معرفی رسمی دنیس راس؛ تدارک گفتگو با ایران؟

دنیس راس، دیپلومات با تجربه امریکایی، سر انجام پس از چند هفته تأخیر رسما به عنوان مشاور وزیر خارجه امریکا در امور خلیج فارس معرفی شد.
پیش از این گفته می‌شد که دنیس راس به عنوان نماینده ویژه امریکا در امور ایران معرفی خواهد شد. با این حال،‌ با وجود تغییر در عنوان رسمی آقای راس، همچنان انتظار می‌رود که هدایت سیاست خارجی امریکا در امور ایران توسط او صورت گیرد.
از جمله دلایل تاخیر در معرفی رسمی دنیس راس، ماهیت واکنش‌هایی بود که پس از انتشار شایعات مربوط به معرفی احتمالی او، به خصوص از جانب تهران، دیده شد.
از جمله روزنامه دست‌راستی کیهان، چاپ تهران، که مخالف عادی شدن روابط تهران – واشنگتن است، دنیس راس را نماینده لابی اسراییل در دولت اوباما معرفی کرد.
عدم اشاره مستقیم به امور ایران در عنوان رسمی دنیس راس را نیز می‌توان به اقدامی محتاطانه برای کاهش آثار تبلیغات منفی پیرامون انتصاب او نسبت داد.
دو هدف عمده ی سیاست خارجی امریکا در قبال ایران، که ماموریت اصلی راس را نیز در بر می‌گیرد، پیشگیری از دستیابی جمهوری اسلامی ایران به سلاح اتومی، و در عین حال زدودن احساس بی‌اعتمادی در روابط دو کشور است.
در جهت دست یافتن به هدف اول، دولت اوباما در حال انجام بررسی نهایی یک طرح اصلی، و همزمان تدوین خطوط کلی یک طرح ثانوی است که در صورت شکست طرح اول به موقع اجرا گذاشته شود.
گزینه‌های دولت جدید امریکا در قبال ایران عبارت اند از:
۱ـ ادامه ی تحریم‌های جاری و افزایش آنها، با وجود این که تحریم‌ها تاکنون مانع از ادامه ی برنامه اتومی ایران نشده‌اند؛
۲ـ محاصره ایران در اجرای طرحی شبیه به در بر گرفتن اتحاد جماهیر شوروی با استفاده از سه پیمان ناتو، سنتو و سیتو؛
۳ـ مبادرت به استفاده از قابلیت‌های نظامی علیه تاسیسات هسته‌ای ایران.
تاکنون تمامی مشاوران سیاسی و امنیتی اوباما به این طرز فکر نزدیک بوده‌اند که زیان‌های استفاده از قابلیت‌های نظامی علیه ایران بیشتر از نتایج حمله خواهد بود. به این دلیل، علی رغم تاکید اوباما بر «عدم تحمل ایران اتومی در هر شرایط» به نظر نمی‌رسد که مبادرت به هجوم نظامی علیه ایران تا آینده‌ای قابل حدس در دستور کار دولت تازه واشنگتن قرار گیرد.
گزینه ی برتر، که نظر اعلام شده ی اوباما نیز به شمار می‌رود، دادن شانس به دیپلوماسی و انجام گفتگوی مستقیم با تهران است.
پیش از آغاز گفتگوهای مستقیم با تهران، دولت امریکا تلاش‌های دیپلوماتیک گسترده‌ای را برای جلب حمایت کشورهای اروپایی و همراه کردن چین و روسیه با خود آغاز کرده است.
مسوولیت تحقق این هدف به رابرت برنز سپرده شده است که در دولت بوش نیز نمایندگی امریکا در گروه ۱+۵ را عهده‌دار بود.
قصد امریکا در یارگیری سیاسی پرهیز از تشتت و نمایش وحدت نظر، به ویژه در شورای امنیت، در قبال تهران است.
دنیس راس طی گزارشی که در ماه سپتامبر سال گذشته از سوی «مرکز مطالعات امنیت جدید امریکا» انتشار یافت، اعلام کرد که ضمن دادن شانس به شرط‌بندی بر روی نتایج گفتگو با ایران می‌باید برای روی کردن به روش‌های متفاوت در صورت عدم تمایل جدی تهران به سازش نیز آماده بود.
او در توضیح «روش‌های متفاوت» یادآور می‌شود:
۱ـ مانع شدن ایران از دست یافتن به سلاح هسته‌ای (که در هر حال اشاره غیرمستقیم به استفاده از نیروی نظامی است)؛
۲ـ کند کردن آثار تبدیل شدن ایران به یک نیروی هسته‌ای.
در بین مشاوران اوباما در امور اتومی و منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای، گری سیمور از جمله کسانی است که اعتقاد دارد ایران در صورت دست یافتن به سلاح اتمی به گونه‌ای «مسوولانه» عمل خواهد کرد.
او سال قبل طی نوشته‌ای اظهار داشت: «ایران اتومی اگرچه مطلوب نیست ولی در صورت تحقق، معنای رسیدن به آخر دنیا را نیز نخواهد داشت». گری سیمور همچنین پیش‌بینی کرد که ایران در صورت داشتن سلاح اتومی آن را در اختیار تروریست‌‌ها قرار نخواهد داد.
دولت اوباما امیدوار است که کاهش قیمت نفت به نرم کردن مواضع ایران و افزایش شانس‌های سازش با تهران بینجامد. این امیدواری از آنجا ناشی می‌شود که کاهش درآمدهای ارزی ممکن است به افزایش نارضایتی‌های داخلی و اعمال فشار مضاعف مردم بر دولت منجر شود.
از سوی دیگر، کاهش خریدهای خارجی ایران از روسیه و چین، به دلیل کاهش میزان درآمدهای نفتی، می‌تواند همراهی بیشتر دو کشور یادشده را با امریکا، بدون نگرانی از کاهش منافع تجاری آنها امکان‌پذیر سازد.
علی رغم تمامی این پیش‌نگری‌ها و تمهیدات، چنانچه گفتگوی مستقیم با ایران به نتایج مطلوب نینجامید، بسیار محتمل است که دولت امریکا با قبول وضع موجود در آن روز، به گزینه ی دوم که در هر حال ملایم‌تر از استفاده عملی از قدرت نظامی است، گرایش یافته و اجرای طرح مربوط به فراگیری ایران در منطقه را مورد توجه قرار دهد.
در صورت رسیدن به این نتیجه، همکاری‌های نزدیک کشورهای خلیج فارس برای موثر ساختن طرح فراگیری ایران یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. مسوولیت اخیر دنیس راس در امور خلیج فارس انجام امور مدیریت طرح را توسط او از تمرکز بیشتری بر خوردار می‌سازد.
به نظر می‌رسد که دولت اوباما با استفاده از چهره‌های حرفه‌ای، و اغلب فراحزبی، مصمم به اتخاذ سیاست‌های عملگرایانه در خاورمیانه با هدف بازپس‌گیری زمینه‌های از دست رفته ی امریکا در منطقه است. توفیق احتمالی دولت اوباما در ارتباط با مسایل ایران، می‌تواند حرکت ماشین دیپلوماسی امریکا در بقیه خاورمیانه را روان‌تر سازد.
در ارتباط با مسایل ایران انجام گفتگوی مستقیم با تهران همچنان مهم‌ترین گزینه ی واشنگتن به شمار می‌رود.
با توجه به تحولات غیر قابل اجتناب سیاست داخلی ایران در ماه‌های نزدیک آینده، حتا در صورت انجام تماس‌های مقدماتی طی چند هفته آینده، انتظار می‌رود که مذاکرات اصلی و مهم‌تر بین دو کشور به بعد از انتخابات ریاست جمهوری ایران موکول شود. در آن صورت بی تردید دنیس راس از جمله اولین نمایندگان رسمی امریکا در دیدار با نمایندگان ایران خواهد بود.

دکمه بازگشت به بالا