«آدلارام» دوبیتی‌های عاشقانه‌ی رحمانی پارسی

محمدحسین نیک‌خواه

«آدلارام» مجموعه‌ی دوبیتی‌های آصف رحمانی پارسی، این روزها میان کتاب‌خوانان و دوست‌داران شعر و ادب گل کرده و در شبکه‌های اجتماعی و بین مردم دست‌به‌دست می‌شود.

دوبیتی‌هایی که با گویش هراتی سروده شده و در دل هراتیان جای گرفته است. آوازه‌ی آدلارام در این چند روزی که نشر آن گذشته از هرات هم فراتر رفته و بسیاری از هراتیان که بیرون از این شهر زنده‌گی می‌کنند مشتاق آن شده‌اند.

رحمانی پارسی، دوبیتی‌های آدلارام را زبان حال خود می‌داند و می‌گوید چند مجموعه‌ی دوبیتی عاشقانه دیگر او نیز در آینده چاپ خواهد شد.

در کتاب آدلارام افزون بر دوبیتی، بیش‌تر از ۶۰۰ واژه‌ی مخصوص گویش هراتی جای گرفته که شاعر برای یافتن معنای آن‌ها کیلومترها سفر کرده و با مردم بومی روستاها هم‌صحبت شده است.

دوبیتی‌های رحمانی پارسی، از سوی انتشارات «آن» چاپ شده ناشری که چند ماه پیش دوبیتی‌های «پری‌جو» از استاد ضیاءالحق سخا را نشر کرد و با استقبال زیاد کتاب‌خوان‌ها این مجموعه  به چاپ دوم رفت.

«آدلارام، جان محبوبی، آووها که شرشر مه‌کنه و میشا که بربر مه‌کنه» کلیشه‌های مشهور گویش هراتی است که پیش از هر دوبیتی‌ عاشاقانه خوانده می‌شود.

رحمانی پارسی، سال ۱۳۸۵ خورشیدی مجموعه‌ی دیگری را به نام «سیب و فریب» نشر کرد، سیب و فریب، محتوایی سیاسی – انتقادی داشت با سبک اشعار مقاومت که رحمانی پارسی، از شاعران توان‌مند در این حوزه‌ است.

زبان حال رحمانی پارسی

کتاب آدلارام مجموعه‌ی دوبیتی‌‌‌های آصف رحمانی پارسی، در هرات غوغا برپا کرده است. چند روز بیش‌تر از نشر این مجموعه نمی‌گذرد، اما دوبیتی‌هایش بین دوست‌داران شعر و ادب دست‌به‌دست می‌شود.

دوبیتی‌های عاشقانه این مجموعه با گویش هراتی است و همین امر سبب شده آدلارام بیش‌تر از همه میان هراتیان دل‌بری کند.

هراتی‌هایی که بیرون از این شهر زنده‌گی می‌کنند مشتاق این مجموعه شده‌اند. این روزها در کنار زعفران، شیرپیره و سوهان هراتی، آدلارام هم برای هراتیانی که از این شهر دور هستند، فرستاده می‌شود.

رحمانی پارسی، سال ۱۳۸۵ خورشیدی مجموعه‌ی دیگری را به نام «سیب و فریب» نشر کرد، سیب و فریب، محتوایی سیاسی – انتقادی داشت با سبک اشعار مقاومت که رحمانی پارسی، از شاعران توان‌مند در این حوزه‌ است.

در آدلارام زیاد از دوبیتی‌های انتقادی – سیاسی خبری نیست و دوبیتی‌های عاشقانه با گویش هراتی محتوای این مجموعه است.

موها خور فرفری کردی، به دل شی

باله چشمار زری کردی، به دل شی

دراشی کرده سر لقی، اگر چه

رقم خور کافری کردی، به دل شی

با ورق زدن مجموعه‌ی آدلارام دوبیتی‌های عاشقانه از این دست، زیاد به چشم می‌خورد که بیش‌تر برای کسانی که با گویش هراتی آشنایی داشته باشند، جذابیت دارد.

رحمانی پارسی، دوبیتی‌های آدلارام را زبان حال خود می‌داند و باور دارد در شرایط کنونی کشور برعکس سال‌های جنگ، مردم نیازمند مهربانی، دوستی، محبت و هم‌دیگرپذیری‌اند و شاعران باید این روحیه را ایجاد کنند.

نیم‌چه شاعری که شاعر شد

رحمانی پارسی، سرایش شعر را به گونه حرفه‌ای سال ۱۳۶۶ خورشیدی وقتی در ایران مهاجر بود آغاز کرد. آن زمان به دلیل جنگ‌ و فضای موجود در کشور شعر مقاومت هواداران زیادی داشت.

او در حضور شاعران نام‌آشنایی چون برات‌علی فدایی هروی، محمدکاظم کاظمی، و نورالله وثوق سروده‌هایش را می‌خواند تا  نقد شود.

وقتی سرایش شعر را به گونه‌ی حرفه‌ای دنبال کرد باری نورالله وثوق به شوخی برایش گفت: «کم‌کم برای خودت نیم‌چه شاعری شدی و شعرهایت روز به روز بهتر می‌شود.»

آقای رحمانی عضو «مدرسه انقلاب اسلامی افغانستان» نهادی آموزشی – فرهنگی بود که برای کودکان افغانستانی که ایران از پذیرش آنان در مکتب‌های رسمی خودداری می‌کرد، آموزش می‌داد.

او سال ۱۳۷۴ از ایران به افغانستان بازگشت و چند ماه بعد طالبان هرات را تصرف کردند. رحمانی در زمان طالبان فعالیت فرهنگی و ادبی خود را کاهش داد و سرگرم دکان‌داری شد. در نهایت باری دیگر مجبور شد هرات را ترک  کند و به ایران مهاجر شود و سال ۱۳۸۱ با شکست طالبان دوباره به هرات بازگشت.

او محبت خود نسبت به هرات و محله‌ی خواجه عبدالله مصری، زادگاهش را چنین وصف کرده است.

سر چارسور به کانادا نمدم

شر کهنه‌ر به آمریکا نمدم

اگه خاک دو عالم بم سرم‌شه

محله خور به یک دنیا نمدم

در گویش هراتی «شر» به معنای شهر، چارسو، چهارراهی در قلب شهر کهنه هرات، «نمدم» نمی‌دهم، و «شر» به معنای شهر است. 

دوبیتی‌های رحمانی پارسی، از سوی انتشارات «آن» چاپ شده ناشری که چند ماه پیش دوبیتی‌های «پری‌جو» از استاد ضیاءالحق سخا را نشر کرد و با استقبال زیاد کتاب‌خوان‌ها این مجموعه  به چاپ دوم رفت.

در کتاب آدلارام افزون بر ۲۵۰ دوبیتی بیش‌تر از ۶۰۰ واژه‌ی خاص گویش هراتی نیز جای داده شده که به گفته رحمانی پارسی، او برای پیدا کردن معنای برخی از این واژه‌ها کیلومترها سفر کرده و با ساکنان بومی روستاها دیدار کرده است.

قرار است در آینده مجموعه دوبیتی‌های عاشقانه‌ی «جان محبوبی، آووها که شرشر مه کنه و میشا که بربر مه‌کنه» با گویش هراتی آثار دیگر رحمانی پارسی چاپ و نشر شود.

شوق دیدار قهار عاصی

رحمانی پارسی، زمانی که در ایران مهاجر بود برخی آهنگ‌های فرهاد دریا را گوش می‌کرد و سخت علاقه‌مند اشعار آن‌ها شده بود. او به دنبال این بود که بداند شاعر آهنگ‌های دریا کیست؟ پس از مدتی پرس‌وجو، نام قهار عاصی را شنید.

علاقه به اشعار عاصی شوق دیدار با این شاعر را در دل رحمانی زنده کرد و دیدن قهار از نزدیک و ملاقات با او یکی از آرزوهای رحمانی شد.

با این که چهره‌ و عکس قهار را ندیده بود، برای او از مشهد به کابل پیغام می‌فرستاد که علاقه‌مند دیدارش است.

باری یکی از شاعران مقیم مشهد به استاد واصف باختری در کابل نامه فرستاد که فردی به نام رحمانی در مشهد مشتاق دیدار قهار است و خواسته پیام او به قهار رسانده شود.

قهار عاصی، در سفری به مشهد می‌آید و رحمانی همراه برخی شاعران به دیدارش می‌رود. رحمانی که چهره قهار را ندیده بود متوجه نمی‌شود شاعری که به مشهد آمده، قهار است. پس از پایان دیدار محمدکاظم کاظمی، رحمانی  را صدا می‌زند و قهار با شنیدن نام رحمانی می‌پرسد رحمانی این است؟

رحمانی و عاصی دوباره باهم خوش‌وبش می‌کنند و قهار چند ماهی در یکی از اتاق‌های منزل رحمانی در مشهد ساکن می‌شود و انتظار رفتن به اروپا را می‌کشد.

شرایط سفر عاصی به اروپا فراهم نمی‌شود و او به دلیل ختم زمان ویزا و تمدید نشدن ویزایش از سوی حکومت ایران مجبور ساخته می‌شود دوباره به کابل باز گردد و سرانجام در این شهر با دنیا وداع کند.

انتشارات «آن» درپی چیست؟

انتشارات «آن» ناشر کتاب آدلارام حدود یک‌سال پیش تأسیس شد. نام انتشارات از شعر مشهور حافظ (بنده طلعت آن باش که آنی دارد) گرفته شده و در مدت اندک فعالیتش موفق شده بیش‌تر از ۲۰ عنوان کتاب در حوزه‌ی فرهنگ، ادب و علوم انسانی چاپ و نشر کند.

«پری‌جو»، مجموعه‌ی دوبیتی‌های استاد ضیاءالحق سخا، شاعر پیش‌کسوت هراتی چند ماه پیش از سوی همین انتشارات چاپ و نشر شد که با استقبال خوب دوست‌داران شعر و ادب، این مجموعه به چاپ دوم رفت.

روح‌الامین امینی، مسوول انتشارات «آن» توجه به ادبیات فولکور و محلی ولایت‌های گوناگون افغانستان به ویژه هرات را یکی از اهداف این نهاد می‌داند. در کنار گویش هراتی نشر «آن» تلاش دارد در مورد گویش‌های بدخشانی و کابلی نیاز فعالیت کند.  

به گفته‌ی آقای امینی کیفیت پایین محتوا و چاپ کتاب طی سال‌های اخیر در افغانستان سبب شده مخاطب جوان و باسواد نسبت به برخی نویسنده‌گان اعتماد نداشته باشد، اما نشر «آن» تلاش می‌کند با نشر کتاب با محتوا و کیفیت چاپ خوب اعتماد از دست‌رفته‌ی مخاطبان را جذب کند.

حمایت از نویسنده‌گان و شاعران حرفه‌ای و رسالت‌مند شعار اصلی نشر «آن» است و در آینده قرار است آثار برخی دیگر از شاعران نیز چاپ و نشر شود.

پس از پایان گفت‌وگو با روح‌الامین امینی، از رحمانی پارسی پرسیدم، از دیدش بهترین دوبیتی مجموعه‌ی آدلارام کدام است؟ او این دوبیتی را برایم خواند:

مه شهر خور به صد کشور نمدم

دولختایور به مشک تر نمدم

تمام بر و باروی جان‌ر

به مله «برج خاکستر» نمدم.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن