اوباما و راهبرد تازه برای افغانستان

دولت اوباما با انتخاب‌های دشواری روبه‌رو است که برای دولت‌های قبلی امریکا آشنا بودند. امریکا نمی‌تواند اکنون از افغانستان عقب‌نشینی کند ولی در عین حال قادر به ادامه ی راهبردی که موجب شرایط فعلی شد، نیست.
این موضوع مقاله‌ای است که به تازگی در روزنامه امریکایی واشنگتن پست به قلم هنری کسینجر منتشر شده است.
هنری کیسینجر در مقاله‌ای که روز ۲۶ فبروری در واشنگتن پست چاپ شد، می‌نویسد: «سرنوشت بحران افغانستان اهمیت فراوانی دارد. پیروزی طالبان موجب تقویت افراط گرایان در سراسر جهان خواهد شد. آنها در پاکستان تقویت شده و اقدام های تروریستی خود را در هند نیز افزایش خواهند داد. روسیه، چین، اندونزیا  که  در گذشته هم هدف حمله اسلام‌گرایان تندرو بوده اند، بار دیگر در معرض خطر جدی قرار خواهند گرفت».
هنری کیسینجر خاطر نشان می‌کند که جوهر استراتژی امریکا در افغانستان روش سنتی مقابله با گروه‌های شورشی بوده، به این معنا که ابتدا باید یک دولت مرکزی ایجاد کرد و دامنه ی کنترول آن را به سراسر کشور گستراند و از دل این روند یک نظام سیاسی- اداری مدرن و جامعه‌ ی دموکراتیک را بنا کرد.
هنری کیسینجر نقد خود از این استراتژی را چنین توضیح می‌دهد: « چنین راهبردی در افغانستان به پیروزی نخواهد رسید، به خصوص اگر به عنوان تنها اقدام در دستور کار قرار گیرد. افغانستان کشوری است پهناور با مناطق صعب‌‌العبور و ترکیب قومی و مذهبی بسیار گوناگون. حتا تلاش‌های تاریخی خود افغان‌ها برای بنای دولتی مقتدر و مرکزی به نتیجه نرسیده و به نظر می‌رسد افغان ها ضمن دفاع از استقلال کشور خود به معنای یک هویت واحد ترجیح می‌دهند که بدون وجود یک دولت مرکزی زندگی کنند».
هنری کیسنجر اذعان دارد که نبرد برای جلب روح و ذهن افغان‌ها به عنوان یک مفهوم معتبر و قابل ستایش است ولی نمی‌توان بنای دولتی مدرن و جامعه ی دموکراتیک را قبل و یا حتا همزمان با حل مشکل امنیتی عملی کرد.
او تاکید می‌کند که به ناگزیر سرعت پیشرفت در عرصه ی نظامی با تحول سیاسی کشور متفاوت است. با این همه در کوتاه مدت غرب می‌تواند با تقویت و کارآمدتر کردن کمک‌های اقتصادی و بشردوستانه و به رسمیت شناختن تمایزها و هویت‌های محلی و قومی به سرعت تحولات مدنی یاری رساند.
هنری کیسینجر می‌نویسد: «هدف اصلی استراتژی نظامی باید جلوگیری از شکل‌گیری دولت قومی در دل دولت فعلی توسط جهادی ها باشد. تشکیل شبه دولتی در دو سوی کوهستان‌های مرزی افغانستان و پاکستان تهدیدی جدی خواهد بود برای تحول تدریجی در این کشور و خطری برای تمام همسایگان افغانستان. جنرال دیوید پترایوس معتقد است که با اعزام نیروهای بیشتر امریکا قادر خواهد بود ۱۵ درصد از خاک افغانستان که ۸۰ درصد حملات شورشیان از آنجا سرچشمه می‌گیرد را کنترول کند».
هنری کیسینجر توصیه می‌کند که در سایر بخش‌های افغانستان استراتژی نظامی امریکا باید سیال‌تر باشد و با هدف پیشگیری از استقرار و قدرت‌گیری نیروهای شورشی پیش برود. الگوی پیشنهادی وی روش امریکا در تسلیح و آموزش قبایل سنی عراق است که به خصوص در ولایت انبار نتیجه ی مثبتی داشت.
هنری کیسینجر در مورد کافی بودن ۱۷ هزار نیروی اضافی که به‌تازگی باراک اوباما وعده آن را داده است، اظهار تردید کرده و می‌گوید نکته ی مهم نه شمار سربازان در یک جنگ بلکه سرنوشت نهایی نبرد است.
وی در ادامه ی مقاله خود در واشنگتن پست به جنبه بین‌المللی حل بحران افغانستان پرداخته و می‌نویسد: «افغانستان معضلی بین‌المللی است و به تلاش و اقدام چند جانبه نیازمند است. از جمله مهم‌ترین عناصر تنظیم یک استراتژی هماهنگ و چند جانبه جلوگیری از دخالت سایر قدرت‌های منطقه‌ای و همسایگان در امور داخلی افغانستان است. امریکا باید پیشنهاد تشکیل یک گروه مشترک شامل اعضای دایم شورای امنیت، هند و همسایگان افغانستان را مطرح کند. مسوولیت کمک به بازسازی، تحکیم موقعیت بین‌المللی افغانستان و تعهد به مبارزه با اقدام های تروریستی باید به عهده ی این گروه از کشورها سپرده شود».
به اعتقاد هنری کیسینجر همزمان با پیشرفت استراتژی نظامی پیشنهادی جنرال پترایوس امید به موفقیت یک چنین راهکار سیاسی نیز رو به افزایش خواهد گذاشت. شروط اساسی برای همکاری وسیع کشورها جلب حمایت روسیه و پاکستان است. در مورد روسیه نیازمند طرحی روشن از اولویت‌هاست و به خصوص امریکا باید بین همکاری و یا رقابت با روسیه یکی را برگزیند.
اما در مورد جلب پاکستان هنری کیسینجر می‌نویسد: «اقدام های دولت پاکستان بسیار مهم خواهند بود. رهبران پاکستان را باید با این حقیقت تلخ روبه رو کرد که ناتوانی آنها و یا بی‌توجهی آنها به مشکل گسترش تروریزم باعث سقوط بیشتر این کشور در عرصه ی بین‌المللی خواهد شد. اگر غرب در افغانستان شکست بخورد، هدف بعدی تندروان پاکستان خواهد بود. پاکستان مثل هر کشور دیگری که در افغانستان درگیر است باید تصمیمی بگیرد که بر سرنوشت آن طی دهه‌های آینده تاثیرگذار خواهد بود».
هنری کیسینجر سپس به نقش کشورهای متحد امریکا و از جمله اعضای سازمان ناتو می‌پردازد و ضمن ستایش از همراهی آنها در نبرد افغانستان اشاره می‌کند که افکار عمومی در این کشورها مساله نظامی در افغانستان را به فراموشی سپرده‌اند.
وی خاطر نشان می‌کند که رییس جمهور اوباما با استفاده از محبوبیت خود در اروپا می‌تواند توجه بیشتر افکار عمومی و دولت‌های اروپایی را به ضرورت مبارزه در افغانستان جلب کند.
او ضمن ابراز خوشبینی در حمایت فعال‌تر متحدان اروپایی تاکید می‌کند که نقش آنها در بازسازی اقتصادی افغانستان می‌تواند حتا از حضور نظامی آنها مهم‌تر باشد.
در پایان این مطلب در واشنگتن پست هنری کیسینجر می‌نویسد: «رییس جمهور اوباما می‌گوید که از امریکا در مقابل خطرات تروریستی که از آن سوی جهان سرچشمه می‌گیرد، دفاع خواهد کرد. تیم او هر راهبردی را برای افغانستان برگزیند باید آن را با تمام قوا و قاطعیت پیش برند. عدم قاطعیت در اجرا موجب شکست خواهد شد و این غیر قابل پذیرش است».

دکمه بازگشت به بالا