گفتگو با طالبان پروژه‌ی ناقص و شکست خورده

همایون جریر، داماد گلبدین حکمتیار، از دولت، تنظیم‌های جهادی و طالبان ـ حزب اسلامی درخواست شرکت در کنفرانس صلح را کرده است. به نقل از ۸صبح، معاون سخنگوی دولت  گفته است که این دعوت را جدی نمی گیرد، چون از آدرس یک فرد کم اهمیت مطرح شده است. از سوی دیگر تعبیر معاون سخنگو از این دعوت نوعی مطرح شدن بعضی افراد به بهانه ی میانجی گری است.
البته که آقای جریر نه فردی مهم است و نه توانایی راه اندازی مذاکرات موثر میان جناح های درگیر را دارد. این فرد نه بالای طالبان نفوذ دارد و نه به تنهایی می تواند حکمتیار را در پای مذاکرات صلح بنشاند. در شرایطی که طالبان در برابر پیشنهاد صلح ملک عبدالله کدام واکنش مثبت نشان نداده اند، در مقام مقایسه، تلاش های همایون جریر بی سر انجام به نظر می رسد.
اصولا، دیگر صحبت از مذاکرات با طالبان موضوعیت خود را از دست داده است. هم رییس جمهور که بی مهابا خواهان گفتگو است، از تکرار حرف ها و دعوت های خود خسته شده و هم جامعه جهانی با این مساله با سردی برخورد کرده است.
دلیل اش این است که مذاکره با یک جنبش بنیادگرا، تروریست و افراطی مانند طالبان کاری دشوار است. آنها برای پذیرش مذاکرات صلح خواسته هایی را مطرح می کنند که قبول آن از طرف دولت و غرب امکان پذیر نیست.
به نقل از آژانس خبری رسمی چین-شینهوا- رهبر طالبان طی یک بیانیه رسمی خواسته های خود را برای آغاز مذاکرات صلح بیان داشته است. خطاب این نامه که بی شک متوجه ملک عبدالله پادشاه عربستان سعودی است، یک سلسله خواسته های ناممکن را طرح می نماید.
به نقل از این بیانیه که به نام ملاعمر انتشار یافته است، این گروه خواستار خروج نیروهای ناتو از افغانستان شده و از کشور های اسلامی خواسته است که سربازان خود را برای تامین شرایط گفتگو و صلح به افغانستان بفرستند. در این صورت، طالبان مذاکرات صلح را با دولت افغانستان آغاز می کنند. از سوی دیگر، این گروه خواستار عفو عمومی و ادغام جنگجویان طالب در ساختار اردوی ملی شده است.
تردیدی نیست که طالبان با نشر خواسته های خود بر ناممکن بودن شرایط صلح صحه گذاشته اند. خروج ناتو از افغانستان نه تنها منطقی نیست بلکه جنون آمیز است. در شرایط کنونی حیات دولت افغانستان به حمایت های غرب وابسته است و با خروج این نیروها دولت افغانستان به رهبری حامد کرزی، گمان نمی رود که تاب مقاومت را در برابر جنگسالاران و تروریستانی نظیر طالبان داشته باشد.
در این شرایط است که دولت از ادامه ی هرنوع مذاکره با این گونه پیش شرط ها سر باز می زند. در کنار این، امریکایی ها طالبان را عناصر غیر قابل گفتگو تشخیص داده و با افزایش نیروهای بیشتر و گسترش آنها در اطراف کابل- لوگر و وردک- بر ادامه ی عملیات نظامی علیه طالبان تاکید دارند.
پروژه مذاکره با طالبان، یکی از ناقص ترین و بی نتیجه ترین سیاست های حکومت بوده و ادامه ی آن با همین شکل و محتوا، چه از سوی دولت و چه از سوی گروه های دیگر، هدر دادن وقت و نیروهاست. در این پروژه فرض بر این گرفته شده بود که در گام نخست، با دادن امتیاز های کلان به افراد گوناگون در درون طالبان، این گروه از داخل دچار ضعف و پراکندگی می شود. در گام دوم، چون طالبان از جنگ و درگیری خسته اند، اگر مجال شرکت در قدرت را پیدا نمایند دست از جنگ بر می دارند.
تمام این تصورات اشتباه ساده ترین تحلیل های سیاسی را نادیده گرفته بوده است. مشکل اصلی بی نتیجه ماندن مذاکرات در تمام سطوح این است که در شرایط فعلی وضعیت به نفع طالبان است. مردم از حکومت ناراض بوده، فساد ارکان دولت را فلج ساخته، بریتانیا و رسانه های غربی جنگ افغانستان را یک ماموریت شکست خورده و بی نتیجه می دانند و امریکایی ها هم به پیروزی خود چندان امیدوار نیستند. دولت افغانستان، نتوانسته در چند سال گذشته، به گفته ی رییس جمهور در مصاحبه با روزنامه شیکاگو تربیون، جامعه جهانی را در امر ساختن نیروهای امنیتی موثر تشویق نماید. در این شرایط که طالبان از موقعیت برتر برخوردار هستند، چه نیازی به مذاکره با حکومت دارند؟
با افزایش نیروهای امریکایی در افغانستان و پیاده کردن طرح پتریوس در جنوب-مسلح سازی قبایل و ساختن جنگ سالاران جدید به منظور ایجاد مقاومت های محلی علیه طالبان- امکان حمایت ایالات متحده از گفتگوهای صلح با طالبان که شرط کلیدی برای موفقیت مذاکرات است، محتمل به نظر نمی رسد. هم موضع امریکایی ها و هم موضع رسمی برخی از سیاستمداران افغان مانند آقای سپنتا وزیرخارجه ی کشور، این است که از موضع ضعف با طالبان نمی شود برخورد کرد. اگر دولت از لحاظ نظامی قوی شود و قلمرو نفوذ و ارایه خدمات به شهروندان را گسترش دهد، در آن صورت امکان پیوستن بخش های از طالبان محتمل به نظر می رسد.
در حال حاضر رییس جمهور با شکست روند مذاکرات، یکی از حربه های موثر خود برای جلب توجه غرب و به ویژه ایالات متحده را نسبت به خود از دست داده است. انتخابات، شاید بتواند در وضعیت کشور و جنگ با تروریزم و طالبان تغییری به وجود آورد.

دکمه بازگشت به بالا