شرکت همسایگان در حل معضل افغانستان

سرمنشی پیمان ناتو، طی یک بیانیه اعلام کرده است که مشکلات و چالش های جاری در افغانستان باید با شرکت همه همسایگان به شمول ایران حل گردد. وی همچنان گفته است که نیروهای بین المللی باید در افغانستان بمانند، زیرا طالبان یک تهدید برای جهان به حساب می آیند. البته از مدتی به این سو بازیگران بین المللی دخیل در قضایای افغانستان از ضرورت همکاری های منطقه ای برای حل مسایل افغانستان سخن می گفتند، ولی این اولین باری است که به صورت مشخص از کشور ایران نام برده می شود، بی آن که توضیح داده شود ایران چگونه و با گرفتن چه امتیازهایی می تواند برای سهم گیری، آماده شود.

هنوز معلوم نیست جامعه جهانی و ناتو چرا پس از سال ها جنگ و ستیز بی حاصل تازه متوجه شده اند که بدون سهم گیری همسایگان افغانستان قادر به مهار کردن بحران در افغانستان نیستند؟ با وقوع فاجعه یازدهم سپتامبر، برای همه مشخص شده بود که شبکه مسلح تروریست ها، مرز و سرحد نمی شناسد و این مساله کدام کشف تازه نیست، ولی چرا فرمانده ناتو اکنون از آن یادآوری می کند؟  چنین به نظر می رسد که آقای یاپ دی هوپ شیفر تاکید ویژه ای بر روی ایران دارد.  این موضع گیری جدید می تواند عکس العملی در مقابل اظهار تمایل آقای کرزی برای نزدیکی به روسیه نیز باشد. آقای کرزی پس از رد و بدل کردن نامه با مقام های روس طی یک سخنرانی تهدیدآمیزی خطاب به کشورهای غربی گفت اگر شما به ما اسلحه ندهید ما از کسان دیگری به دست می آوریم. قبل بر این هم شایعاتی که حکایت از کوشش های دولت برای نزدیکی به همسایگان بود به گوش می رسید.  امریکا و انگلیس طی سال های اخیر تکیه و تاکید ویژه ای بر پاکستان داشتند و امیدوار بودند پاکستان به عنوان یک متحد جدی در مبارزه بر ضد تروریزم، در کنار جامعه جهانی بایستد، از همین رو با وجود شواهد و مدارک روشن و غیر قابل انکار مبنی بر دخالت آشکار نظامیان پاکستان و حمایت آنان از طالبان،  بر رفتار آنان چشم پوشیده و با اعطای امتیازهای سیاسی و پولی سعی در جلب حمایت شان در برقراری امنیت در افغانستان داشتند. اما با اوج گیری بحران در پاکستان، مخالفت پاکستان با بمباران مناطق قبایلی و کمین گاه های سران القاعده و سپس بسته نمودن راه های مواصلاتی بر روی کاروان های ناتو و یافتن راه های جدید از طریق شمال افغانستان، شاید غرب به این نتیجه رسیده باشد که پاکستان آن گونه که آرزو می رفت متحد پایدار و استواری نیست. از این رو با دخالت دادن ایران و روسیه و سایر همسایگان، درصد تعادل قوا شدند. اتخاذ چنین سیاستی می تواند نظامیان پاکستان را به ماجراجویی هم بکشاند. آنان احساس می کنند که بر رغم کوشش های شان در حال به انزوا رفتن هستند. دیگر نه فقط کاروان های ناتو مجبور به عبور از پاکستان نیستند بلکه افغانستان نیز می تواند از طریق شاهراه تازه احداث شده زرنج ـ دل آرام،  که به کمک رقیب تاریخی پاکستان یعنی هند آماده شده است، به کالاهای مورد نیاز خویش دسترسی پیدا کند و از همین طریق با دنیای خارج به داد و ستد پردازد. اما ایران چه امتیازهایی را در ازای همکاری با غرب درخواست خواهد کرد؟ دقیقا معلوم نیست. با وجود آن می توان حدس زد که اعطای امتیاز به گروه های دوست ایران در افغانستان و تامین مصوونیت آنان از فوری ترین مطالبات ایران خواهد بود. در آن صورت ایران خواهد پذیرفت که به مخالفت ها و اعتراض هایی که در مورد حضور خارجیان در افغانستان وجود دارد، دامن نزند و در سایر موارد با ناتو همکاری کند. سوالی که دراین رابطه وجود دارد، این است که وارد کردن پای ایران در قضیه یک ضرورت ناشی از اوضاع افغانستان است یا این که کوششی است برای حل مسایل میان ایران و امریکا و نزدیک شدن آن دو و افغانستان فقط بهانه ای است.

دکمه بازگشت به بالا