در حاشیه گفتگوی کرزی با تلویزیون الجزیره نخستین نشانه‌های تردید در کرزی

به نظر می رسد که هنوز آقای کرزی آماده شرکت در انتخابات ریاست جمهوری نمی باشد. با وجود این که در این اواخر گاه شایعه انصراف او از انتخابات پخش گردیده بود، ولی، این بار در مصاحبه با تلویزیون الجزیره تا حدی زیادی به این شایعات نزدیک شد.
آقای کرزی در مصاحبه با دیوید فراست، ژورنالیست شناخته شده استرالیایی، به صورت قاطع حضور خود را در انتخابات آینده کشور تایید نکرد، و آن را منوط به شروطی دانست. آقای فراست گفت که شما به احتمال بسیار قوی از کاندیدان انتخابات ریاست جمهوری هستید. ولی، آقای کرزی گفت که اگر احساس کند حضورش به نفع افغانستان است، چنین خواهد کرد، و اگر چنین نباشد او در انتخابات ریاست جمهوری شرکت نخواهد کرد. این در حالی است که آقای کرزی در گذشته چندین بار گفته بود که دست از رقابت نخواهد کشید.
به نظر می رسد که انتقادات حکومت اوباما و همچنان رسانه های غربی، او را به تردید وا داشته است، حداقل برای من که بیننده برنامه «دیوید فراست» بودم، این تردید و شرط گذاشتن آقای کرزی کاملا تازه بود و از آن می توان به «راه گنجشکک سیاسی» یاد کرد. بر اساس آنچه که او در برابر سوال کاملا مشخص فراست گفت، می توان نخستین نشانه های تردید در رییس جمهور را ردیابی کرد. اگر آقای کرزی احساس کند که حضور او در انتخابات می تواند مضر واقع شود، در تصمیم خود تجدید نظر خواهد کرد. معنای دیگر آن این است که شاید شرایط، به آن صورتی که رییس جمهور چند ماه قبل و پیش از آن که مقامات غربی و رسانه های اروپایی و امریکایی زبان به انتقاد از ضعف های او بگشایند،  تا اندازه زیادی فرق کرده است.
بادهای موافق از سوی حمایت کنندگان اصلی افغانستان به جانب آقای کرزی نمی وزد، رقبای او به اندازه کافی مورد توجه رسانه ها و احتمالا محافل سیاسی غرب قرار گرفته اند، البته با این تفاوت که هنوز در قابلیت های آنها برای رهبری افغانستان تردیدهای جدی وجود دارد، و این موضوعی است که هنوز موازنه قدرت و اعتبار را برای حامد کرزی سنگین نگه داشته است.
تردید در حمایت، تردید در پیروزی
روشن است که از قاطعیت رییس جمهور برای حضور در انتخابات کاسته شده است، ولی، این ختم کار نیست. دلایل آن نیز تا حدودی واضح است.
تا هنوز کرزی نتوانسته نظر مساعد جامعه جهانی در رابطه به قابلیت حکومتداری و ظرفیت های لازم دولت خود را ثابت سازد. هرچند غرب در شکست استراتژی پیروزی افغانسان نقش دارد، ولی، قربانی نهایی این شکست ها آقای کرزی است، و جامعه جهانی میل ندارد که بار انتقادات را به دوش کشیده، و ساده ترین راه را درشکستن کاسه و کوزه بر فرق حامد کرزی یافته است. در شرایطی که رابطه ی کرزی با غرب در وضعیت نه چندان مساعد قرار دارد، انتقادات شدیدش از غرب  و گاه گرایش های منطقه ای به شدت سوال برانگیز او بر این رابطه تنش آلود افزوده است. به ویژه امریکایی ها بیشتر برخود لازم می دانند که خود را برای مهار رییس جمهور افغانستان آماده سازند.
 از یکسو، ناکامی تمام استراتژی ها را در پای او می نویسند، و از جانب دیگر، پروژه ی موفقیت آنها در افغانستان بستگی به رهبر با مهارت جدید در کابل دارد. به ویژه که اوباما با روی دست گرفتن برنامه خروج سربازان امریکایی از عراق، نیاز به یک پیروزی معجزه آسا در افغانستان دارد. زیرا، شکست امریکا در عراق نشان می دهد که دخالت و لشکر کشی به هر کشوری و زیر هر نامی، نمی تواند تضمین کننده ی حکومت قانون، ریشه کنی تروریسم، افراط گرایی و بی ثباتی در مناطق حساس جهان مانند خاورمیانه و آسیای میانه باشد.
آقای دیوید فراست از شبک انگلیسی زبان الجزیره از آقای کرزی پرسید که رابطه اش با اوباما چطور است؟ چون در زمان حکومت آقای بوش، دو رییس جمهور هر دو هفته از طریق کنفرانس ویدیویی در تماس بودند. آقای کرزی در پاسخ گفت که از زمان انتخاب اوباما تنها یکبار با او صحبت کرده است. یعنی، مدت طولانی ای است که رییس جمهور جدید امریکا با آقای کرزی تماسی نداشته است. ظاهرا آخرین تماس باراک اوباما با ارگ ریاست جمهوری ۲۳ نوامبر ۲۰۰۸ بوده است.
در شرایطی که افغانستان از جمله یکی از اولویت های سیاست خارجی اداره جدید ایالات متحده به شمار می آید، چطور آقای اوباما نمی خواهد که با رییس جمهور این کشور در تماس باشد؟ شاید معنای آن این است که با تماس های گاه به گاه، زمینه ی دلگرمی رییس جمهور افغانستان را به حمایت های ایالات متحده فراهم نسازد. به ویژه اگر توجه کنیم که دیدار تلخ جو بایدن، معاون اوباما، با کرزی، به قطع نظرات مخالف علیه رییس جمهور را در محافل سیاسی و مطبوعاتی غرب دامن زده است. زیرا، در دنیای سیاست رسم بر این است که فرد مورد حمایت نباید مورد انتقاد شدید رسمی قرار بگیرد. ولی، موضع گیری مقامات دولت جدید امریکا به گونه ای تلخ و گزنده است که اعتماد مجدد بالای آقای کرزی را ناممکن می نمایاند.
اگر اوضاع به همین منوال پیش برود، و اوباما در برابر انتقادات روزافزون مقامات دولت خود و رسانه های غربی از حامد کرزی، سکوت معنا دار را اختیار کند، جای تعجب نیست که رییس جمهور افغانستان شرکت خود را در انتخابات به نفع آینده کشور نداند. شاید، آقای اوباما و سایر دولت های قدرتمند اروپایی به صراحت عدم حمایت خود را از انتخاب مجدد کرزی اعلام نکنند، و آن را دخالت صریح در امور یک دولت حساب کنند، ولی، آقای کرزی می تواند درک کند که انتقاد مقامات بلندپایه غربی، نشانه ی روی گشتاندن غرب از او باشد. در این شرایط، شاید، آقای کرزی، آن گونه که در مصاحبه با الجزیره گفت، صلاح نداند که در انتخابات ریاست جمهوری شرکت نماید.
چه کسی جایگزین کرزی است؟
هنوز زنگ های خطر، به تمام معنا، به صدا در نیامده اند. بیایید به نتیجه یک نظرخواهی توجه کنید تا یک مقدار بدبینی تان نسبت به دولت افغانستان با چالش مواجه شود.
بر اساس نظرسنجی «بی بی سی»، رادیو تلویزیون آلمان و تلویزیون امریکایی «ا بی سی»، این نظرخواهی حاکی از اطمینان اکثر پرسش شوندگان به دولت این کشور است و ۵۹ درصد از آنان گفته اند که دولت پیشرفت قابل توجهی در بهبود زندگی مردم داشته است، در حالی که ۳۸ درصد از میزان پیشرفت دولت در این زمینه ناراضی بوده اند.
همچنین، ۴۸ درصد از پرسش شوندگان گفته اند که دولت در انجام وظایف خود به خوبی عمل کرده که کمتر از رقم ۵۹ درصد در نظرخواهی سال گذشته و به مراتب پایین تر از رقم ۸۰ درصد در سال ۲۰۰۵ است.
معنای این نظرات چه است؟ هنوز دولت به آن صورتی که تصور می شود نارضایتی گسترده ی عمومی را در مقابل خود نمی بیند. قبلا، نظر بر این بود که شاید بیشتر از ۸۰ درصد مردم از عملکرد دولت ناراض باشند، ولی، این رقم آشکارا به چالش گرفته شده است.
در تصمیم گیری های بین المللی، پیام این نظر سنجی چنین است که دستاورد های حکومت افغانستان را مدنظر بگیرید. به ویژه رییس جمهور افغانستان می تواند ادعا کند که نگاه واقعبینانه به حکومت او بسیاری از تحلیل ها و نظرات را تغییر داده می تواند. اگر چنین پیامی از سوی دولت به درستی به کاخ سفید مخابره شود، تردیدها در حمایت و یا عدم حمایت از کرزی تشدید می یابد.
اما، حال چنین است که مقام های کاخ سفید برای انتقاد از دولت افغانستان و شخص حامد کرزی صف بسته اند. درتازه ترین اظهارات، به نقل از روزنامه ی واشنگتن پست، رییس جدید اطلاعات ملی امریکا، دنیس بلر، گفته است که حکومت افغانستان از ساختن نهادهای موثر، صادق و وفادار ناتوان است.
با توجه به این مواضع رسمی، در محافل رسمی ایالات متحده بحث بر سر این است که آیا کرزی از حکومت کنار برود؟ اگر کنار برود، آیا جایگزین مناسب در افغانستان وجود دارد؟ این سوال برای منتقدان آقای کرزی ساده به نظر می آید. زیرا، آنان به آسانی می گویند که او باید از حکومت کنار برود، و افراد جایگزین ظهور کرده اند.
در مقابل امریکایی ها این سوال را به گونه ی جدی تر دنبال می کنند، و این خود نشان می دهد که رقبای آقای کرزی با تمام تلاش های خود، هنوز موفق به جلب حمایت محافل رسمی امریکا نشده است.
آقای بروس رایدل، رییس گروه تجدید نظر در سیاست های امریکا در قبال افغانستان و پاکستان و از مقام های سابق پنتاگون و سیا،  به شورای روابط خارجی گفته است که رییس جمهور کرزی در گذشته رهبر موفق برای افغانستان بوده است، ولی آنانی که می پرسند باید از کرزی گذشت، سوال این است که چه کسی جای او را پر کرده می تواند؟ برای آقای رایدل روشن نیست که فرد جایگزین کرزی هنوز خود را در صحنه ی سیاست و انتخابات افغانستان نشان داده باشد.

دکمه بازگشت به بالا