چاه‌های جذبی و غیرمیعاری: علت اصلی آلوده‌گی آب کابل

 نخست با هم تمام کوچه را گشت می‌زنیم. این کوچه، حدود ۲۰ خانه را در دو صف در بر می‌گیرد. چندتا از این خانه‌ها، در مقابل هم‌دیگر، رو به آسمان قد برافراشته‌اند و هنگامی که بخواهی آخرین طبقه‌اش را نگاه کنی، باید سرت را کمی به زحمت بیندازی. در کنار دیوار همه‌ی این خانه‌ها، از زیر زمین، از چاه فاضلاب لوله‌ی قدکوتاهی بلند شده است.

صمیم، مقابل در خانه ایستاده است. ما را رهنمایی می‌کند و حویلی را نشان می‌دهد. خانه‌ای زیبا و یک‌طبقه‌ای است. باغچه‌ای کوچک، با چند درخت و گل‌دان دارد. در یک گوشه‌ی حویلی، پایپ‌های «واتر پمپ» آب دیده می‌شوند. به محض این‌که نزدیک پایپ‌های آب می‌رسیم، به آن‌ها اشاره می‌کند و می‌گوید: «از آب واتر پمپ به آشامیدن استفاده نمی‌کنیم. قابل استفاده نیست. فقط به لباس‌شویی و برخی امور دیگر خانه استفاده می‌شود.»

وقتی در کوچه‌ای چند بلندمنزل، قد بلند می‌کنند و سایه‌های‌شان خانه‌های دور و بر را زیر سلطه‌ی سلطه‌ی خویش درمی‌آورد، تنها نگرانی هم‌سایه‌گان، دور افتادن از نور و مهربانی خورشید نیست. وقتی یک ساختمان چند آپارتمان و جمعیت فراوانی را در خود جا می‌دهد، به همان اندازه در ساحه، آب بیش‌تر مصرف و نیاز می‌شود و فاضلاب بیش‌تر لایه‌های زیر زمین را پر می‌کند.

صمیم می‌گوید که در کوچه‌ی آن‌ها که حدود بیست خانه موقعیت دارد، به جز یک خانه، تمام‌شان چاه‌های فاضلاب جذبی حفر کرده‌اند. به گفته‌ی او، با این حال دیگر نمی‌شود از آب زیر زمین برای آشامیدن استفاده کرد. تمام آب‌ها ملوث شده‌اند و برای بقای زنده‌گی، باید شیوه‌ی دیگری برای به دست‌آوردن آب جست‌وجو کرد. از این رو، آنان همواره از آب‌های معدنی بازار برای آشامیدن استفاده می‌کنند.

خانه‌ی صمیم‌ نیز، در کنار دیواری که خانه را از کوچه جدا می‌کند، چاه فاضلاب جذبی‌ای را از آن خود کرده است. از او می‌پرسم که با وجود این‌که می‌دانند این‌ چاه‌ها آب‌های زیرزمین را ملوث می‌کنند، چرا اقدام به حفر چنین چاهی کرده‌اند. صمیم در پاسخ به این پرسش می‌گوید: «سیستم کانالیزاسیون شهری وجود ندارد. ما نمی‌توانیم هزینه‌ی بلند چاه‌های معیاری و سبتیک را بپردازیم. از سوی دیگر، خانه‌ی ما گلی و خام است. در این کوچه‌ها، خانه‌هایی که شش-هفت طبقه‌ای هم هستند، از همین چاه‌های جذبی استفاده می‌کنند.»

به همان اندازه که در کابل، جمعیت بیش‌تر متراکم شده است، شرایط زیست برای شهروندان را دشوارتر ساخته است. در مواقعی نیز، این مشکلات بدل به خطرات جدی‌ای می‌شوند که از سوی جمعیت عموم و حکومت، کم‌تر جدی گرفته می‌شود. اما این خطرات، بنیادین و مهم اند، باید به آن‌ها در اسرع وقت رسیده‌گی شود، در غیر آن، روز مبادایی که در گفت‌وگوهای مردم رد و بدل می‌شود، دور نخواهد بود.

 

بیش‌ترین چاه‌های فاضلاب در کابل جذبی و غیرمعیاری‌اند

مسوولان اداره‌ی آب‌رسانی و کانالیزاسیون شهری، می‌گویند که بیش‌ترین چاه‌های فاضلاب در کابل، به گونه‌ی جذبی و غیرمعیاری  ساخته شده‌اند. این مسوولان می‌افزایند که ساحاتی که چاه‌های سبتیک نیز ساخته شده است، آن‌گونه که باید، به گونه‌ی معیاری اعمار نشده‌اند.

نوید سعیدی،  سخنگوی اداره آب‌رسانی و کانالیزاسیون شهری می‌گوید که شمار چاه‌های فاضلاب غیرمعیاری و جذبی در کابل، به حدی است که بررسی این‌که کدام چاه‌ها سبتیک است یا خیر، دشوار شده است. آقای سعیدی می‌افزاید که اداره‌ی آب‌رسانی و کانالیزاسیون شهری و حکومت در پی آن اند که با عملی کردن طرح‌های درازمدت آب‌های زیرزمینی را از آلوده شدن نجات دهد.

مسوولان اداره‌ی آب‌رسانی و کانالزاسیون شهری، می‌گویند که آنان روی ساخت ماستر پلان فاضلاب کابل کار می‌کنند. به گفته‌ی آقای سعیدی، این ماستر پلان به  زودی با هزینه‌ی ۳.۴ میلیون دالر ایجاد خواهد شد. وی تصریح می‌کند که به دلیل ساخت غیرمعیاری شهر و تراکم جمعیت، اداره‌ی آب‌رسانی و کانالیزاسیون شهری نمی‌تواند برای کابل ماسترپلان فاضلاب بسازد، از این رو، این پروژه را با یکی از شرکت‌های بین‌المللی قرارداد خواهند کرد. این ماستر پلان تا حدود دو سال دیگر تکمیل می‌شود.

نوید سعیدی می‌گوید که با ایجاد ماستر پلان فاضلاب شهر کابل، اطلاعات دقیق در مورد این‌که در کدام ساحات چاه‌های غیرمعیاری و جذبی حفر شده است و آب‌ها را به خطر آلوده شدن تهدید می‌کند، به دست خواهد آمد.

هم‌چنان، سخنگوی اداره‌ی آب‌رسانی و کانالیزاسیون شهری، می‌گوید که قرار است چهار کانال تصفیه‌ی فاضلاب در چهار نقطه‌ی شهر کابل اعمار شود. به سخن آقای سعیدی، روی ساخت یکی از این کانال‌ها در ساحات خیرخانه‌ی شهر کابل، کار جریان دارد. به گفته‌ی او، آبی که در این کانال‌ها بازیافت می‌شود، قابل استفاده در امور زراعت خواهد بود.

آقای سعیدی می‌گوید که اکنون، چاه‌های فاضلاب در ساحات نه چندان دور از شهر تخلیه می‌شوند که ضرر بسیاری به آب‌های زیرزمینی کابل می‌رساند.

 

نُه اداره‌ی دولتی با سیستم تصفیه‌خانه‌ی معیاری مجهز شده‌اند

سخنگوی اداره‌ی آب‌رسانی و کانالیزاسیون شهری می‌گوید که آنان، طی طرحی برای ۲۸ نهاد دولتی، سیستم تصفیه‌خانه‌ی فاضلاب ایجاد می‌کنند. نوید سعیدی، می‌گوید که از این میان تا کنون ۹ اداره‌ی دولتی، تصفیه‌خانه‌های فاضلاب‌شان فعال گردیده و به بهره‌برداری سپرده شده است.

به گفته‌ی مسوولان اداره‌ی آب‌رسانی، قرار است به زودی کار تصفیه‌خانه‌های فاضلاب سایر ادارات دولتی نیز تکمیل و به بهره‌برداری سپرده شود.

 

دولت نمی‌تواند رسیده‌گی کند

شهرداری کابل می‌گوید که از آن‌جا که به دلیل چالش‌های اقتصادی مردم،  بسیاری از چاه‌های فاضلاب در کابل، از پیش به گونه‌ی غیر معیاری حفر شده‌اند، شهرداری نمی‌تواند مانع استفاده‌ی آن‌ها شود.

محمدادریس توخی، رییس صحت محیطی شهرداری کابل می‌گوید که تنها کاری که در جلوگیری از حفر چاه‌های فاضلاب جذبی و غیرمعیاری، این اداره انجام می‌دهد، آگاهی‌دهی مردم و هشدار آنان از آلوده شدن آب‌های زیر زمین است.  آقای توخی می‌افزاید که گاه‌گاه شکایت‌هایی در مورد حفر چاه‌های جذبی، از هم‌سایه‌های نزدیک به موقعیت چاه، به شهرداری کابل می‌رسد، اما بیش‌تر مردم از آن‌جا که خودشان نیز از چاه‌های جذبی غیرمعیاری استفاده می‌کنند، دست از شکایت برمی‌دارند.

به گفته‌ی مسوولان شهرداری کابل، در صورت ثبت شکایت در این اداره، موردی را که از آن شکایت شده باشد، شهرداری کابل، توسط صاحبش به گونه‌ی معیاری چاه فاضلاب حفر می‌کند.

این در حالی است که پیش از این، اداره‌ی حفاظت از محیط زیست، اعلام کرده بود که ۷۰ درصد آب‌های زیرزمینی کابل، آلوده شده‌اند. وجود چاه‌های جذبی و غیرمعیاری در سطح شهر، همواره از عوامل جدی آلوده شدن آب‌های زیر زمین عنوان شده است.

دکمه بازگشت به بالا