دین و مبانی حقوق بشر؛ تقابل یا همگرایی (قسمت هفدهم و پایانی)

نتیجه ی بحث
بررسی تاریخی، جامعه شناختی و دینی نشان می دهد که اعتقاد به وجود پاره ای حقوق فطری و ضروری برای بشر که قانونگذار بشری نباید آن را نادیده بگیرد، از دیرباز وجود داشته است. در اسلام و مسیحیت اعتقاد به این حقوق که ناشی از اراده الهی و لازمه ی کرامت انسانی است، وجود دارد.
اعلامیه های جهانی حقوق بشر مبتکر حقوق بشر نبوده بلکه ادیان الهی به ویژه اسلام نخستین اعلامیه های حقوق بشر را در برداشته و فلاسفه و دانشمندان نیز به گونه ای از حقوق بشر دفاع کرده اند و قبل از اعلامیه جهانی حقوق بشر این حقوق در برخی از اعلامیه ها و مقررات داخلی کشورها مطرح شده است.
به دیگر سخن، حقوق و آزادی های مندرج در اعلامیه جهانی حقوق بشر ترکیبی است از حقوق و آزادی های بشری که قبل از تاسیس سازمان ملل متحد وارد قوانین اساسی و دیگر قوانین کشورهای مختلف جهان گردیده بود. همچنین تاریخ تمدن بشر شاهد کوشش پیامبران، فلاسفه و متفکران و انسان دوستان مشرق و مغرب زمین در اعتلای شان و کرامت انسان و دفاع از حقوق و آزادی های اساسی اوست. معهذا از قرن هجدهم به بعد با اعلامیه های مختلف حقوق بشر که در امریکا و اروپا به تصویب رسید و با ذکر و تضمین حقوق و آزادی های اساسی در قوانین اساسی کشورها توجه جهانیان بیش از پیش به این حقوق معطوف شد و به ویژه بعد از جنگ جهانی دوم نهضتی در این زمینه پدید آمد که در اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاق ها و قراردادهای بین المللی متبلور گشت. بحث از کلیه اسناد بین المللی مربوط به حقوق بشر از حوصله ی این گفتار خارج است، لذا به بحثی مختصر از اعلامیه جهانی حقوق بشر که مبین تفاهم مشترک اکثر ملل جهان در زمینه ی حقوق بنیادی و غیر قابل نقض اعضای جامعه بشری است و مقایسه آن با حقوق اسلام که از پیشگامان دفاع از حقوق بشر بوده، بسنده می کنیم. حقیقت آن است که با غیردینی کردن و فلسفه زدایی از حقوق بشر به خصوص در عرصه ی تفسیر انسانیت، راه یک توافق عام و جهانی برای به رسمیت شناختن حرمت و کرامت انسان هموار نمی شود؛ واقعیتی که جهان و تاریخ بشری هیچ گاه از آن خالی نبوده ونخواهد بود، حتا اگر برای نشاندن انسان بر کرسی تکریم، دیدگاه اومانیسم و باور به اصالت انسان برگزیده شود، جز آن که برای آن مبنای فلسفی ساخته و پرداخته شده باشد. در یک جمع بندی کلی باید گفت، آنچه در حقوق بشر وجود دارد، در اسلام به طور اصولی تر و مبتنی بر پایه های بینشی اسلام به چشم می خورد که به دلیل این اصول و مبانی از استحکام و پشتوانه ی فلسفی عمیقی برخوردار است که حقوق بشر رایج غرب فاقد چنین پشتوانه ای است.

به دیگر سخن، حقوق و آزادی های مندرج در اعلامیه جهانی حقوق بشر ترکیبی است از حقوق و آزادی های بشری که قبل از تاسیس سازمان ملل متحد وارد قوانین اساسی و دیگر قوانین کشورهای مختلف جهان گردیده بود. همچنین تاریخ تمدن بشر شاهد کوشش پیامبران، فلاسفه و متفکران و انسان دوستان مشرق و مغرب زمین در اعتلای شان و کرامت انسان و دفاع از حقوق و آزادی های اساسی اوست. معهذا از قرن هجدهم به بعد با اعلامیه های مختلف حقوق بشر که در امریکا و اروپا به تصویب رسید و با ذکر و تضمین حقوق و آزادی های اساسی در قوانین اساسی کشورها توجه جهانیان بیش از پیش به این حقوق معطوف شد و به ویژه بعد از جنگ جهانی دوم نهضتی در این زمینه پدید آمد که در اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاق ها و قراردادهای بین المللی متبلور گشت. بحث از کلیه اسناد بین المللی مربوط به حقوق بشر از حوصله ی این گفتار خارج است، لذا به بحثی مختصر از اعلامیه جهانی حقوق بشر که مبین تفاهم مشترک اکثر ملل جهان در زمینه ی حقوق بنیادی و غیر قابل نقض اعضای جامعه بشری است و مقایسه آن با حقوق اسلام که از پیشگامان دفاع از حقوق بشر بوده، بسنده می کنیم. حقیقت آن است که با غیردینی کردن و فلسفه زدایی از حقوق بشر به خصوص در عرصه ی تفسیر انسانیت، راه یک توافق عام و جهانی برای به رسمیت شناختن حرمت و کرامت انسان هموار نمی شود؛ واقعیتی که جهان و تاریخ بشری هیچ گاه از آن خالی نبوده ونخواهد بود، حتا اگر برای نشاندن انسان بر کرسی تکریم، دیدگاه اومانیسم و باور به اصالت انسان برگزیده شود، جز آن که برای آن مبنای فلسفی ساخته و پرداخته شده باشد. در یک جمع بندی کلی باید گفت، آنچه در حقوق بشر وجود دارد، در اسلام به طور اصولی تر و مبتنی بر پایه های بینشی اسلام به چشم می خورد که به دلیل این اصول و مبانی از استحکام و پشتوانه ی فلسفی عمیقی برخوردار است که حقوق بشر رایج غرب فاقد چنین پشتوانه ای است.

منابع و ماخذ
۱- کانت، فلسفه حقوق، ترجمه منوچهر صانعی دره بیدی، ص ۵ ـ ۱۰ (با تلخیص)
۲- همان منبع
۳- همان منبع، ص ۱۱ ـ ۱۸
۴- همان ص ۱۸
۵- همان، ص ۱۹
۶- حقوق بشر و رهیافت‏های جهانی‏فریبا علاسوند
۷- دشوارى هاى سنجشگرى در ساحت دین مصطفى ملکیان روزنامه ایران شنبه ۲۵ تیر ۱۳۸۴)
۸- (محمد تقى، مصباح یزدى، آموزش عقاید، ج ۱، ص ۳۳ ـ ۲۸)
۹- انسان و دین آیه‏الله جوادى آملى ماهنامه پاسدار اسلام شماره ۲۲۳
۱۰- همان منبع
۱۱- کتاب بدانیم و سربلند باشیم. دکتر منوچهر منوچهرپور صفحه ۱۱۱
۱۲- امام حسین(ع) و احیاى دین
محمد مهدی عباسىhttp://www.nezam.org/persian/magazine.htm
13- دهخدا، على اکبر، لغت نامه دهخدا، ۶ / ۸۰۲۸
۱۴- ‌ مجله خانواده سبز شماره ۱۳۲ دکتر اسماعیل تبار حقوق بشر
۱۵- همان منبع
۱۶-.غلامرضا مدنیان- دکتر حسین آل کجباف
نگاه قوانین بین المللی به مساله حقوق بشر – کنفرانس بین المللی وحدت اسلامی- مردادماه ۱۳۸۵
۱۷- دکتر سید حسین صفائی حقوق بشر در اسلام واعلامیه جهانی حقوق بشر سایت قوانین دادگستری تهران کد ۲۷
۱۸- غلامرضا مدنیان- دکتر حسین آل کجباف
نگاه قوانین بین المللی به مساله حقوق بشر – کنفرانس بین المللی وحدت اسلامی- مردادماه ۱۳۸۵
۱۹- کنکاشی در مبانی حقوق بشر- سایت رسا -http://www.rasanews.com/More_Meeting.asp?id
20- دیدگاه مقایسه‌ای میان اعلامیه جهانی و اسلام- نویسنده: محمد رضا باقرزاده منبع: knowledgebase.icro.ir
21- حقوق بشر،اندروفاگان عضو مرکز مطالعات حقوق بشر دانشگاه اِسِکس – ترجمه امیر غلامی سایت اندیشه شهریور ۱۳۸۴
۲۲- غلامرضا مدنیان- دکتر حسین آل کجباف
نگاه قوانین بین المللی به مساله حقوق بشر – کنفرانس بین المللی وحدت اسلامی- مردادماه ۱۳۸۵
۲۳- حقوق بشر،اندروفاگان عضو مرکز مطالعات حقوق بشر دانشگاه اِسِکس ترجمه امیر غلامی سایت اندیشه شهریور ۱۳۸۴
۲۴ –Jerome J. Shestack; Op. Cti; pp.
25- Ibid; pp.
1- کانت، فلسفه حقوق، ترجمه منوچهر صانعی دره بیدی، ص ۵ ـ ۱۰ (با تلخیص)
۲- همان منبع
۳- همان منبع، ص ۱۱ ـ ۱۸
۴- همان ص ۱۸
۵- همان، ص ۱۹
۶- حقوق بشر و رهیافت‏های جهانی‏فریبا علاسوند
۷- دشوارى هاى سنجشگرى در ساحت دین مصطفى ملکیان روزنامه ایران شنبه ۲۵ تیر ۱۳۸۴)
۸- (محمد تقى، مصباح یزدى، آموزش عقاید، ج ۱، ص ۳۳ ـ ۲۸)
۹- انسان و دین آیه‏الله جوادى آملى ماهنامه پاسدار اسلام شماره ۲۲۳
۱۰- همان منبع
۱۱- کتاب بدانیم و سربلند باشیم. دکتر منوچهر منوچهرپور صفحه ۱۱۱
۱۲- امام حسین(ع) و احیاى دین
محمد مهدی عباسىhttp://www.nezam.org/persian/magazine.htm
13- دهخدا، على اکبر، لغت نامه دهخدا، ۶ / ۸۰۲۸
۱۴- ‌ مجله خانواده سبز شماره ۱۳۲ دکتر اسماعیل تبار حقوق بشر
۱۵- همان منبع
۱۶-.غلامرضا مدنیان- دکتر حسین آل کجباف
نگاه قوانین بین المللی به مساله حقوق بشر – کنفرانس بین المللی وحدت اسلامی- مردادماه ۱۳۸۵
۱۷- دکتر سید حسین صفائی حقوق بشر در اسلام واعلامیه جهانی حقوق بشر سایت قوانین دادگستری تهران کد ۲۷
۱۸- غلامرضا مدنیان- دکتر حسین آل کجباف
نگاه قوانین بین المللی به مساله حقوق بشر – کنفرانس بین المللی وحدت اسلامی- مردادماه ۱۳۸۵
۱۹- کنکاشی در مبانی حقوق بشر- سایت رسا -http://www.rasanews.com/More_Meeting.asp?id
20- دیدگاه مقایسه‌ای میان اعلامیه جهانی و اسلام- نویسنده: محمد رضا باقرزاده منبع: knowledgebase.icro.ir
21- حقوق بشر،اندروفاگان عضو مرکز مطالعات حقوق بشر دانشگاه اِسِکس – ترجمه امیر غلامی سایت اندیشه شهریور ۱۳۸۴
۲۲- غلامرضا مدنیان- دکتر حسین آل کجباف
نگاه قوانین بین المللی به مساله حقوق بشر – کنفرانس بین المللی وحدت اسلامی- مردادماه ۱۳۸۵
۲۳- حقوق بشر،اندروفاگان عضو مرکز مطالعات حقوق بشر دانشگاه اِسِکس ترجمه امیر غلامی سایت اندیشه شهریور ۱۳۸۴
۲۴ –Jerome J. Shestack; Op. Cti; pp.
25- Ibid; pp.

دکمه بازگشت به بالا