وضعیت حقوق بشر در افغانستان (بیست و سوم)

حق تعلیم و تربیه
حق تعلیم و تربیه از جمله حقوق اساسی و مهم بشری است که اجرای آن انسان را قادر می سازد تا توانمندی اش را در راه خیر و صلاح جامعه بشری به کار گیرد. طبق ماده ۴۳ قانون اساسی کشور: «تعلیم حق تمام اتباع افغانستان است که تا درجه لیسانس موسسات تعلیمی دولتی به صورت رایگان از طرف دولت تامین می گردد. دولت مکلف است به منظور تامین متوازن معارف در تمام افغانستان، تعلیمات متوسط اجباری، پرو گرام موثر طرح و تطبیق نماید و زمینه تدریس زبان های مادری را درمناطقی که به آنها تکلم می کنند فراهم کند».

«دولت مکلف است به منظور ایجاد توازن و انکشاف تعلیم برای زنان، بهبود تعلیم کوچیان و امحای بی سوادی در کشور، پروگرام های موثر طرح و تطبیق نماید».
(ماده ۴۴ قانون اساسی افغانستان)

افغانستان یکی از کشورهایی است که پاین ترین سطح سواد را داراست. صرف ۲۸درصد نفوس کشور باسواد بوده  و سطح سواد زنان به طور مجموعی از سطح سواد مردان پایین تر می باشد. طبق بررسی وزارت معارف در مقایسه با هر ۱۰۰ متعلم پسر، صرف ۵۵ متعلم دختر در مکاتب کشور حضور دارند. این میزان نظر به ولایت فرق می نماید.  مطابق اهداف توسعه هزار ساله، دولت ها متعهدند تا برای رسیدن به استندرد های جهانی در زمینه ی تعلیم و تربیت کار و تلاش نمایند(هدف ۲) و هم برای تساوی جنسیتی دراین مورد برنامه ریزی نمایند (هدف ۳). شاخصه ۳ این هدف برای افغانستان بیان می دارد که تا سال ۲۰۲۰ تمام کودکان افغان در هرجای افغانستان که هستند قادر خواهند شد تا تعلیمات ابتدایی را تکمیل نمایند. در حالی که رسوم، فرهنگ و الگوهای موجود سنتی باعث نقض حق دسترسی به تعلیم و تربیت زنان می گردند، تعداد زیادی از کسانی که از تعلیم محروم اند به دلیل عدم دسترسی به مکاتب بوده است.
اما برای رسیدن به اهداف توسعه، افغانستان راه طولانی را در پیش دارد. در این بخش به نارسایی ها و کاستی هایی که باعث نقض حق تعلیم می گردد می پردازیم:
فقدان محیط مناسب
اکثریت مکاتب، سهولت های لازم در محیط تدریسی را دارا نیستند. از فقدان مواد درسی گرفته تا صنف و تعمیر مناسب، از جمله چالش هایی اند که برای تامین حق تعلیم و تربیه باید به آنها توجه گردد. اکثر مکاتب کشور تعمیر مناسب نداشته و صنف ها در زیر خیمه ها، زیر سایه درختان یا در زیر آفتاب دایر می گردند. از جمله  ۳۴۴۷ شاگردی که توسط کمیسیون در سرتاسر افغانستان مورد پرسش قرار گرفته اند، ۲۵درصد اظهار داشته اند که مکتب شان تعمیر ندارد. بعضی از این کودکان در محیط باز و بدون کدام چتر محافظ در تابستان درس می خوانند. تدویر درس در آفتاب سوزان آن هم بالای بام می تواند عواقب ناگوار و غیر قابل جبران صحی را در پی داشته باشد.
بعضی از مکاتب، مشکلات فراوانی را در زمینه ی تامین حق دسترسی مساویانه به تعلیم و تربیت مشاهده نموده است.
مشکلات دسترسی به مکاتب
نظارت های ساحوی کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در زمینه ی دسترسی مردم به حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نشان می دهد، باوجودی که مکاتب ابتداییه در بیشتر محلات موجود است، بنابر بعضی از مشکلات، دختران و پسران از حضور دوامدار و منظم در مکاتب محروم می گردند. طبق گزارش «وضعیت اقتصادی – اجتماعی» کمیسیون ، از مجموع تعداد ۱۱۱۸۷مصاحبه شوندگان(۵۲۰۵ زن و ۵۹۸۲ مرد) ۸۸ و۲۱درصد آنها بیان نمودند که پسران شان از رفتن به مکتب به طور منظم و دوامدار محروم شده اند و ۱۴،۳۲درصد بیان داشتند که دختران شان به صورت منظم مکتب نمی روند. دلایل عمده مشکلات دختران در دسترسی منظم به مکاتب به ترتیب شامل مواردی مثل دور بودن راه مکتب، نبود مکاتب نسوان، کار نمودن دختران، فقر و عدم توانایی تمویل مصارف مکتب، ازدواج های طفولیت وزیر سن بوده است. به همین ترتیب، دلایل دسترسی نا منظم پسران به مکاتب به ترتیب شامل کار کودکان، دور بودن مسافت و فقر تذکر یافته است…
ادامه دارد

پانوشت ها:
 قانون اساسی افغانستان، ماده ۴۳
  National Risk and Vulnerability Survey
  Ministry of Education: Department of Planning: “School Survey 1386, Summary Report”
  Afghanistan National Development Strategy
11 – وضعیت اقتصادی و اجتماعی در افغانستان،کمیسیون مستقل حقوق بشر۲۰۰۷

دکمه بازگشت به بالا