ارزیابی های متفاوت از مداخلات خارجی

رسانه های جمعی خبر داده اند که آقای محمد کریم خلیلی، معاون رییس جمهور کرزی،  در جریان دیدار با علی لاریجانی، رییس مجلس ایران، ضمن  ارایه گزارشی از تحولات جاری در افغانستان، از حمایت جمهوری اسلامی ایران از آرامش و ثبات در افغانستان و مهمان نوازی صمیمانه ی مردم ایران از افغانی‌های مقیم ایران تقدیر و تشکر کرده است.
معاون رییس جمهور  از جمهوری اسلامی ایران به عنوان دوست دوران سختی‌ها یاد کرده و گفته است که جمهوری اسلامی ایران نزدیک‌ترین دوست افغانستان است که همواره در روزهای سخت و سیاه کنار مردم افغانستان بوده است. رییس مجلس شورای اسلامی ایران نیز در پاسخ به ابراز ارادت معاون رییس جمهور کرزی نسبت به عملکرد مقام های ایرانی، با اشاره به حضور نیروهای خارجی در افغانستان از ادامه ی نا امنی در افغانستان ابراز نگرانی کرده و گفته است که حضور نیروهای خارجی در افغانستان پس از هفت سال نه تنها منجر به ایجاد امنیت و ثبات نشده بلکه وخامت اوضاع امنیتی و رشد افراط گرایی را به دنبال داشته است.
این خبر در زمانی انتشار می یابد که چند روز پیش تر از سفر آقای خلیلی به تهران، مسوولان ریاست عودت مهاجرین در هرات از روند اخراج بی رویه افغان ها از ایران شکایت کرده و هشدار داده بودند که اگر این روند ادامه یابد، با توجه به سختی و سردی ای که در زمستان قابل پیش بینی است، امکان وقوع فاجعه ی انسانی به وجود می آید.
از سوی دیگر در گذشته نیز خبرهایی وجود داشت مبنی بر این که سلاح های ساخت ایرانی به طور مرموزی در اختیار گروه طالبان قرار می گیرد و حتا یکی از قوماندانان طالبان نسبت به کارکرد سلاح های ایرانی در مقابله با نیروهای دولتی افغانستان و قوای بین المللی ابراز رضایت کرده و به خصوص بر موثریت ماین ساخت این کشور به نام اژدها در برابر وسایط نظامی اشاره کرده بود.
همزمان خبرگزاری مهر ایران نوشته است که  امان الله پیمان نایب دوم ولسی جرگه که به منظور شرکت در اولین نمایشگاه و همایش بین‌المللی بازسازی افغانستان در راس هیاتی به ایران سفر کرده، در بازدید از انتشارات علمی و فرهنگی ایران خواستار پاسخ ایران به نیازهای علمی و فرهنگی افغانستان شده و با برشمردن مشترکات فرهنگی و دینی دو کشور، یادآور شده است که  ما ایران را وطن دوم خود می‌دانیم و معتقدیم اگر کشورهای همسایه افغانستان و به خصوص ایران به نقش آفرینی موثرتر در بازسازی افغانستان بپردازند هیچ نیازی به حضور بیگانگان در کشور مان نداریم.
این در حالی است که به نقل از خبر ها، که مقام های ایرانی شمولیت شاگردان افغان را در امتحانات کانکور ایران در سال جاری ممنوع اعلام کرده و حتا گزارش هایی وجود دارد که در اسناد فراغت پیش دانشگاهی صادر شده برای افغان ها نوشته شده است که حق شرکت در امتحانات ورود به دانشگاه ها در ایران را ندارد.
این مسایل نشان می دهد که مدار و محوری برای ارزیابی و تحلیل عملکرد خارجی ها در افغانستان وجود ندارد. مقام های سیاسی افغانستان عملکرد کشورهای خارجی را بر اصل منافع ملی و مشترک محاسبه نکرده، بلکه هرکدام سعی می کنند تا با توجه به منافع و ارتباط سیاسی شخصی خود، نقش کشورهای خارجی را مورد ارزیابی قرار دهند.
این اختلاف که از نبود همبستگی ملی به وجود می آید، هم در گذشته باعث تشنج سیاسی در افغانستان شده و هم در شرایط کنونی یک تهدید بالقوه و حتا بالفعل سیاسی به حساب می آید و در آینده نیز همبستگی ملی افغانستان را تهدید خواهد کرد.
نتیجه ی این اختلاف نظرها باعث گردیده است تا در داخل کشور یک محوریت اساسی بوجود نیاید و هر جناح و شخصیت سیاسی برای پیدا کردن پشتوانه های لازم به کشورهای خارجی متوسل شوند. این تجربه ی تلخ در گذشته بار بار تکرار شده و به نظر می رسد که در آینده نیز ادامه یابد. اگر به دقت به تاریخ سیاسی افغانستان به خصوص در چند دهه ی اخیر نگاه کنیم، در می یابیم که بسیاری از جنگ و جدال هایی که در افغانستان صورت گرفته، به اساس اراده های القایی از خارج بوده است.
ورود تفکر سیاسی مارکسیستی از همسایه شمالی، نفوذ بینش های خاص سیاسی از همسایه های غربی و جنوبی، که با گرایش ها و علاقه های القا شده از  سرزمین های عربی آمیخته شد، در همراهی با افکار سیاسی انتقال یافته از جهان غرب، باعث گردید تا افغانستان به آتش اختلاف سیاسی نظامی در افتد که در جریان آن مردم به جز تاوان، به فایده ای نرسیدند و اکنون نیز همین وضعیت ادامه دارد.
جالب این که این حالت در زمانی بر فضای موجود سیاسی افغانستان حاکم است که در جریان تصویب قانون اساسی سال ۱۳۸۲ برخی زیادی از اعضای قوه موسسان، نسبت به استعمال کلمه ی فدرال بر نظام سیاسی افغانستان، حساسیت نشان داده و آن را عامل تجزیه افغانستان می دانستند. حال اینکه افغان ها علی رغم داشتن مملکت واحد به دلیل نبود تعهد و وفاداری بر اصل « ملت واحد» عملا از سوی رهبران سیاسی خود، در بیگانگی و دوری از هم نگهداشته می شوند.

دکمه بازگشت به بالا