پاسپورت نمایندگان طالبان منتظر ویزا

اشاره: گمانه زنی ها در مورد شروع دور دوم مذاکره با طالبان و همچنان چگونگی آن و این که چه کسانی از دو طرف نمایندگی خواهند کرد، اذهان را به خود مشغول نموده است. عدم دسترسی رسانه ها به اطلاعات در این رابطه، به ابهام و گمانه زنی های بیشتر انجامیده است. بنابراین به غرض روشن شدن موضوع گفتگویی داریم با احمد سعیدی، کارشناس مسایل سیاسی که مدتی را به حیث دیپلومات در پاکستان نیز سپری کرده است. از ایشان سپاسگذاریم.

۸صبح: معلومات شما در مورد دور دوم مذاکرات که قرار است میان دولت و مخالفان صورت گیرد، از چه قرار است؟
احمد سعیدی: اصلا مذاکرات با طالبان دو جنبه دارد. انگلستان و عربستان سعودی یک طرف و کشورهای عربی به شمول پاکستان و در طرف دیگر تلاش دارند که با طالبان مذاکره شود و طالبان شامل حاکمیت دولت شوند. اما، امریکا علاقمندی زیاد ندارد. روی مجبوریت هایی که با انگلستان و دیگر کشورها دارد، می خواهد این مذاکرات ادامه پیدا کند. از یک طرف می خواهد که پادشاه سعودی راضی شود و از طرف دیگر می خواهد که انگلیس راضی شود. در دور مذاکرات قبلی، قیوم کرزی برادر رییس جمهور، اسحاق نظامی سخنگوی سابق طالبان و مولوی شینواری رییس اسبق دادگاه عالی، اشتراک مستقیم داشتند. کسانی هم مانند وکیل احمد متوکل، عارف نورزی و آقای ظهیر تصادفی در افطار شرکت کردند.
دور بعدی که قرار است برگزار شود، در دبی برگزار خواهد شد. این روزها شنیده می شود که امیرخان متقی، که در دوران طالبان وزیر معارف بود، پاسپورت دو تن از طالبان را، یکی به نام مولوی محمد الله، مسوول حوزه جنوب غرب و دیگر ملا محمد مختار، نزد خود دارد و آماده اخذ ویزا می گردد. از طرف دولت هم آقای شینواری و قیوم کرزی در مذاکرات بعدی شرکت خواهند کرد. این مذاکرات تا حال به شیوه ی پشت پرده و خانوادگی بوده و مذاکرات ملی نیست. هر وقتی که مذاکرات ملی شود، می توان بالای آن بحث کرد.
از جانب دیگر هیات افغانی که در راس آن داکتر عبدالله عبدالله قرار داشت و به پاکستان (به خاطر جرگه کوچک امن) رفت، اعلام کرد که به شرطی با طالبان مذاکره می شود که زعامت طالبان (شامل مذاکره) نباشند؛ یعنی ملا محمد عمر و کسانی که در لیست سیاه هستند نباشند و از ستون پایین تر طالبان باشند. از ستون پایین تر، معلوماتی که من دارم، امیر خان متقی و آقای هوتک و همچنین در این اواخر مولوی کبیر که صدر اعظم طالبان بود، بیشتر با دولت در تماس هستند. اما امریکایی ها می گویند که (مذاکره کنندگان) رهبری طالبان نباشند و از صفوف پایین باشند و قانون اساسی را قبول کنند.
۸صبح: نتیجه مذاکرات چه خواهد بود؟
احمد سعیدی: من به هیچ صورت معتقد نیستم که این مذاکرات به نتیجه ی نهایی برسد. به نظر من مذاکرات طوری است که کسانی که در داخل دولت هستند می گویند که اگر گروه های شمال و یا جبهه متحد مخالفت کنند و یا نیروهای روشنفکر در داخل حکومت با ما مخالفت کنند (می گویند)، ما طالبان را می آوریم. یعنی می خواهند از سایه ی طالب مردم را بترسانند. مذاکراتی که جامه ی عمل بپوشد، بسیار دشوار است. زیرا، چند دلیل وجود دارد: از یک طرف ملل متحد در اجلاسی، بیشتر از هفت نفر را شامل لیست سیاه کرد که شامل ملا عمر و حکمتیار و کسان دیگر بودند. به دنیا گفت که این افراد در افغانستان حضور دارند و این ها تروریست هستند و باید ما به سرکوب تروریستان برویم. این را به خود قانون قرار دادند و قویا امریکایی ها و دیگر کشور ها به افغانستان آمدند. حال اگر امریکا بخواهد که این افراد را از لیست سیاه بکشد، از نگاه حقوق بین الدول موجودیت نیروهای خارجی در افغانستان زیر سوال می رود. اگر این مردم تروریست نیستند، قوای خارجی به چه خاطر آمده اند؟ اگر امریکا حالا این ها را از لیست سیاه می کشد، چرا ابتدا شامل لیست سیاه کرده یعنی این ها را متهم ساخت! بنابراین نظر به قانون بین الملل، اگر این ها از لیست سیاه کشیده می شوند، امریکا جواب بدهد که چرا این افراد را ابتدا شامل لیست سیاه ساخت. تا این که این مساله جنبه ی حقوقی نگیرد، هیچ کس نمی تواند که این افراد را از لیست سیاه بیرون کند.
۸صبح: شما گفتید که امریکا از یک سو می خواهد که صفوف پایین تر طالبان درمذاکرات حضور داشته باشند و از سوی دیگر این موضوع را هم بیان کردید که امریکا مجبور است تا خواست انگلیس و عربستان را مد نظر داشته باشد. به نظر شما این مجبوریت چیست؟
احمد سعیدی: شما شنیده اید که یک تعداد از جنرال های انگلیسی می گویند که آنان در افغانستان موفق نمی شوند و طالبان باید شامل حاکمیت شوند. نظر به مجبوریت هایی که امریکا در جهان و منطقه دارد، می خواهد که ۹ هزار نیروی خود را در هلمند جا به جا کند. به این معنا که انگلیس ها در افغانستان جنگ نمی کنند و طرفدار طالبان هستند. این را نیز (امریکا) به انگلیس گفته نمی تواند که از افغانستان خارج شود، اما می خواهد که با فرستادن نیروهای خود در پهلوی نیروهای انگلیسی، انگلیس ها را کنترول کند و از جانب دیگر، چون انگلیس دست خود را به طرف طالب دراز کرده، از همین رو امریکا نیز می خواهد که هر چیز را با دو دست بر دارد. یعنی می خواهد که از انگلیس عقب نماند و در میان طالبان جای پای پیدا کند. با توجه به مجبوریت های امریکا در جهان و منطقه، وجدانا و علنا با مذاکره موافق نیست. یعنی فشار انگلیس، کشور های عربی و پاکستان است (که امریکا را وادار به مذاکره می کند). حرف های حکومت افغانستان نیز بر اساس مجبوریت است. اگر بگوید که مذاکره نمی کند، عربستان سعودی، پاکستان وانگلیس خفه می شوند. بنابر این افغانستان میان دو سنگ آسیاب قرار دارد.
۸صبح: وقت مذاکرات مشخص شده است؟
احمد سعیدی: طی ده الی پانزده روز دیگر مولوی شینواری و یک تعداد دیگر امکان دارد به امارات متحده بروند. البته این مذاکرات برای وقت ضایع کردن است و استفاده از فرصت ها ست. طالبان از یک سو برگ سبز نشان می دهند، که مذاکره می کنند و از طرف دیگر پاکستان در باجور و مومند اجنسی عملیات کرده و طالبان دچار تلفات شده اند. بنابراین طالبان می خواهند که مدتی را نفس راحت بکشند و در تلاش اند تا جای پای پیدا کنند. از سوی دیگر اشخاصی هم در دولت اند که عملا با دولت هستند و در معنا طالب هستند. این افراد تلاش دارند طوری سیاست گذاری کنند که طالبان بتوانند به نحوی در حکومت شریک شوند.
دولت می خواهد با عجز مذاکره کند، که به نظر بسیار غلط و خطرناک است. حتا با زاری و عذر، مذاکره می تواند کشور را به طرف نابودی ببرد. بنابراین دولت از موضع قوت مذاکره کند تا طرف مقابل حاضر به مذاکره شود.
ادامه در صفحه ۸۸صبح: کسانی را که شما نام گرفتید، آیا واقعا می توانند از طالبان نمایندگی کنند؟
احمد سعیدی: من هیچ باور ندارم که این افراد از طالبان نمایندگی کنند. حتا کسانی را که دولت خرج شان را می دهد، مانند رییس واحد که در میان طالبان مشهور بود و یک سال است در خوشحال مینه می نشیند، نمایندگی کرده نمی توانند. این جا ملا عمر و ملا برادر، مساله ی شان مطرح است. امیر خان متقی که حالا (با حکومت) در تماس است. در ردیف های پایین قرار دارد. اما این ها، تمام شان فرصتی برا نفس کشیدن از سوی طالبان است. وقتی که طالبان جای پای پیدا کند، برای مذاکره حاضر نمی شوند.
۸صبح: طی دو سال اخیر دولت افغانستان بیشتر بر مذاکره تاکید داشته است، فکر نمی کنید که کدام پیش شرط طالبان از سوی دولت مورد تایید قرار گرفته باشد؟
احمد سعیدی: دولت هر وقت مذاکرات را مطرح کرده، بر اساس عجز و زاری بوده و هر قدر بحث مذاکره زیاد تر شده، به همان تناسب طرف مقابل نیرومند تر شده است. بنابراین مذاکره وقتی پیروز است که مشت محکم باشد، یعنی هم قوت و هم تفاهم وجود داشته باشد. مذاکره زمانی نتیجه بخش خواهد بود که مردم افغانستان مورد حمایت، کشور های همسایه راضی و سران دیگر کشور ها هماهنگ باشند.
با این حال، این روند ها تمام اش به خاطر سیاست غلط جورج بوش بوده است. در صورتی که اوباما پیروز شود، استراتژی ها نو خواهند شد. پس باید انتظار کشید که سیاست ها در امریکا چگونه تعیین می شود. به این ترتیب در مذاکره باید سران امریکا و اروپا واحد شوند که در این زمینه به نظر من کابینه ی افغانستان نظر واحد ندارد. ممکن دو یا سه نفر  در دولت باشند که بگویند مذاکره شود، مساله حل خواهد شد. که البته امروز بد بختانه موضوع های دیگری ضد منافع ملی مطرح می شود که دولت باید متوجه این مسایل باشد؛ مسایل قومی، لسانی و سمتی است که در داخل دولت توسط همین افراد دامن زده می شود.
۸صبح: البته موضوع مذاکره توسط هیات افغانی که در جرگه ی امن منطقه ای در پاکستان برگزار شد، نیز مطرح شد. نظر شما در این مورد چیست؟
احمد سعیدی: وضع در پاکستان و افغانستان بحرانی است. این بحران با رفتن و آمدن هیات جرگه و دو نفر وزیر حل نمی شود. سیاست طوری بنیان گذاری شود که روابط ابتدا با کشور های همسایه، بعد با کشور های اسلامی و در نهایت سطح فرا منطقه ای خوب شود. تا وقتی که کشور های منطقه در سیاست گذاری همکاری نکنند، و امریکا بخواهد تک قطبی در منطقه عمل کند، ما در افغانستانن سیاست های کامیاب نخواهیم داشت.
۸صبح: کشور های انگلیس، عربستان سعودی و پاکستان در تعیین مهره های طالبان برای شرکت در مذاکرات چه قدر می توانند نقش داشته باشند؟
احمد سعیدی: به یقین نقش دارند. این کشور ها می خواهند از طریق مذاکره از ما باج بگیرند. به این مفهوم که مهره های شان در حکومت دخیل شوند؛ چون، فعلا سیاست ها تنها از طرف امریکا طرح می شود  و این کشور ها مدعی اند که در ایجاد طالبان برادر بوده اند و بنابر این تمام سیاست ها مشترک طرح ریزی شود.
 

دکمه بازگشت به بالا