرده است.

گفتنی است که مذاکرات صلح بین‌الافغانی دوحه در بیست‌ودوم سنبله گشایش یافت. هرچند بیست‌وچهارم سنبله زمان احتمالی آغاز مذاکرات خوانده شده بود، اما دو طرف ترجیح دادند که پیش از آغاز بحث‌ها، روی تعیین اجندا، «اصول رفتاری» و «زمان‌بندی» کار کنند. این روند اکنون وارد سومین هفته‌ی خود می‌شود، اما هیأت‌های مذاکره‌کننده دولت و طالبان هنوز روی آن به گونه‌ی کُلی توافق نکرده‌اند. پیش از این، بحث تعیین مبنای فقهی برای حل چالش‌های احتمالی مذاکرات، جنجالی شده بود، زیرا گروه طالبان تنها فقه حنفی را مبنای مذاکرات می‌خواند‌، اما هیأت مذاکره‌کننده دولت با آن مخالفت کرده‌ بود‌.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن