افغانستان؛ محوری برای پایان مخاصمات ایران و امریکا؟

از چندی به این سو خبرهای مبنی بر مذاکرات غیررسمی اعضای سطوح بالای دولت های امریکا و ایران به نشر می رسد. شبکه خبری بی بی سی گزارش داده است که کاخ سفید دخالت در گفتگوی غیررسمی با ایران را رد کرده و نوشته است که باراک اوباما بر دیپلوماسی مسقیم با ایران تاکید دارد.
این خبر در حالی به نشر می رسد که چندی پیش هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه امریکا نیز از گفتگو و دیپلوماسی با ایران جانبداری کرده بود و آن را راه مناسبی برای برخورد با ایران برای ترغیب این کشور در دست کشیدن از فعالیت های هسته ای ایران عنوان کرده بود.
از سوی دیگر در خبری که به نقل از روزنامه ی واشنگتن تایمز در سایت های انترنتی به نشر رسیده، نیز آمده است که سال گذشته ویلیام پری  که در دولت دموکرات ها در عصر بیل کلینتون از اعضای فعال در چانه زنی روی برنامه های هسته ای کوریای شمالی بوده است، در سال گذشته میلادی یک رشته دیدارهایی با مجتبی ثمره هاشمی، از مشاوران بسیار نزدیک محمود احمدی نژاد، رییس جمهوری ایران داشته است که هدف آن بحث درباره ی برنامه اتومی ایران بوده است.
پیش از آمدن باراک اوباما به کاخ سفید نیز وی از سیاست گذاری جدید در مورد خاورمیانه سخن گفته بود که در آن از مذاکره یا دخالت کشورهای چون سوریه و ایران نیز سخن به میان آورده بود. همچنین وی در خصوص موضوع عراق و افغانستان نیز مساله ی ایران و نقش این کشور را اظهار کرده بود.
با مقایسه اوضاع افغانستان و عراق، دیده می شود که عراق در وضعیت سیاسی نسبتا مطلوبی قرار گرفته است. این کشور که در گذشته به مراتب نا آرام تر نسبت به افغانستان بود و به حمام خون لقب یافته بود، شنبه هفته جاری انتخابات شوراهای ولایتی را برگزار کرد و نوری المالکی، صدر اعظم عراق از مشارکت مردم این کشور رضایت نشان داده و از آن سپاسگزاری کرد. این در حالی است که دولت افغانستان را به عقب برگشته و در وضعیتی قرار گرفته است که چاره را در به تاخیر انداختن انتخابات ریاست جمهوری دیده و کمیسیون انتخابات نتوانسته یا نخواسته است در زمان قانونی انتخابات را برگزار کند.
از همین رو برخی از کارشناسان بر این باور هستند که وضعیت عراق بعد از آن بهتر شده است که امریکایی ها به جای برخورد با ایران در خصوص عراق، با رضایت به مشارکت ایران در کنفرانس های امنیت عراق در بغداد و شرم الشیخ، به نقش گسترده تر ایران در تامین ثبات در عراق رضایت نشان داد و نتیجه ی مطلوبی در عراق به دست آمد که اکنون با برگزاری انتخابات شوراهای ولایتی و پیشتر از آن با اعلام نوری المالکی مبنی بر توانمندی نیروهای داخلی عراق برای تامین امنیت عراق تا سال ۲۰۱۱ نمایش می یابد.
شماری از کارشناسان بر این باور می باشند که تجربه ی به دست آمده در عراق باعث گردیده است تا دولت جدید امریکا از راه مسالمت آمیز با ایران برخورد نماید. شکی نیست که امریکایی ها با توجه به ذهنیتی که در نزد دولت اسراییل به عنوان نزدیک ترین دوست امریکا در منطقه نسبت به ایران وجود دارد، راضی نخواهد شد تا ایران به فعالیت های هسته ای خود ادامه دهد، اما با توجه به این که امریکایی ها در افغانستان و عراق درگیر بوده و به ویژه در افغانستان اگر وضعیت بهتر نشود، این کشور سیاست های اجرا شده ی خود را به مخاطره می بیند، دیپلوماسی ملایم در برابر ایران و شریک ساختن این کشور در تثبیت دموکراسی و ثبات در افغانستان می تواند به نفع ایالات متحده تمام شود.
از طرف دیگر آنچه باعث می گردد تا ایران علی رغم تمایل قلبی ایالات متحده امریکا، به تعامل وارد شود، عدم اطمینان ایالات متحده و سازمان ناتو بر مساله یافتن راه ترانزیتی جهت اکمالات نیروهای خود در افغانستان می باشد. با توجه به این که وضعیت امنیتی پاکستان هم شکننده تر می شود و هم اینکه محدودیت این مسیر باعث می گردد تا غربی ها در برابر پاکستان نتوانند برخورد جدی داشته باشند و از سوی دیگر روسیه نیز با توجه به موضعگیری ناپایداری که می تواند در موافقه و دوستی با سازمان ناتو و امریکا داشته باشد، باعث می گردد تا از این نظر نیز ایران به عنوان چشم انداز جدیدی جهت تامین مسیر ترانزیت برای مواد اکمالاتی پیمان ناتو و نیروهای امریکایی در نظر گرفته شود.
خبرهای غیر رسمی حاکی از این است که بعد از اعلام پیمان ناتو مبنی بر جستن راه های تدارکاتی جدید، برخی از شرکت هایی که در دبی موقعیت داشته و با دولتمردان ایران نیز ارتباط دارند، در تلاش هستند تا اعتماد امریکا و پیمان ناتو را برای انتقال تجهیزات مورد ضرورت این نیروها به افغانستان از طریق ایران، به دست آورند. با این که این خبرها به صورت رسمی هنوز از کدام منبعی به نشر نرسیده و از طرف دیگر با توجه به رابطه ی فعلی که میان امریکا و کشورهای غربی با ایران وجود دارد، پیش بینی این چنین معامله ای نیز دشوار به نظر می رسد، اما اگر وضعیت امنیتی پاکستان شکننده تر از اکنون گردد و از جانب دیگر روسیه نیز نتواند طرف اعتماد کشورهای عضو ناتو قرار گیرد، ایران می تواند گزینه ای حد اقل در حد تصور باشد. اگر چنین پیش بینی به حقیقت برسد، می توان گفت که معضل موجود در افغانستان سبب خواهد گردید تا مخاصمت های طولانی و تاریخی موجود میان امریکا و ایران تغییر یافته و یخ های چند ده ساله در روابط این دو کشور آب شود.

دکمه بازگشت به بالا