داستان حقوق بشر (قسمت ششم)

تامس پین که در تمام جنبش‌های انقلابی این عصر ملتهب شرکت داشت، اولین نویسنده ی بود که بحث و جدل شدیدالحن را با فلسفه ی مبتنی بر قانون اساسی در هم آمیخت، که حاصل آن نوعی خاص از ادبیات حقوق بشر بود. این مقام سابق اداره گمرک با رساله فتنه‌انگیز خود تحت عنوان «عقل سلیم» آتش انقلاب امریکا را بر افروخت. پین در این رساله (در جنوری ۱۷۷۶، هنگامی که سخن از سازش با شاه در میان بود) شرح می‌دهد که چرا مستعمره‌نشینان برای کسب آزادی خود ناگزیر از مبارزه هستند. پین در تهیه پیش‌نویس بیانیه استقلال به جفرسن کمک کرد، پا به پای واشنگتن جنگید و سپس به لندن بازگشت تا (در مهمانسرای «انجل ایزلینگتن») یکی از موثرترین کتاب های تاریخ، حقوق بشر را بنگارد. این کتاب از متون کلاسیک لیبرال به شمار می‌رود. پین در این کتاب به یک «دولت حداقل»، محدود به حمایت از آزادی فرد، برابری و داد و ستد آزاد معتقد است.

او با طرح‌های مفصل و مبتکرانه برای تامین خدمات اجتماعی، بیمه خانواده و آموزش همگانی – آن هم نه از طریق صدقه بلکه به عنوان حقی که عضویت در جامعه به انسان ها می‌دهد – به اشتیاق خود به مفهوم فردگرایی در بازار آزاد جان تازه بخشید. او مفهوم «قانون اساسی غیر مکتوب» را تحت عنوان تناقض‌گویی رد می‌کرد و استدلال ادموند برک که حکومت پادشاهی را به عنوان میراث مشروع اجداد ما می‌پذیرفت، قبول نداشت: «نخوت و جسارت حکومت کردن از ورای گور مضحک‌ترین و بی‌شرمانه‌ترین نوع استبداد است». حملات متعدد این کتاب به نهادهای موروثی انگلستان چنان شدید بود که پین را به جرم ایجاد اغتشاش تحت تعقیب قانونی قرار دادند. او به فرانسه گریخت، پیش از آن که به طور غیابی توسط هیات منصفه ی دست نشانده محکوم شود. سپس انبوهی از مردم در خیابان‌های اطراف دادگاه‌ عمده جنایی لندن این شعار را سر دادند: «پین و آزادی مطبوعات». او در فرانسه به عنوان یکی از اعضای مجلس ملی و کمیته ی تنظیم کننده پیش نویس قانون اساسی انتخاب شد. به دلیل این که نمی‌توانست خود را با سفاکی و بی رحمی رفیقان اش وفق دهد، چند ماهی را در زندان سپری کرد. او سپس کتاب عصر خرد را نوشت، کتابی که بسیاری از چاپخانه‌داران و کتاب فروشان شجاع را در انگلستان قرن نوزدهم به جرم کفرگویی به زندان انداخت. در امریکا، تصویر تام پین روی تمبرهای پستی است و در پاریس، مجسمه‌ای از طلا از وی وجود دارد (ناپلیون گفته بود که در تمام شهرهای دنیا باید مجسمه طلایی پین ساخته شود). اما این فرد پیشگام در کشور خود عزت و احترامی نداشت. دو قرن طول کشید تا این که پیش از الغای سلطنت موروثی، اعیان و اشراف صحت این نکته پین را تایید کردند که «فکر قانونگذاران موروثی به همان اندازه بی‌معنا و نامعقول است که فکر ریاضی دانان موروثی، … و همان قدر عبث که فکر ملک الشعرای موروثی.»
بیانیه‌های صادر شده در امریکا، در پی تجربه تحقیر و اهانت ناشی از استعمار توسط سربازان انگلیسی و قوانین ضد اغتشاش شکل گرفتند. فرانسویان مخالف، متحمل حبس و مصادره اموال بدون محاکمه (یا هر نوع فرایند حقوقی دیگر) می‌شدند. این مجازات ها از طریق سیستم «فرامین با مهر مخصوص پادشاه» انجام می‌گرفت و شامل حکم بازداشت، تفتیش و مصادره خودسرانه اموال بود که به امضای پادشاهان سلسله بوربون می‌رسید. از این‌رو، اعلامیه حقوق بشر و شهروند فرانسوی بر فرض بی‌گناهی و نیاز به انجام روند قانونی پیش از بازداشت و حبس تاکید می‌ورزد. این بیانیه، مالکیت دارایی شخصی را به «حقی مقدس و تخطی ناپذیر» ارتقا می‌بخشد که تنها بنابر ضرورت همگانی و پس از آن با پرداخت غرامت عادلانه می‌توان شخص را از آن محروم کرد. از آزادی بیان، «یکی از ارزشمندترین حقوق بشر» به طرز ویژه‌ای حمایت می‌شود («هیچ کس را نباید به خاطر داشتن عقیده‌ای دچار تشویش و اضطراب کرد»). این گواهی است بر تاثیر ولتر و واکنش به کار برد منظم «فرامین با مهر مخصوص شاه» علیه منتقدان شاه و حکومت وی. از میان برداشتن سانسور تاثیری آنی و چشمگیر داشت و باعث عرضه ی چیزی شد که سایمن شاما آن را « عدم خویشتن داری جدلی که تمام کشور را در بر گرفت» نامید؛ همین موضوع در عرض دو سال فرانسه را به سوی جمهوری سوق داد و پس از آن باعث برانگیختن هر یک از دوره‌های خونین وحشت و ترور شد. متاسفانه ژاکوبن‌های سفاک و دیوانه مقام، حقوق بشر را جهانی نمی‌دانستند؛ همان گونه که یکی از رهبران آنها نوشته است: «حقوق بشر نه برای ضد انقلابیون که فقط برای جمهوری‌خواهان افراطی ساخته شده‌ است»…
ادامه دارد

دکمه بازگشت به بالا