افغانستان در برزخ روابط هند و پاکستان

رییس جمهور کرزی به تازگی برای دیدار دو روزه به هند سفر کرده است. هدف سفر رییس جمهور را همان طور که مسوولین دولتی مطرح کرده اند، گفتگو با مقام های هندی در مورد مسایل مورد علاقه ی دو کشور از جمله مبارزه با تروریزم، گسترش روابط و دیگر مسایل تشکیل می دهد. در کنار آن رییس جمهور در این سفر مراتب تاثر و همدردی خود را به خاطر حوادث بمبیی که در ماه گذشته رخ داد، به مردم هند ابراز می کند.
هرچند مسوولین دولتی این سفر را از قبل برنامه ریزی شده عنوان کردند، ولی زمزمه های در میان محافل سیاسی وجود دارد که گویا حکومت افغانستان می خواهد پس از سفر آصف علی زرداری به کابل، برای ایجاد توازن در مناسبات منطقه ای  و نشان دادن حسن روابط این کشور با همه کشور های منطقه از جمله هند، با این سفر تردید های هند در مورد نزدیک شدن افغانستان به پاکستان را کم سازد.
در واقع امر در حال حاضر وضعیت منطقه، به دلیل تنش میان هند و پاکستان در حالت شکننده ای قرار دارد. کارشناسان به این باور اند که با توجه به اظهارات مقام های هندی در مورد دست داشتن پاکستان در حوادث بمبیی که به مرگ نزدیک به دوصد تن و مجروح شدن بیش از سه صد تن انجامید،
احتمال این که این تنش تبدیل به یک برخورد تسلیحاتی گردد، هنوز وجود دارد.
با این که پاکستان هر نوع دست داشتن در این حادثه را رد می کند، ولی قراین و شواهد می رساند که این حمله توسط گروهی انجام شده (لشکر طیبه) که در پاکستان فعالیت دارد و در کنار آن تعدادی از مقام های هندی گفته اند، دقت و نظم و گستردگی ای که حملات بمبیی داشته، می رساند که بخش هایی در حکومت، در طراحی این حمله نقش داشته است.
با توجه به این مسایل، افغانستان در حال حاضر به دلیل داشتن روابط نزدیک با هردو کشور می تواند حد اقل در معادلات سیاسی در منطقه نقش استراتژیکی داشته باشد.
البته نباید از یاد ببریم که افغانستان همچنان برای این دو کشور میدان جنگی نیز شده است. پاکستان در داخل کابل ضربه ی بزرگی به هند زد و آن حمله انتحاری به سفارت هند در کابل بود که چندین تن از کارمندان و دیپلومات های هند را کشته و زخمی نمود.
هند نیز با کمک به پولیس افغانستان و سهم گیری بارز در بازسازی افغانستان می خواهد همیشه به عنوان وزنه ی سنگین در معادلات سیاسی افغانستان نقش داشته باشد. حتا چندی پیش زمزمه های مبنی بر اعزام نیرو به افغانستان از سوی هند هم شنیده شد که از سوی هر دو کشور صحت و سقم آن تایید نگردید.
در حال حاضر برای افغانستان داشتن روابط با هردو کشور بسیار حیاتی است .
پاکستان کشوری است که طولانی ترین مرز را با افغانستان دارد. از سوی دیگر پاکستان برای افغانستان از لحاظ اقتصادی نیز مهمترین کشور است، زیرا حجم بزرگی از تبادلات تجاری افغانستان با پاکستان و یا هم از طریق پاکستان با جهان است.
به یاد داریم هر باری که پاکستان به دلایل معلوم و نامعلوم مسیرهای ترانزیتی خود را به روی افغانستان بسته است، در داخل افغانستان اوضاع به هم ریخته، مشکلات هم بیشتر شده و قیمت ها به سرعت بالا رفته است. حتا پاکستان نیز که این موضوع را به خوبی می داند، کوشش کرده این مساله را تبدیل به یک حربه ی سیاسی کند و هربار از افغانستان هم امتیاز کسب کرده است . در پهلوی آن پاکستان در ظاهر و روی کاغذ شریک افغانستان در  مبارزه بر ضد تروریزم و همسو با جامعه جهانی می باشد که از این رهگذر هم پولی زیادی به جیب زده است.
بدتر از همه این که پاکستان بزرگترین صادر کننده ی تروریست به افغانستان می باشد و تقریبا اکثر لانه های تروریستان در مناطق قبایلی یا دیگر نقاط پاکستان قرار دارد. این مساله هراز گاهی باعث ایجاد تنش میان افغانستان و پاکستان شده است.
در مقابل، هند از جمله کشورهایی است که با افغانستان از گذشته ی دور روابط نزدیکی داشته است. هند همیشه طرفدار ایجاد یک دولت با ثبات و توانمند در افغانستان بوده و حتا در زمینه ی ایجاد یک چنین دولتی افغانستان را کمک نیز کرده است.
با توجه به این مسایل، افغانستان در حال حاضر باید با هوشیاری زیادی روابط خود را با هردو کشور استوار نگهدارد. هرچند پاکستان همیشه از نزدیک شدن هند به افغانستان هراس داشته و آن را برخلاف منافع خود می داند و کوشش دارد تا این روابط در حالت سردی نگهداشته شود و حتا گفته می شود که حمله به سفارت هند در کابل نیز بر اساس همین خواست صورت گرفته، ولی افغانستان نباید به قیمت به دست آوردن یک دوست همسایه، دوست دیگری را از دست بدهد. وانگهی تاریخ تحولات سیاسی نشان داده است که پاکستان زمانی که دچار مشکل شده، خود را به افغانستان نزدیک کرده است تا حداقل از جانب افغانستان احساس اطمینان کند، ولی همین که از منجلاب مشکلات خود رهایی یافت، افغانستان دوباره برای پاکستان تبدیل به میدان ستیز منطقه ای می گردد.
در حال حاضر که پاکستان درگیر مشکلات درونی با تروریست های خودساخته اش و همچنان دچار تنش با هند است، افغانستان می تواند با استفاده از موقعیتی که برایش فراهم شده، از پاکستان تضمین های لازم را برای صادق بودن در امر مبارزه با تروریزم و ایجاد روابط نیک همجواری به دست بیاورد.
یکی از این تضمین ها می تواند حفظ روابط خوب و حسنه با هند باشد،
ورنه به محض این که پاکستان از این منجلاب تازه رهایی یابد، دوباره برای افغانستان تبدیل به برادر بزرگ می گردد که باید همه اوامرش بی چون و چرا اجرا گردد و این برای افغانستان پذیرفتنی نیست.

دکمه بازگشت به بالا