مرگ ۱۲۸۲ غیرنظامی در شش ماه؛ افغانستان هم‌چنان از مرگ‌بارترین کشورها برای غیرنظامیان است

حسیب بهش

یافته‌های سازمان ملل متحد نشان می‌دهد که با وجود ادامه تلاش‌های صلح، تلفات غیرنظامیان در شش ماه اخیر تنها ۱۳ درصد کاهش یافته است. براساس این گزارش، ۱۲۸۲ غیرنظامی در جریان نیمه اول سال ۲۰۲۰ میلادی کشته و ۲۱۷۶ تن دیگر زخمی شده‌اند. بدین ترتیب، حد اوسط تلفات روزانه غیرنظامیان در جریان نیمه اول سال میلادی به حدود ۲۰ تن می‌رسد. در گزارش آمده است که مخالفان حکومت عامل ۵۸ درصد تلفات بود‌ه‌اند که از این میان گروه طالبان ۴۳ درصد را احتوا کرده‌ است. این گزارش با موجی از واکنش‌ها روبه‌رو شده است. حکومت می‌گوید که گروه طالبان مسبب تلفات غیرنظامیان است و حتا با امضای توافق‌نامه صلح با امریکا، از خشونت‌های این گروه کاسته نشده است. طالبان معتقدند که بیش‌تر تلفات غیرنظامیان برخاسته از حملات نیروهای امنیتی بوده و سازمال ملل در درج آمارها جانب‌داری کرده است. برخی از کشورها و سازمان‌های بین‌المللی اما با نکوهش تلفات غیرنظامیان، خواستار برقراری آتش‌بس و آغاز مذاکرات مستقیم شده‌اند. پیش‌تر نهادهای حقوق بشری انگلستان نیز دریافته بودند که افغانستان با داشتن بیش‌ترین میزان خشونت‌های داخلی در صدر فهرست مرگ‌بارترین کشورها برای غیرنظامیان قرار گرفته است.

هیأت‌ معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) گزارش خویش در مورد تلفات غیرنظامیان در نیمه اول سال میلادی را نشر کرد. براساس این گزارش که روز دوشنبه، دوم اسد، نشر شد، ۱۲۸۲ غیرنظامی در جریان نیمه اول سال ۲۰۲۰ کشته و ۲۱۷۶ تن دیگر زخمی شده‌اند. بدین ترتیب، یافته‌های یوناما نمایان‌گر کاهش آمار در مقایسه با سال گذشته بوده و نشان می‌دهد که توافق‌نامه صلح دوحه تنها ۱۳ درصد از تلفات غیرنظامیان کاسته است. در این گزارش آمده است که ۳۵ درصد تلفات غیرنظامیان برخاسته از جنگ‌های زمینی بوده و مواد انفجاری تعبیه شده ۲۴ درصد، قتل‌های هدف‌مند و عمدی ۲۱ درصد، حملات هوایی نُه درصد، انفجار بقایای جنگی شش درصد و سایر موارد ۵ درصد لیست تلفات را تشکیل می‌دهند. یوناما تصریح کرده که در جریان حملات زمینی، ۳۳۶ تن کشته و ۸۵۹ تن زخمی شده‌اند.

این سازمان هم‌چنان تصریح کرده است که بیش از ۴۰ درصد قربانیان در نیمه اول سال روان میلادی را کودکان و زنان تشکیل می‌دهند. براساس گزارش یوناما، ۱۳۸ کشته و ۲۵۹ زخمی در میان زنان برخاسته از درگیری‌های مسلحانه بوده است که ۱۱ درصد تلفات را در بر می‌گیرد. هم‌چنان آمده است که در جریان نیمه اول سال روان میلادی، ۳۴۰ کودک کشته و ۷۲۷ کودک زخمی شده‌اند. بدین ترتیب، تلفات کودکان ۳۱ درصد مجموع تلفات غیرنظامیان در کشور را در بر دارد. در این گزارش آمده است که ۵۸ درصد تلفات از سوی «عناصر مخالف حکومت» به غیرنظامیان وارد شده که طالبان مسوول ۴۳ درصد این تلفات‌اند. یوناما تصریح کرده که در جریان حمله‌های گروه طالبان، ۵۸۰ غیرنظامی کشته و ۸۹۳ غیرنظامی دیگر زخمی شده‌اند. در ادامه آمده است که نیروهای امنیتی در ۲۳ درصد تلفات غیرنظامیان در جریان نیمه اول سال روان میلادی نقش داشته‌اند. بدین ترتیب، ۲۸۱ کشته و ۵۰۸ زخمی حاصل حمله‌های نیروهای امنیتی خوانده شده که بر‌اساس یافته‌های یوناما، بیش‌تر قربانیان نیز کودکان بوده‌اند. یافته‌های یوناما هم‌چنان نشان می‌دهد که حمله‌های هوایی نیروهای دولتی در نیمه اول سال روان میلادی در مقایسه با سال گذشته سه برابر افزایش یافته است.

یوناما هم‌چنان تصریح کرده که ۱۴ درصد تلفات برخاسته از فیرهای متقابل و برخی از موارد دیگر است. هم‌چنان گروه داعش مقصر نُه درصد تلفات، نیروهای نظامی بین‌المللی مقصر سه درصد، گروه‌های مسلح طرفدار حکومت مقصر دو درصد و نیروهای نامشخص و متعدد طرفدار حکومت مقصر یک درصد تلفات غیرنظامیان خوانده شده‌اند. دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد گفته است که در تلفات غیرنظامیان از سوی طالبان و نیروهای امنیتی کاهش رونما نشده و دلیل اصلی کاهش ۱۳ درصد آمار مجموعی تلفات، کاهش عملیات نیروهای خارجی و حمله‌های گروه داعش بوده است. بدین ترتیب، یوناما هیچ مورد از تلفات غیرنظامیان در ربع اول سال روان میلادی را به نیروهای خارجی مستقر در کشور نسبت نداده است.

در ادامه گزارش یوناما آمده است که در جریان شش ماه اول سال ۲۰۲۰ میلادی، ۱۸ رهبر مذهبی، ۱۳ کارکن صحی، ۱۱ عضو قوه قضاییه، نُه فعال جامعه مدنی، هشت کارمند نهادهای غیردولتی و سه خبرنگار هدف قرار گرفته‌اند. با این وجود، یوناما گفته است که با برقراری آتش‌بس در جریان روزهای عید فطر، آمارهای تلفات غیرنظامیان ۴۵ درصد  کم‌تر از عین زمان در سال گذشته بوده است. این سازمان تصریح کرده که اگر طرف‌های درگیر «واقعاً بخواهند و اراده سیاسی داشته باشند»، می‌توانند تلفات غیرنظامیان را کاهش دهند. یوناما هم‌چنان در گزارشش تصریح کرده که کودکان در معرض خطر استخدام و استفاده شدن برای وظایف جنگی توسط طرف‌های درگیر در جریان شیوع کووید-۱۹ قرار دارند.

در گزارش یوناما تصریح شده که این سازمان افزایش نگران‌‌کننده‌ای در شمار تلفات افراد ملکی منتسب به طالبان از اثر انفجار مواد منفجره فشاری و هم‌چنان اختطاف‌هایی که منجر به بدرفتاری و اعدام‌های صحرایی شده را ثبت کرده است. دیبرا لاینز، نماینده ویژه سازمان ملل متحد برای افغانستان، پیرامون تلفات غیرنظامیان گفته است: «در شرایطی که دولت افغانستان و طالبان برای گردهم آمدن بر سر میز مذاکره برای گفت‌وگوهای صلح، فرصتی تاریخی دارند، حقیقت غم‌انگیز این است که جنگ به صورت دوام‌دار هر روز به افراد ملکی آسیب وحشت‌ناکی وارد می‌کند.» او از طرف‌های درگیر خواسته است که در مورد «حوادث وحشت‌ناک» که از غیرنظامیان قربانی گرفته است، تأمل کنند و برای توقف کشتار تصمیم قاطع بگیرند و به میز مذاکره حاضر شوند. در گزارش این نهاد تصریح شده است که افغانستان یکی از مرگ‌بارترین کشور برای غیرنظامیان در جهان است.

واکنش‌ها: حکومت و طالبان تقصیر تلفات غیرنظامیان را به دوش یک‌دیگر می‌اندازند

در همین حال، گزارش شش‌ ماه سازمان ملل متحد در مورد تلفات غیرنظامیان واکنش‌های طرف‌های درگیر و برخی از سازمان‌‌ها و کشورهای خارجی بین‌المللی را در پی داشته است. ارگ ریاست جمهوری روز دوشنبه، ششم اسد، با نشر یک اعلامیه‌، تلفات غیرنظامیان در کشور را برخاسته از «جنگ‌های تحمیلی و نامشروع» طالبان خوانده است. به باور ارگ، گروه طالبان همه‌روزه شهروندان افغان را قربانی حمله‌های‌شان ساخته و به زیربناهای عامه آسیب رسانده است. با این حال، حکومت گفته است که تلاش‌هایش برای پایان بخشیدن جنگ را انجام داده و حتا حاضر شده است که بیش از چهار هزار و ۴۰۰ تن از زندانیان طالب را برای آغاز مذاکرات بین‌الافغانی آزاد کند. در ادامه آمده است که با تاکید بر این‌که گروه طالبان از مردم به عنوان «سپر» استفاده می‌کند، از نیروهای آمنیتی خواسته شده‌ که هنگام عملیات‌ها برای جلوگیری از وارد شدن تلفات به غیرنظامیان دقت کنند. ارگ ریاست جمهوری هم‌چنان ضمن محکوم کردن تلفات غیرنظامیان و تعهد برای پی‌گیری ادعاهای پیرامون آن، از طالبان خواسته است که از جنگ دست کشیده و وارد مذاکرات مستقیم شوند.

شورای امنیت ملی نیز با نشر اعلامیه‌ای، طالبان را عامل و زمینه‌ساز تلفات غیرنظامیان خوانده است. در اعلامیه‌ای که روز دوشنبه، ششم اسد نشر شد، آمده است که «بر‌اساس شواهد، طالبان مسوول بیش‌ترین تلفات غیرنظامیان است»، زیرا به باور این شورا، جنگ‌جویان طالب یا به گونه مستقیم عامل تلفات بوده یا زمینه را برای سایر «گروه‌های تروریستی» فراهم کرده‌اند. این شورا تصریح کرده که با وجود «نگرانی‌های موجود در مورد مکانیزم تهیه گزارش»، حکومت حاضر است با سازمان ملل متحد به گونه مشترک کار کند «تا یافته‌های میدان جنگ بتواند انعکاس‌دهنده ارقام واقعی باشد». به باور شورای امنیت ملی، هرچند طالبان در دوحه تعهد کردند که خشونت‌ها را کاهش دهند، اما حمله‌های این گروه در برابر افراد ملکی پس از امضای توافق‌نامه صلح طالبان با امریکا، افزایش یافته است. این شورا ضمن تصریح این‌که نیروهای امنیتی در حالت دفاعی قرار دارند، از گروه طالبان خواسته است که «آتش‌بس دایمی و سرتاسری» را بپذیرد و مذاکرات مستقیم را آغاز کند.

سازمان اتلانتیک شمالی (ناتو) نیز با نشر اعلامیه‌ای گفته است که سطح خشونت‌های طالبان که سبب کشته شدن غیرنظامیان می‌شود، پذیرفتنی نیست. این سازمان تصریح کرده که اصرار طالبان بر خشونت می‌تواند فرصت صلح را آسیب زند و نیاز است که این گروه مطابق تعهداتش وارد مذاکرات مستقیم شود. ناتو گفته است که بهترین راه برای پایان دادن به خشونت بر غیرنظامیان، گفت‌وگوهای سیاسی است، زیرا به باور این سازمان، همه‌ی طرف‌ها موافق‌اند که هیچ راه حل نظامی وجود ندارد. سفارت انگلستان نیز با بازنشر گزارش یوناما در صفحه توییترش، خواستار کاهش خشونت‌ها و آغاز مذاکرات بین‌الافغانی شده است. پیش‌تر، سازمان حقوق بشری در انگلستان گفته بود که افغانستان از نگاه خشونت‌ها بر غیرنظامیان در صدر فهرست کشورها قرار دارد. طالبان اما با نشر اعلامیه‌ای، گزارش یوناما را رد کرده‌اند. به باور این گروه، «قضایای واقعی» تلفات غیرنظامیان در گزارش یوناما بررسی نشده و ارقام نیز در هم‌آهنگی با حکومت درج شده است. در اعلامیه این گروه آمده است که بیش‌تر تلفات غیرنظامان برخاسته از حمله‌های هوایی و پرتاب هاوان بوده که عامل آن حکومت دانسته شده است.

پیش از این، کمیسیون مستقل حقوق بشر نیز با نشر گزارش تلفات غیرنظامیان در جریان نیمه اول سال روان میلادی، گفته بود که تلفات غیرنظامیان در مقایسه با سال گذشته، تنها ۱۱ درصد کاهش یافته است. بر اساس گزارش این نهاد، یک‌هزار و ۲۱۳ غیرنظامی کشته شده‌اند و یک هزار و ۷۴۴ غیرنظامی دیگر زخم برداشته‌اند. این کمیسیون تصریح کرده بود که به گونه میان‌گین ۱۶ غیرنظامی در هر روز از شش ماه گذشته قربانی شده است. یافته‌های این نهاد نشان می‌داد که گروه طالبان مقصر ۴۸.۵ درصد و نیروهای امنیتی نیز مقصر ۱۵.۵ درصد از تلفات غیرنظامیان در جریان نیمه اول سال روان میلادی بوده‌اند. نهادهای حامی حقوق بشر پیش‌تر از طرف‌های درگیر خواسته‌اند که به قوانین بین‌المللی بشردوستانه احترام بگذارند و از ضربه‌زدن به غیرنظامیان جلوگیری کنند.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن