حقوق بشر یک تاریخ پیروزمند و یا تعهد عملی نشده (قسمت اول)

دهم دسامبرمصادف با شصتمین سالروز تصویب اعلامیه عمومی حقوق بشراست. از این روز در سرتاسر جهان بزرگداشت به عمل می آید.
اعلامیه عمومی و جهانی حقوق بشر، پاسخی بود به یک کابوس که تجارب ناشی ازحق تلفی های توده وار دولت های تمامیت گرا در قرن بیستم آن را ایجاب می کرد. اعلامیه عمومی حقوق بشر پاسخی بود به جنگ جهانی دوم وحاکمیت وحشتناک نازی ها درآلمان، حاکمیتی که به نسل کشی یهودیان در اروپا منجرشد. به تاریخ دهم دسامبرسال ۱۹۴۸ کشورهای عضو سازمان ملل متحد به اعلامیه عمومی حقوق بشر توافق کردند. از آن روز تا اکنون ۶۰ سال می گذرد. اکنون ببینیم که تصویب چنین اعلامیه ای با توجه به تعهداتی که بدان عمل نشده است، آیا می تواند مایه ی برگزاری جشن ها و محافل باشد و یا نه؟
اعلامیه عمومی حقوق بشرنقطه ی عطفی در تاریخ بشریت
اعلامیه عمومی حقوق بشر در دهم دسامبر امسال ۶۰ ساله شد. آیا این یک تاریخ پیروزمند است، یا یک وعده ای که بدان عمل نشده است؟
وقتی که الیانور روزولت در سال ۱۹۴۸ درمجمع عمومی سازمان ملل متحد در پاریس «اعلامیه عمومی حقوق بشر» را مطرح ساخت،  این خود یک نقطه ی عطف در تاریخ بشریت و یک چیز کاملا جدید بود. برای نخستین بار دولت ها توانستند یک سیستم ارزشی جهانی را برای انسان ها ودولت ها تدوین کنند.
ماده اول اعلامیه حقوق بشر را الیانور روزولت چنین خواند:
« ماده اول: همه افراد بشر آزاد و با حیثیت و حقوق یکسان زاییده می شوند و دارای موهبت خرد و وجدان می باشند و باید با یکدیگر با روحیه ی برادری رفتار کنند».
 باوجودی که هنوز هم انسان ها کاملا آزاد نیستند، امید واستنادی برای استیفای حقوق بشر پدید آمده است.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سی ماده اعلامیه عمومی حقوق بشر آزادی های کلاسیک و حقوق اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی را اعلام کرد. در بدو امر، این حقوق الزام آور نبودند. امروز این ها در کل به مثابه ی حقوق بین المللی عرفی شناخته می شوند. اما آیا این حقوق تحقق هم یافته اند؟ هاینربیلفیلد، رییس موسسه حقوق بشرآلمانی  که یکی از چندین موسسه حقوق بشر ملی در این کشور می باشد، بین ادعای حقوق بشر و تحقق آن فرق می گذارد . او می گوید: « پایمال نمودن حقوق بشر مانند گذشته ادامه دارد. جهان بهتر نگردیده است. وضع بشریت بهتر نگردیده است. اگر پایمال شدن حقوق بشر را از لحاظ سیاسی بنگریم، بسیار بهبود یافته است».
این تهذیب و تربیت سیاسی برمبنای حقوق بشر، امروز پایه ی چندین قرارداد حقوق بشر را تشکیل می دهد. تدوین نهادها و هنجارهای حقوق بشر درنظام ملل متحد، بیان گرتاریخ پیروزمند اعلامیه عمومی حقوق بشر می باشد. دراین ارتباط دو کاراساسی صورت گرفته است. یکی تصویب میثاق حقوق مدنی وسیاسی و دیگری میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی می باشد. در پهلوی این ها چندین توافق نامه در مورد تقاضای حقوق، پرورش آگاهی و گفتگو در مورد حقوق بشر به وجود آمده اند. قبل از همه کنفرانس حقوق بشر ملل متحد منعقده وین در سال ۱۹۹۳ بسیاری مسایل را به شکل جهشی به پیش راند. ازحقوق بشر بزرگداشت شد و بخش انفکاک ناپدیر کار مجموعی سازمان ملل متحد گردید. درسطح جهانی نیز این پیشرفت ها چشمگیر بودند. چنان که مورتون که یرروم، رییس آژانس حقوق اساسی اتحادیه اروپا که مرکز آن درو ین است، دراین زمنیه می گوید: « درسال ۱۹۹۰ ما فقط پنج موسسه داشتیم که به دیده بانی ورعایت حقوق بشر معتهد بودند. یعنی در سال ۱۹۹۰ در سطح جهانی ما صرفا پنج موسسه داشتیم. امروز ما ۱۰۰ تا ازچنین موسساتی داریم. مقربسیاری از آن ها درخارج از اروپا می باشد. اکنون به گمانم ده تا چنین موسساتی در اروپا می باشند وبقیه ی آن عمدتا در افریقا، آسیا و امریکای لاتین کارمی کنند. دراین مناطق این ها حرف های بیشتری برای گفتن دارند.  ما هم چنان دریافته ایم که مباحثه روی حقوق بشر در خارج از اروپا نیز به راه افتاده است…. ما با تعجب متوجه می شویم که محاکم و سیاستمداران ما دفعتا مسایل حقوق بشر را مطرح می سازند. درگذشته ها هرگز چنین نبوده است».
ادامه دارد

دکمه بازگشت به بالا