مدیریت «آبروی افغانستان»؛ آب‌گیری بند کمال‌خان در ماه قوس آغاز می‌شود

محمدحسین نیک‌خواه

محمداشرف غنی، رییس‌جمهور کشور، روز یک‌شنبه، پنجم اسد، در سفر به ولایت نیمروز، از بند کمال‌خان بازدید کرد و وعده داد، آب‌گیری این پروژه مهم زیربنایی پس از سال‌ها انتظار، در ماه قوس سال روان خورشیدی، ۱۳۹۹ آغاز می‌شود.

بازدید او از بند آب‌گردان کمال‌خان، که بهره‌برداری از آن گام مهمی برای مدیریت آب‌های مرزی افغانستان با ایران پنداشته می‌شود، چند روز پس از سفر معاون وزیر خارجه ایران به کابل، حساسیت‌برانگیز شده است.

از دید ساکنان نیمروز، باوجود چالش‌های امنیتی و «تلاش‌های سیاسی و استخباراتی» برای کُندی و توقف کار ساخت بند، اما بازهم امیدواری‌ها برای پایان کار پروژه‌ای که چندین نسل از نیمروزیان منتظر عملی شدن آن بودند، زیاد است.

بر اساس معلومات ارایه شده از سوی «حوزه‌ی دریایی هلمند پایینی» در ولایت نیمروز، بند کمال‌خان توانایی تولید نُه میگاوات برق دارد و ارتفاع ۱۶متری آن می‌تواند ۵۲ میلیون مترمکعب آب ذخیره کند که با آن ۸۰ هزار هکتار زمین کشاورزی آب‌یاری می‌شود.

به روایت مقام‌های محلی نیمروز، احداث ساختمان اصلی بند، حدود ۸۰ درصد پیش‌رفت داشته و ممکن است زودتر از موعد اعلام شده از سوی رییس‌جمهور، آب‌گیری آغاز شود.

نعمت‌الله صدیقی، عضو شورای ولایتی نیمروز، بر این باور است که بند کمال‌خان، پروژه‌ای سیاسی است و دستگاه‌های استخباراتی کشورهای همسایه تلاش دارند، مانع پیش‌رفت کار ساخت‌وساز آن شوند.

به گفته‌ی او، با توجه به وضعیت جغرافیایی و پشتی‌بانی همه‌جانبه مردم از کار ساخت بند، امیدواری‌ها برای آغاز آب‌گیری در «بخشی از بند» تا ماه قوس سال روان خورشیدی وجود دارد.

این نماینده مردم در شورای ولایتی، از تهدیدهای امنیتی و کارشکنی در روند ساخت‌وساز بند کمال‌خان نگران است و از حکومت افغانستان می‌خواهد، برای تأمین امنیت این پروژه مهم زیربنایی و جلوگیری از تهدیدهای امنیتی احتمالی، تلاش بیش‌تری به خرج دهد.

ریاست تصدی محافظت عامه، مسوولیت برقراری امنیت تأسیسات بند در نیمروز را بر عهده دارد. خوشحال سعادت، رییس این تصدی، از تأمین امنیت این بند اطمینان می‌دهد، اما ساکنان نیمروز، خواهان افزایش نیروهای امنیتی در اطراف بند هستند.

عتیق‌الله نورزاد، از فعالان مدنی نیمروز، در صحبت با ۸صبح می‌گوید نیمروزیان بیش‌تر از ۸۰۰ سال است که چشم‌انتظار بهره‌برداری از بند کمال‌خان هستند و آغاز روند آب‌گیری آن، آرزوی دیرینه‌ی آن‌ها را برآورده می‌کند.

او پافشاری می‌کند، مردم نیمروز، با تمام توان از جان و مال‌شان برای تأمین امنیت این پروژه استفاده می‌کنند و در کنار نیروهای امنیتی، اجازه نمی‌دهند تهدیدهای امنیتی، مانع پیش‌رفت کار آن شود.

گل‌احمد نورزاد، نماینده نیمروز در مجلس نماینده‌گان، در گفت‌وگو با ۸صبح از آغاز روند آب‌گیری بند کمال‌خان ابراز خوشی می‌کند. به باور او، مشکل خاصی که مانع کار ساخت بند شود وجود ندارد و کار آن باید طبق زمان‌بندی مشخص شده ادامه پیدا کند.

ارزیابی مقام‌های محلی نیمروز نشان می‌دهد ۶۰ درصد منابع آب این ولایت به ایران می‌رود و برای تقسیم عادلانه آب، افغانستان باید بتواند آب‌های مرزی‌اش را مهار کند. بر اساس «معاهده هلمند» که در سال ۱۹۷۳ میلادی میان ایران و افغانستان امضا شد، ایران در هر ثانیه، می‌تواند ۲۶ مترمکعب از آب‌ این رودخانه برداشت کند و ساخت بند کمال‌خان بر مبنای همین معاهده حق قانونی افغانستان است.

عبدالبصیر عظیمی، معین پیشین وزارت انرژی و آب، در صحبت با ۸صبح می‌گوید ساختمان بند کمال‌خان از نظر تخنیکی و فنی پیچیده نیست و نقشه‌ی ساخت آن هم سال‌ها پیش نهایی شده است؛ با این اوصاف، آغاز آب‌گیری در زمان مشخص شده ممکن است.

معین پیشین وزارت انرژی و آب، از اهمیت آب‌های فرامرزی در حوزه غرب کشور سخن می‌زند و از دید او، با افزایش جمعیت، تغییرات آب‌وهوایی و کاهش منابع آب شیرین، اهمیت آب بیش‌تر از هر زمان دیگری افزایش یافته است.

آقای عظیمی هشدار می‌دهد، مسایل آب پیچیده‌گی‌های خاص خود را دارد و باید سال‌ها در مورد آن میان کشورها بحث و گفت‌وگو شود، از همین رو، آب‌های مرزی نباید در «سند جامع همکاری‌های راه‌بردی ایران و افغانستان» گنجانده شود.

در اوضاعی که طی ماه‌های اخیر، به رودخانه افکندن شهروندان افغانستان در مرز ایران و آتش‌گرفتن موتر شهروندان افغانستان در شهر یزد، روابط میان دو کشور را سرد کرد؛ سفر رییس‌جمهور غنی به نیمروز تنها چند روز پس از سفر عباس عراق‌چی، معاون وزیر خارجه ایران، به کابل صورت گرفت.

از دید کارشناسان امور سیاسی، رابطه‌ای مستقیم میان سفر عراق‌چی به کابل و سفر غنی به نیمروز وجود ندارد، اما سفر رییس‌جمهور به نیمروز و تأکید بر مدیریت آب‌های فرامرزی، دو پیام مشخص داخلی و خارجی دارد.

جمشید نیک‌جو، آگاه امور سیاسی باور دارد، در سفر رییس‌جمهور، نخست به نیمروزیان اطمینان داده شد که حکومت به فکر مدیریت آب و رفع تشنه‌گی آنان است؛ و دوم برای ایران این پیام ارسال شد که افغانستان با تمام مشکلات و نابسامانی‌های سیاسی، امنیتی و اقتصادی، برای مدیریت آب‌های مرزی‌اش مصمم است.

پس از روی کار آمدن حکومت وحدت ملی، تلاش‌های چشم‌گیری برای مدیریت آب در کشور انجام شد، در زمان همین حکومت بود که پس از سال‌ها بند سلما در هرات به بهره‌برداری رسید و ساخت‌وساز بندهای بخش‌آباد در فراه و کمال‌خان در نیمروز شدت گرفت.

رییس‌جمهور غنی باری گفت، «مسأله‌ی آب، آب‌روی افغانستان است» در مقابل، حسن روحانی، رییس‌جمهور ایران، از ساخت‌وساز بندهای آب‌گردان در افغانستان ابراز نگرانی کرد و اقدامات افغانستان در مدیریت آب را «خودسرانه» خواند.

دکمه بازگشت به بالا
بستن