فصل جدید همکاری میان دنیا و افغانستان

طاهر قادری، سفیر افغانستان در پولند

افغانستان پس از سال ۲۰۰۱، علی‌رغم مشکلات و چالش‌های به جا مانده از دو دهه ناامنی و بی‌ثباتی، به دستاوردهای بزرگ و قابل ملاحظه‌ای دست یافته است. این دستاوردها شامل شکل‌گیری نهادهای دموکراتیک، تصویب قانون اساسی مدرن، دست‌یابی به حقوق شهروندی، آزادی بیان، حقوق زنان و سایر پیش‌رفت‌های مدنی می‌شود. این دستاوردها حاصل تلاش‌های مشترک مردم افغانستان و شرکای بین‌المللی است.

این تلاش‌ها که در اثر قربانی‌دادن‌های جانی و مالی به دست آمده است، باید حفظ شود. با اعلام خروج کامل نیروهای بین‌المللی از افغانستان تا ماه سپتامبر از سوی رییس جمهور بایدن، وقت آن رسیده است که دستاوردها در افغانستان را راستی‌آزمایی و از تداوم همکاری‌های مشترک در فصل تازه همکاری‌ها در آینده اطمینان حاصل کنیم.

دستاوردهای قابل ملاحظه

افغانستان از سال ۲۰۰۱ تاکنون تحولات مثبت زیادی را در جامعه، سیاست، اقتصاد، تجارت و فرهنگ داشته است. در نتیجه همین تحولات، این کشور شاهد رشد فرصت‌های تجاری، اقتصادی، آزادی بیان، حضور فعال جوانان در اجتماع و سیاست، توانمندسازی زنان، ظهور نیروهای امنیتی و دفاعی قوی و حرفه‌ای هم در سطح منطقه و هم در سطح جهان و حضور خانم‌ها در مکاتب و دانشگاه‌ها بوده است.

به طور مثال، آمار شمولیت دخترانی که در سال ۲۰۰۱ به مکتب می‌رفتند، صفر بود؛ در حالی که این رقم تا سال ۲۰۱۸ به ۸۲ درصد رسیده و رو به افزایش است. در کنار آن، تحصیلات دوره متوسط دختران تا سال ۲۰۱۸ در مقایسه به ۲۰۰۱ که این رقم صفر بود، تقریباً ۴۰ درصد افزایش داشته است.

در نتیجه، میزان سوادآموزی تا سال ۲۰۱۸ به ۶۵٫۴ درصد میان سنین ۱۵-۲۴ بهبود یافته و این رقم سوادآموزی میان زنان به ۵۶٫۳ درصد رسیده است. امروز زنان افغانستان ۲۷ درصد در پارلمان حضور دارند که در همین مورد خاص از خیلی از کشورهای دنیا جلوتر هستیم. حضور خانم‌ها در نهادهای جامعه مدنی، رسانه‌ها، تجارت، نهادهای دولتی و غیردولتی در حال گسترش است.

اخیراً مجله معروف امریکایی فوربس عکس پنج عضو تیم رباتیک دختران افغانستان را به خاطر ساختن یک دستگاه تنفسی سبک و کم‌هزینه برای کمک به بیماران کووید-۱۹، در جلد مجله نشر کرد. این چهره جدید افغانستان است که قبل از ۲۰۰۱ حتا حدس‌زدن در مورد آن غیرقابل تصور بود.

حرفه‌ای و وطن‌پرست

به کمک ایالات متحده امریکا و متحدان افغانستان در مأموریت حمایت قاطع، امروز نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان یک نیروی آموزش‌دیده و حرفه‌ای هستند. نیروهای ویژه و کماندوی افغانستان در منطقه بی‌نظیر هستند.

از سال ۲۰۰۱ به این‌سو و پس از ۲۰۱۴ این نیروها به شکل مستقلانه در چندین جبهه علیه گروه‌های تروریستی مبارزه می‌کنند.

حضور فعال جوانان

بدون شک حضور جوانان فعال افغان در همه عرصه‌ها مشهود است. به عنوان یکی از جوان‌ترین کشورهای دنیا، روایت و چهره اصلی افغانستان امروز را در چهره جوانان آن می‌توان دید. نسل نو افغانستان در همه عرصه‌ها حضور دارد، از رسانه‌های آزاد گرفته تا تجارت و حتا سیاست‌گذاری. حضور فعال همین جوانان در رسانه‌های کشور باعث شده است تا افغانستان در شاخصه رسانه‌های آزاد در رتبه ۱۲۲ قرار بگیرد که خیلی جلوتر از کشورهای دنیا و منطقه قرار دارد. ورزش افغانستان نیز رشد چشم‌گیری داشته است. در کریکت، تیمی که از صفر آغاز کرد، امروز دارای اعتبار جهانی است و در بازی‌های جهانی ۲۰ دوره‌ای در مقام نهم قرار گرفته است.

بازیکنان تیم ملی کریکت افغانستان از زمین‌های ناهموار کارشان را شروع کردند. اتفاقاً در سال ۲۰۰۹ وقتی به عنوان خبرنگار بی‌بی‌سی کار می‌کردم، سفری داشتم به کشور آفریقای جنوبی تا یکی از نخستین مسابقات این تیم را پوشش رسانه‌ای بدهم. امروز اما این تیم مثل ورزشکاران رزمی در جایگاه جهانی قرار گرفته است و پرچم کشور را در میادین بین‌المللی به اهتزاز درمی‌آورد.

امروز جوانان افغان اعم از دختر و پسر در بهترین دانشگاه‌های دنیا مصروف آموزش و پرورش هستند که پس از برگشت به وطن، تجربه‌های‌شان را در بخش‌های سیاست، بانکداری، رسانه و غیره به نمایش می‌گذارند.

رشد تجارت در افغانستان

از نظر بهره‌وری تجاری و ایجاد بازارهای جدید و نهادهای اقتصادی، افغانستان سال‌ها است که دارد پیش‌رفت می‌کند. به طور مثال، در وضعیتی که کرونا اقتصاد دنیا را به زانو درآورد، افغانستان به رقم ۱ میلیارد دالری صادرات در سال ۲۰۲۰ دست یافت که در تاریخ این کشور سابقه نداشته است.

در جریان همین سال مالی، افغانستان ۷۴۱۴ تن محصولاتش را به کشورهای دنیا از جمله چین، هند و اروپا صادر کرد. دهلیز هوایی افغانستان امروز به یکی از پروژه‌های قابل ملاحظه و با دستاورد تبدیل شده است. در سال ۲۰۲۰، رقم صادرات افغانستان از طریق دهلیز هوایی ۱۸۰ میلیون دالر بود. سیاست‌های اقتصادمحور رییس جمهور غنی به دست‌یافتن به این اهداف بلندپروازانه کمک کرده است.

پشتی‌بانی متداوم متحدان افغانستان

کمک‌های شرکای بین‌المللی افغانستان را در همه عرصه‌ها نمی‌توان نادیده گرفت؛ دوستانی که شانه به شانه مردم افغانستان قدم گذاشته‌اند. شرکای اروپایی افغانستان اولویت کاری‌شان را پس از سال ۲۰۰۱، در تعهد دوامدار در مسیر صلح، امنیت و رفاه مردم افغانستان اولویت‌گذاری کردند. اتحادیه اروپا پس از سال ۲۰۰۱ تاکنون حدوداً ۴ میلیارد یورو برای توسعه افغانستان اختصاص داده که این کشور را به بزرگ‌ترین دریافت‌کننده کمک‌های توسعه‌ای اروپا در جهان تبدیل کرده است.

جمهوری پولند به عنوان یکی از شرکای افغانستان که ۴۴ سربازش را تاکنون از دست داده، در بخش‌های امنیتی و توسعه همکاری کرده است. در اثر همین تلاش‌ها، مکاتب و پروژه‌های زیربنایی زیادی ایجاد شده است. به همین ترتیب، سایر متحدان غربی و متحدان اروپای مرکزی در بخش امنیت، رفاه، توانمندسازی زنان و آموزش و پرورش در افغانستان همکاری‌های مثبت داشته‌اند.

به لطف همین همکاری‌های مشترک، در اثر سرمایه‌گذاری‌های مالی و جانی دنیا و افغانستان، این کشور به دستاوردهای زیادی طی دو دهه گذشته دست یافته است که نباید گذاشت آن‌ها به همین راحتی از دست برود.

فصل جدید همکاری‌

بدون شک، دست‌یابی به همه دستاوردهایی که در بالا تذکر داده شد، بدون حمایت شرکای جهانی و منطقه‌ای افغانستان ناممکن بود. اکنون که در مرحله جدید همکاری قرار داریم، نمی‌شود این دستاوردها را نادیده گرفت. با خروج نیروهای امریکا و ناتو از افغانستان، نیروهای شجاع و دلیر افغانستان مسوولیت تامین کامل امنیت را به دوش خواهند گرفت. بنابراین، ادامه همکاری مشترک میان افغانستان و دنیا خیلی اهمیت دارد؛ چون تهدیداتی مانند تروریسم، قاچاق مواد مخدر، نقض حقوق بشر و مهاجرت غیرقانونی هنوز دنیا را تهدید می‌کند. و افغانستان به نیابت از دنیا علیه همه این‌ها به مبارزه‌اش ادامه خواهد داد.

با آغاز فصل جدید مشارکت میان افغانستان با دنیا، تعامل این کشور با متحدانش اهمیت بیش‌تری پیدا کرده است. اتفاقاً دستاوردهای دو دهه اخیر در افغانستان تنها محسوس به آرمان‌ها و آرزوهای افغانستان به عنوان یک ملت نیست؛ بلکه مربوط به ارزش‌ها، آرزوهای بلندپروازنه و دیدگاه مشترکی می‌شود که افغانستان با متحدان منطقه‌ای و بین‌المللی رویای آن را در سر می‌پروراند.

مردم افغانستان از سهم بی‌نظیر و فداکاری‌های شرکای بین‌المللی که با جان و مال سرمایه‌گذاری کردند، سپاس‌گزاری می‌کنند و افغانستان جدید آماده گرفتن این مسوولیت مهم با همکاری امنیتی، سیاسی و اقتصادی دنیا است که پس از خروج نیروهای امریکا و ناتو صورت می‌گیرد.

وقت آن نیز رسیده است که طالبان از فرصت پیش آمده استفاده کنند و افغانستان جدید را به رسمیت بشناسند و با ادغام در دولت طی یک توافق سیاسی از همه مزیت‌های جمهوریت بهره‌مند شوند. در مورد فصل جدید همکاری‌ میان دنیا و افغانستان، رییس جمهور غنی در تازه‌ترین مقاله‌ای که برای یکی از رسانه‌های غربی نوشته است، نگاشته: خروج نیروهای امریکا فرصتی است تا به نتیجه مطلوب و قابل قبول برای همه نزدیک‌تر شویم. این در صورتی امکان‌پذیر است که افغان‌ها و شرکای بین‌المللی‌شان متعهد به یک مسیر روشن باشند و از این روند حمایت کنند.

دکمه بازگشت به بالا