تحصیلات عالی افغانستان در مسیر درستی قرار گرفته است و نیاز به حمایت‌های‌‌ بیش‌تر دارد

عبدالقهار سروری، دکترای ارتباطات و فناوری بشری از دانشگاه پهنگ مالیزیا

تحصیلات عالی پویا، ایجادگر و پاسخگو و نهادهای تحصیلی معیاری، مدرن و مفید از جمله زیربناها و نیازهای اصلی و اساسی کشورها و جوامع انسانی برای پویایی و پیش‌رفت و قرار گرفتن در کنار ملت‌های فعال، ایجادگر و دارای زنده‌گی ارزش‌مدار و مرفه محسوب می‌شود. هیچ جامعه و کشوری را سراغ نداریم که بدون مجهز بودن با دانش و فناوری‌های مدرن و معیاری و بدون داشتن مراکز علمی و آموزشی معیاری، مدرن، ایجادگر و پاسخگو و یا هم یاری‌جستن از عوامل یاد شده، به جایی رسیده باشد و در میان ملت‌ها و جوامع پویا، مدرن و مرفه صاحب جایگاه واقعی باشد. یعنی، نبود یک سیستم تحصیلی مدرن، پویا، مفید و رهبری‌کننده، منفعل بودن و غیرتأثیرگذار بودن عرصه‌ی تحصیلات عالی و نهادهای تحصیلی کشور در مسایل، تصامیم و پروسه‌های مهم ملی، ناتوانی نهادهای آموزشی و تحصیلی در راستای تربیه و تولید نیروی متخصص و کاری برابر با شرایط و نیازمندی‌های زمان و پایین بودن سطح ظرفیت ملی به خاطر پایین بودن کیفیت سیستم‌های آموزشی و نهادهای تحصیلی از جمله دلایل اصلی افزایش، گسترش و تداوم مشکلات، نزاع‌ها و بحران‌های زیربنایی و مداوم در افغانستان محسوب می‌شوند.

بدون شک، برای سال‌های جنگ و ناامنی و در انزوا قرار داشتن افغانستان در مراودات و معاملات بین‌المللی، می‌توان دلایلی را در جهت غیرمعیاری بودن و غیرمفید بودن سیستم تحصیلات عالی و نهادهای تحصیلی کشور قلم‌داد کرد؛ اما بعد از به میان آمدن شرایط و نظام جدید در افغانستان در کمتر از دو دهه‌ی گذشته و قرار گرفتن افغانستان در محراق توجه جامعه‌ی جهانی، همکاری‌ها و کمک‌های بی‌شمار و بی‌سابقه‌ی مالی، تخنیکی و حرفه‌ای با عرصه‌های متفاوت، به ویژه سکتور تحصیلات عالی افغانستان صورت گرفت و فرصت‌ها و زمینه‌های مهم و متعددی برای بهبود شرایط کمی و کیفی تحصیلات عالی و نهادهای تحصیلی در کشور فراهم گردید. به عبارت دیگر، در یک‌ونیم دهه‌ی نخست شرایط و تحولات دو دهه‌ی اخیر در افغانستان، از در و دیوار عرصه‌های متفاوت، به ویژه سکتور تحصیلات عالی و نهادهای تحصیلی این کشور کمک، امکانات و تعهدات کاری و مالی می‌بارید و برای انجام کارهای مهم و مفید، فرصت‌ها، زمینه‌ها و امکانات متعدد و فراوان جود داشت؛ اما در سال‌هایی که امکانات و کمک‌های چشم‌گیر و جدی به افغانستان، به ویژه عرصه‌ی تحصیلات عالی کشور سرازیر شد، با وجود عده‌ای از چهره‌های توان‌مند در بدنه‌ی تحصیلات عالی، اما به خاطر نبود تعهد و انسجام مفید کاری، به خاطر پایین بودن سطح ظرفیت‌های حرفه‌ای در سکتور تحصیلات عالی و به خاطر سیاسی بودن و سیاسی ساختن عرصه‌ها و نهادهای تحصیلی کشور، متأسفانه آن گونه‌ای که لازم بود، برای بهبود شرایط عمومی در عرصه‌ی تحصیلات عالی و معیاری و مدرن‌سازی نهادهای تحصیلات عالی افغانستان، که باید نقش رهبری‌کننده و سازنده را در راستای بهبود شرایط عمومی در کشور بازی نمایند، کارهای بسیار مهم، مفید و دارای پی‌آمدهای برجسته و ماندگار انجام نشد.

در سال‌های اخیر، با وجود کاهش جدی کمک‌ها و همکاری‌های بین‌المللی به افغانستان، به ویژه به سکتور تحصیلات عالی، با روی کار آمدن رهبری جدید در سکتور تحصیلات عالی و تمرکز و توجه خاص رهبری دولت جمهوری اسلامی افغانستان، به ویژه شخص رییس جمهور، که خودش یک شخصیت علمی و اکادمیک و دارای تجارب برجسته‌ی کاری در نهادهای مهم تحصیلی دنیا و افغانستان است، تحصیلات عالی در یک مسیر درست قرار گرفته و کارهای مهم، مفید و چشم‌گیری در این سکتور سرنوشت‌ساز اجرا شده است. هم‌چنان، موجودیت و روی دست گرفتن برنامه‌های مفید و معیاری کوتاه‌مدت و بلند مدت از سوی رهبری کنونی این عرصه و حرفه‌ای‌سازی روند کار و استخدام در بدنه‌ی وزارت تحصیلات عالی، نهادهای تحصیلی و بخش‌های مرتبط به این عرصه‌ی مهم، در سال‌های اخیر این بخش مهم به گونه‌ی چشم‌گیر و مثبت از لحاظ کمی و کیفی متحول گردیده و کارهای مهم، ماندگار و ارزش‌مندی در این سکتور صورت گرفته است.

از جمله، روابط مشخص و مفید کاری میان سکتور تحصیلات عالی افغانستان و نهادهای مهم تحصیلی بین‌المللی ایجاد گردیده و مکانیسم‌ها و معیارهای مشخص و مفید برای تبادل تجارب کاری و استفاده از تجارب موفقانه و مفید سیستم‌ها و نهادهای موفق تحصیلی جهان در نهادهای تحصیلی افغانستان روی دست گرفته شده و در راستای ظرفیت‌سازی در سکتور تحصیلات عالی، صدها تن از اعضای کادر علمی نهادهای تحصیلی کشور برای فراگیری آموزش‌های دوره‌های ماستری و دکترا به کشورهای متفاوت و موفق در عرصه‌ی تحصیلات عالی در چارچوب برنامه‌های منظم و آبرومندانه، اعزام شدند. از سویی هم، معیارهای مدرن تضمین کیفیت و اعتباردهی در سیستم تحصیلی کشور مورد استفاده قرار گرفته و مراکز ارتقای ظرفیت‌های حرفه‌ای، ژورنال‌های علمی و مراکز تکنولوژی معلوماتی در نهادهای تحصیلی کشور ایجاد گردیده و در راستای معیاری‌سازی پروسه‌های کاری اکادمیک قدم‌های برداشته شده است.

از سویی هم، برنامه‌ریزی و عملی‌سازی موفقانه‌ی روش آموزش آنلاین و الکترونیک در شرایط اضطراری متأثر شده از مشکلات جهانی گسترش ویروس کرونا از جمله برجسته‌گی‌های ساختاری، کیفی و کاربردی عرصه‌ی تحصیلات عالی در کشور محسوب می‌شود، که پی‌آمد رهبری معقول و مبتنی بر دیدگاه ملی و موفقانه‌ی کنونی و همکاری‌های مداوم ظرفیت‌ها و تیم‌های کاری قرار گرفته در رأس این عرصه‌ی مهم محسوب می‌شود. همچنان، در سطح وزارت تحصیلات عالی و نهادهای تحصیلی و واحدهای دومی در سطح کشور در اکثر موارد چهره‌های متخصص، با ظرفیت، متعهد و متعلق به مناطق، اقوام و ویژه‌گی‌های متفاوت اجتماعی-مردمی افغانستان، بر مبنای سطح تحصیلات معیاری و توانایی و تعهد کاری توظیف گردیده و در مرکز وزارت تحصیلات عالی و قدمه‌های دومی (دانشگاه‌ها) تیم‌ها و ساختارهای پویا، متعهد و مفید کاری شکل گرفته و در راستای بهبود کمی و کیفی تحصیلات عالی کشور به گونه‌ی متحدانه و هدف‌مندانه با هم کار و تلاش می‌نمایند.

اکنون، این عرصه‌ی مهم، که زیربنای اصلی تحول و پیش‌رفت در کشور محسوب می‌شود، به حمایت و پشتی‌بانی‌های مداوم و هدف‌مندانه و دور نگه داشتن از بازی‌های سیاسی و رویکردهای انتخاباتی-اشتراکی نیاز دارد. بنا بر این، رهبری دولت جمهوری اسلامی افغانستان، که در رأس آن رییس جمهور، که خودش یک شخص علمی و اکادمیک است و تمام مسایل و معیارهای اکادمیک را خوب می‌داند، قرار دارد و هم‌چنان نهادهای قانون‌گذار و تأثیرگذار روی عرصه‌های مهم کاری در کشور از پذیرش هرگونه سلیقه‌گرایی و بازی‌های سیاسی در قبال سرنوشت عرصه‌ی تحصیلات عالی کشور خودداری کنند. هم‌چنان، ضمن حمایت‌های جدی و همیشه‌گی از این عرصه‌ی مهم و سرنوشت‌ساز، بگذارند که این سکتور مهم در مسیر درست و امیدوارکننده‌ای که قرار گرفته است، با همین تیم و رهبری سالم و سازنده‌ی کنونی پیش برود و پی‌آمدها و دست‌آوردهای مهم، ارزشمند و مفیدی را برای وطن و مردم در قبال داشته باشد. یعنی، عرصه‌ی تحصیلات عالی با عرصه‌های مصرفی و مبتنی بر کارهای روزمره متفاوت است و باید به ماهیت، حد ارزش‌مندی و حد تأثیرگذاری آن توجه صورت گیرد و این عرصه‌ی مهم و سرنوشت‌ساز از چارچوب بازی‌ها و معاملات زودگذر و غیراستراتژیک سیاسی دور نگه داشته شود.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن